Page 96 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

таҥара, сүгүрүйэр айыы диэн баар эбит буоллаҕына, киниэ-
нэ үҥэр таҥарата сүгүрүйэр үрдүк айыыта — айылҕа, аан
дархан айылҕа этэ. Кини саныырынан улуу, муударай айыл-
ҕаҕа туох да омсо, ордук-хоһо суох, барыта орун-оннугар,
бэйэ-бэйэтин толорсор, ситэрсэр, хардарыта сибээстээх,
быстыспат боҕө тиһиликтээх. Ону кэстэххэ, ол сибээһи быс-
тахха, айылҕаҕа улахан хоромньу оҥоһуллар, иэдээн да
таһаарыллыан сөп. Кэлтэччи куһаҕаны эрэ оҥорор харамай,
үөн-көйүүр даҕаны суох диирэ. Холобур, кини этэрэ, эһэни
киһи үксэ кутгаллаах адьырҕанан ааҕар, дьиҥинэн эһэ өйдөөх,
көссүө кыыл, аар тайҕабыт баһыльҥа, ыраахтааҕыта. Киһиэ-
хэ куһаҕаны оҥорор да буоллаҕына, ол төрүөтүнэн мэлдьи
кэриэтэ киһи буолааччы. Дьаалатынан сылдьан, туох да
сылтаҕа суох киһиэхэ хаһан да саба түспэт, төттөрүтүн куо-
тар, саһар. Бэйэтин, эбэтэр оҕолорун көмүскээн эрэ, киһиэ-
хэ кутталлааҕы оҥоруон сөп. Оттон бөрө чөллөй эт эрэ
аһылыктаах, сиэмэх адьырҕа. Ол эрээри кини даҕаны айыл-
ҕаҕа ылар миэстэлээх, сорох өттүнэн кырата суох туһаны
аҕалар. Кини, эмиэ суор курдук, сиргэ-тыаҕа көнньүнэн өлбүт
кыыллар өлүктэрин сиэн, айылҕаны ыраастыыр.
Ити курдук айылҕаҕа туох барыта, кыратыттан улаханыгар
тиийэ бэйэтэ ылар миэстэлээх, туһалаах да, куһаҕан да
өрүттэрдээх. Хардарыта дьайсыы, дьүөрэлэһии улуу сокуо-
на айылҕаны тутан турар. Итинник санаалары Реас Алексее-
вич тылынан этэри таһынан, уус-уран айымньыларыгар айыл-
ҕа харыстабылын идеяларын кытта дьүөрэлээн киллэртиирэ.
Кини бэйэтэ дьинтгээх айылҕа оҕото, быыкаа эрдэҕитгэн
оту-маһы, көтөрү-сүүрэри кытта доҕордоһон үөскээбит киһи
этэ. Бороҕоҥҥо олорон, бултуу, сүөһү көрдүү, ханнык да
билбэт сирдэригэр, урут сылдьыбатах тыатыгар, онон-манан
сэрэйэн быһыта түһүтэлээн сылдьара, тэйиччи даҕаҥы тыым-
пыларга, араас дүөдэлэргэ тиийтэлээбит буолара. Биирдэ да
муммат этэ. Ону дьиктиргээн ыйыттахха, күлэ-күлэ этэрэ:
«Саха киһитэ, тыа олохтооҕо буоллаҕым дии. Ханнык баҕа-
рар тыаны бэйэм төрөөбүт ьгырым кэриэтэ саныыбын. Уон-
на, хайа бу бэйэлээх улуу, киэҥ эбэҕэ олорон, кини тулаты-
нааҕы сирдэргэ киһи хайдах мунуоҕай, хайдах туһаайыытын
сүтэриэҕэй. Араас от-мас, сир-дойду бэйэлэрэ ыйа, кэпсии
турдахтара эбээт».
Биирдэ оонньуу кэриэтэ: «өскөтүн наада күһэйэрэ эбитэ
буоллар, сайыҥҥы кэмҥэ бу Бороҕонтон Ытык Күөлгэ
ыҥыыр атынан, кимтэн да ыйдарбакка, бэйэм билэрбинэн
айаннаан тиийиэм этэ» диэн.
Сыллар ааһан испитгэрэ. Степан Гаврильевич «Лена» совхоз
94