Page 132 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

РЕАСТЫЫН АЛТЫҺЫЫ
Дмитрий Стрекаловскай,
Аҕа дойду сэриитин уонна педагогическай үлэ ветерана

Советскай Армия кэккэтигэр 6 сыл сулуусубалаан баран,
1951 сыллаахха дойдубар Хара Алдан нэһилиэгэр эргиллэн
кэлбитим. Биирдэ балыксыттарга киирэн Сааба аартыгар
олордохпуна, сайын оччотооҕу балыксыттар тустарынан ту-
гунан эрэ сибээстээн кэпсэттилэр: «Былырыын баччаҕа
оҕолор барахсаттар ол Элгэкээн айаҕынан эмискэ сыыртан
тааска утуу-субуу бытарыс гына түспүттэрэ», — дии-дии,
миэхэ балыксытгар дьиэлэриттэн өрүс уҥуор аллараанан ха-
дьы түһэр таас үрэх айаҕын аллараа өттүнээҕи былыргы То-
ҥостуур суол төрдүн ьшан көрдөрбүттэрэ. Мин 1941 сыллаахха
5-с кылааһы бүтэрэн баран, саҥа тэриллибит Балык артыа-
льҥар армияҕа ыҥырыллыахпар диэри үлэлээбитим, бу оло-
рор балыксыттар дьиэлэрин тутуспутум, сааһын өрүс эһин-
нэ да хатыыска аналлаах туу угуута, тоҕо эрэ «муонда» туу
диэн аатганар, күнүстэри-түүннэри күһүн хаар түһэн кыдьы-
махтаныар диэри атах сыгынньаҕын муҥхалыырбыт. Оччо-
лорго уу саппыкыта диэн суоҕа, күһүнүн күөл мууһа тонтго
да күһүнҥү мууһу үрдүнэн мунха, онтон кыһынтгы үлүскэн
тымныыга өрүһү быһан, «өксоөн» диэн ааттанар балыктаа-
һын, онтон сааскы күөл муҥхата, ити курдук биир да күн
сынньалаҥа суох «Барыта фронтга, кыайыы туһугар» диэн
үлэ өрө күүрдүллүбүт сьшлара этэ. Мин ийэм эрдэ өлөн,
аҕам армияҕа баран, икки балтыбын, кыра бырааппьш киһи-
хара оҥоруохтааҕым, онон, инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан,
улахан дьону кытта тэҥҥэ сылдьарым, ардыгар, биһиги,
уолаттар, кырдьаҕастардааҕар сылбырҕа буолан ыарахан, су-
һал үлэлэри толорорбут. Онон бу төрөөбүт сирим уутун,
тыатын, үрэхтэрин, харыйаларын үчүгэйдик билэрим.
Кэпсэтэн билбитим 1950 сыллаахха сайын 20-тэн тахса 6-
с, 7-с, 8-с кылаас үөрэнээччилэрин илдьэ туристическай-крае-
ведческай үлэ инициатордара РА.Кулаковскай, Е.Е.Борисов
биһигитгэн Хоту өрүстэн 90 км-дээх Верхоянскай хайалары-
гар тахсан сылдьыбыттар. Киҥилэр сыаллара: торөөбүт орой-
уоннарын хоту границатыгар тиийэ, айылҕа дьикти көсгүүлэ-
рин, бу сирдэр үүнээйиилэрин, хайаттан түһэр таас үрэх, таас
хайа кэрэ миэстэлэрин билсиһии, кыылын-суолун үөрэтаи
эбитэ үһү. Оччотооҕу бириэмэҕэ бу суола-ииһэ суох, үрэх
баһа аҥаардас кумаара киһини сатаан наадаҕар да бэрт эрэйи-
нэн сырытыннарар, онтон дьиҥнээх эһэ-бөрө дойдута буол-

130