Page 133 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

лаҕа дии, машшк дойдуга ити таас хайаны тахсан чинчийии
бэйэтэ даҕаны уһулуччулаах, дьиҥнээх талан ылбьҥ үлэлэ-
ригэр бэриниилээх, саҥаны арыйьҥҥа, ыччаты төрөөбүт дой-
дуларын таптааһыҥҥа иитиигэ, үөрэтиигэ адьас эттиин-хаан-
ныын бэриниилээх энтузиаст эрэ дъоннор сылдьыбыттарын
мин тус бэйэм саарбахтаабатым. Кинилэр Ытык Күөлгэ мус-
тан Уус Тааттаҕа диэри сатыы киирбитгэр, онтон Хараҕа диэ-
ри борокуотунан устубутгар, тыынан өрүһү өрө-таҥнары сыл-
дьыбытгар, өрүһү балыксыттар туораппыттар. Манна Таатта
оҕолоро өрүс суднотын, оҥочо диэн улахан илиинэн эрдиллэр
уу тэриплэрин, күндү хатыыс балыгы, муҥхаҕа кэлэр эгэлгэ
балыктары, өрүс туутун, мунхалааһыны көрбүттэр, билсибит-
тэр. Хатыыстан куттаммыттарын кэлин кэпсиир буолаллара.
Хоту Хараҕа балык звенотуттан (Сааба аартыга Балыксытгар
дьиэлэриттэн) ол былыргы Тоҥустуур суолунан, суол да диэн
буолуо дуо, суола адьас былыр баара эбитэ дуу, кыыл-суол
ыллыктарынан Реас Алексеевичтаах сирдьитинэн мин аҕабыҥ
Стрекаловскай Матвей Степановиһы кэпсэтэн илдьэ тахсы-
быттар. Аҕам оччолорго 46 саастааҕа, сэрии иннигэр кыһы-
нын наар булка сылдьара, онон кини ити ыырдары Хайаҕа
диэри үчүгэйдик билэрэ. Маҥнай өрүстэн Элгэкээн диэн таас
үрэҕи кыйа бараҕын, онтон дулҕалаах, ычыктаах, сугун абаҕа-
та уктардаах сирдэринэн айаннаан 15 км Бэс диэн сиргэ тии-
йэҕин, бэс чагданы кыйа баран истэххинэ эһэ, тайах суола
иннигэр аҕай сылдьыбыт буолар, онтон эмиэ 20-чэ км-дээх
сиргэ Чохчоху диэн маар ортотугар уһулу айан тахсыбыт бул-
гунньах турар. Маныаха диэри мин 1940 уонна 1941 сыллар
сааһын аҕабын уопна тастьпг убайбын Егор Даниловиһы кьггта
икки төгүл сылдьыһан турардаахҥын. Оччолорго Хоту Хараҕа
олохтоохтор кытгыһан сааһын ити Чохчохуга диэри хас да
эһэ маһын туруораллара, онон сотору-сотору уочаратынан
кэтииллэрэ. Байанай биэрэр да түбэлтэлэрэ баар буолара. Дьэ,
ол Чохчохуттан мин көрдөхпүнэ Хайа бу турар этэ, ону аҕам:
«Тукаам, ити мантан көстөрүн курдук буолбатах, итинтикэҥ 6
км курдук сир», — диирэ.
Туристар 10-ча хонук сылдьыбыттар этэ, таас хайаҕа үөһээ
дабайа сылдьыбыттар, болбукта диэн кыһыннары күөх сы-
тар, кыһынын хаар анныгар көмүллэр мас эриэхэтин сиэ-
биттэрин, араас дьүһүннээх таастары булбуттарын, эһэни
көрбүттэрин кэпсииллэрэ. Кэлин ити походка сылдьыбыт
Дмитрий Малышев, Виктор Слепцов, Шура Кириллина диэн
оҕолору кытта билсибитим, сүрдээҕин өрө күүрэн туран кэп-
сиир этилэр. Ол дойдуга этэрбэһинэн киһи сатаан сылдьы-
бат, Таатта хонуута диэн суох сиргэ аҕам барыларыгар тайах
ч* 131