Page 102 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

— Эбэ билигин туттуллубат буолбут, былыргы ааттар-
дааҕа үһү дииллэр. Ол туһунан эн тугу билэҕин?
— Истэрим. Эбэбит былыр Хопто Туоллума, Дириҥ Чаҥ-
кындаайьг, Аан Чалбаа диэн аатырдааҕа үһү. Олор кэнники
умнуллубутгар дииллэрэ. Сорох мьшдыр кырдьаҕастар итини
атьшнык бьАаараллара: Бьшьшр-былыр алааспыт арыы тыа-
лардаах, алардардаах, чараҥнардаах, бөлкөй талахтардаах, олор
ардыларынан тус-туспа күөллэрдээх, көлүйэлэрдээх, харах-ха-
рах уулардаах, үгүс өттө хонуу, тыа сир эбит. Ол тыаларытар
киис хойуутук хорҕолонон үөскүүрэ үһү. Ити Хопто Туоллума,
Дириҥ Чаҥкындаайы, Аан Чалбаа ол саҕанааҕы саамай бөдөҥ
күөллэрин аатгара буолуо. Кэнники субуруччу элбэх сыллаах
угут эргийэн, алаас улаханнык уутуйан, тус-туспа күөллэрэ,
көлүйэлэрэ силбэһэннэр, биир сүүнэ күөл үөскээбит. Онтон
ыла алаас аатынан Мүрү, Мүрү күөлэ диир буолбуттар. Урукку
тус-туспа күөллэр ааттара сыыйа умнуллубуттар.
Ити кэпсээммиттэн кэнникитэ ордук ылыннарыылаах
эбит. Бастакыта соччото суох, итэҕэппэт. Хайдах биир күөлгэ
төгүл-төгүл, атынтан атын ааттары биэртэлээн, уларытан
иһиэхтэрэй, сахаҕа оҥнук үгэс суоҕа. Билигин ыаллар булуус
хаһьпшахтарына, хас да метр диринтэн сороҕор мас, сороҕор
хомус, хаба хаата, көтөр уҥуохтара тахсыталыыллар. Олор
даҕаны туоһулуур буолуохтаахтар эбэ ньуура элбэхтэ ула-
рыйбытын. Маннык, манныкка майгынныыр, атын да сир-
дэр, араас түбэлтэлэр тустарынан, ордук ааспыкка, урукку
олоххо сыһыаннаах кэпсэтиилэр биһиэхэ үгүс буолаллара.
Билиҥҥи кэмҥэ тахсар, араас өрүтгээх уларыйьгылары олох-
дьаһах кытаатыытын, майгы-сигили, бэрээдэк сатарыйыы-
тын — киһи барыта күннэтэ көрө, билэ сылдьар суолларын
соччо хаһыспат этибит. Туох баҕарар туһунан кэпсэтиигэ
кини бэйэтин ордук билэр курдук туттуммат, кими даҕаны
кыратык да намтаппат, эн иннигэр биллиилээх суруйааччы
буолбакка, көннөрү, лоп-бааччы тыллаах-өстөөх, көнө, сым-
наҕас, саха киһитэ олорор курдук буолара. Ол иһин киниэхэ
тылыҥ тахсара, уоһуҥ дөбөҥнүк өһүллэрэ.
Дьэ онтон, хайа күн, ханна дьиэ-кыбартыыра дэлэйбитэ
баарай, Бороҕоннооҕу дьиэлэрин төттөрү ылар буоллулар.
Реас Алексеевич атын, дьоҕус кыбартыыраны көрдөһөн
көрбүтэ, табыллыбата. Хайыахтарай, куораттааҕы дьиэлэригэр
көстүлэр. Реас Алексеевич көһүөн иннинэ, Бороҕоҥҥо, Ча-
раҥ, Майаҕас бөһүөлэктэригэр олорор, эн-мин дэспит, до-
ҕордоспут дьоннорун көрсүтэлээн, сайбарыыннаһан арахпы-
та. Куоракка аҕыйах сыл кыһыҥҥы тымныы ыйдарга эрэ
олорбута. Халлаан арыый сылыйдар эрэ, Тааттатыгар барара.
100