Page 14 - Алаатыыр Ала Туйгун 1 ч.

“Хайдамсах Хара Хаан Тойон одонньор, Хабыр Баай эмээхсин” диэн олон хо
икки киэЬэ толоруллалларын ыйбыт. “Алаатыыр Ала Туйгун” диэн олонхотун
айыы алгыстаах олонхонон аадар эбит уонна олус уЬун диэн бэлиэтээбит.
Былыргы сэЬэннэртэн “Тыгын Ампаардаахха кэлэ сылдьыыта”, “Тыгын
Берелееххе кэлэ сылдьыыта”, “Тыгын Бэрт Харада сылдьыбыта”, “Бугуйас
одонньор, Кутур эмээхсин уонна кинилэр уолаттара Суор Бугдук бухатыыр,
Кутаахаан ойуун, Лада Баатыр, Тиит Буурай”, “Майадатта Бэрт Хара”, “Ман-
чаары”, “Кылыкынай Кулуба” диэннэри билэр эбит. Кэлин И.Г.Березкин
“Саха былыргы сэЬэннэрэ уонна кэпсээннэрэ” диэн хомуурунньугар Роман
Петрович кыыЬа А.Р.Алексеева “Мас Мэхээлэтустуулара”, “Куустээх Куонаан
Дьэкиим Баабылап атыырын тутуута” диэн кэпсээннэрин, В.И.Федоров
“Куустээх Уйбаан” диэн Роман Петрович Алексеевтан суруйбут сэЬэннэрин
киллэрбит.
Норуот ырыаЬыттарын репертуардарын суруйарыгар Г.У.Эргис былыргы
ырыалары уонна Р.П.Алексеев бэйэтин суруйтарыыларын тус-туспа
наардаабыт. Былыргы ырыаларга “Тубэ келуйэ ырыата”, “Тодус кумулаан
ырыата”, “Бох чабычадын ырыата”, “СиЬилиир ырыата”, “Мадьайа БаЬылай
ырыата”, “Ымыы урумэччик” диэннэри киллэртээбит. “Былыргы ункуу
ырыата” диэннэ “ОЬуохай былыр Бодойбодо, Олуехумэдэ, Булуугэ баара
yhy, мин улаатан истэхпинэ биЬиги дойдуга кетер оЬуохай дэлэйбитэ” диэн
быЬаарыы биэрбит. Мантан сиэттэрэн ойдеотеххе, Дупсун, Бородой
улуустарыгар оЬуокай норуот айымньытын быЬыытынан кэлин олохсуйбут,
ол иЬин угэскэ ситэ кубулуйбатах быЬыылаах. Иккис еттуттэн, Р.П.Алексеев
Дупсуннэ сайда сылдьыбыт найахылыы ункуу керунун этэр быЬыылаах
диэн сэрэйиэххэ эмиэ сои. Дьин’ ункуу тыла кини тылыттан суруллубатада
чопчу тумугу он орору уустугурдар.
Г.У.Эргис Р.П.Алексеев репертуарын суруйбутуттан кердеххе, Роман
Петрович бэртээхэй чабырдахсыт эбит. Ол курдук Р.П.Алексеев "Истибит-
кербут”, “Таабырын чабырдада”, “Утуесанаа”, “Улэлии турун”, “Куехсурэх”
диэн чабырдахтардаадын бэлиэтээбит. Кэлин бу чабырдахтарын кыыЬа
А.Р.Алексеева, быраата В.И.Федоров тиЬик моонньох курдук суруйбуттара
РИА СО Саха сиринээди Научнай киинин архыыбыгар ууруллан сыталлар.
Г.У.Эргис 1950 с. Р.П.Алексеев бэйэтэ айбыт уонна суруйтарбыт уон
тойуктаадын ыйбыт. Олортон А.Л.Новгородова “Сардана”, “Советскай
дойду”, “Эдэр ыччат ырыата”, “Удаарынньык Уйбаан”, “Тустуулаах Ньу-
кууска” диэн тойуктарын суруйбута 1950 с. тэриллэн ыытыллыбыт фоль-
клорнай-диалектологическай экспедиция матырыйаалларыгар киллэрил-
либиттэр.
Итини тэнэ Г.У.Эргис Р.П.Алексеевтан ырыаЬыттар, олон'хоЬуттар,
ойууттар тустарынан ахтыылары суруйбут. Онуоха Роман Петрович уон адыс
олонхоЬут, ырыаЬыт аатын ааттаан ахтыы оггорбут. Итини тэнэ туерт ойууну
кытта алтыЬа сылдьыбытын ахтан айарбыт. Холобур, Чакычый кыыЬын
туЬунан: “Аатырбыт ырыаЬыт дьахтар, уруккута Чэриктэй. Мин истэр этим.
Дьуерэ тылы булара бэрдэ. Буетур диэн ааттаах киЬини туойдадына, тылын
барытын “Б” буукубаттан таЬааран ыалы кэрийэ сылдьан ыллыыр идэлээх
- 10 -