Page 30 - Саха дьахталларыттан бастакы журналистка Мария Гаврильевна Бурцева

Көлөтө суохтар көлөлөөх ыаллары, үлэһит илиитэ суохтар үлэһит-
тээх ыаллары кытта кыттыһан үлэлээһиннэрин сүпүрээгэ диэн аат-
тыыбыт. Сахалар быдан былыргыттан итинник кыттыһан үлэлиир
үгэстэрин аан бастаан сөргүппүппүт. Итини көҕүлээччинэн, тэри-
йээччинэн Бурцева Маша буолбутун умнубаппын. Кини өйдөөх,
мындыр, көрсүө сүбэтин дьон-сэргэ ылынара. Көстөр ис киирбэх
көрүҥэ, көрсүө майгыта, үчүгэйгэ ыҥырар истиҥ тыллара, этэ-са-
ҥара турар дьүһүнэ истээччилэр санааларын түмэрэ.
Бурцева Маша советскай-партийнай оскуолаҕа үс сьш үөрэмми-
тэ, үөрэҕин кэнниттэн тута, 1932 сыл сайыныгар “Кыым” хаһыакка
Советскай отдел сэбиэдиссэйинэн үлэҕэ ыльшлыбыта, журналист
түбүктээх айаныгар олоҕун анаабыта. Оттон мин 1931 сылтан “Эдэр
большевик” редакциятын секретара, онтон редактора буолбутум.
Дьоҕурдааҕа, тулуурдааҕа сотору биллэн М.Г. Бурцева “Кыым” кол-
лективыгар ытыктанар үлэһит буолбута. Кини бэйэтэ да журналис­
тика идэтин сөбүлээбитин, таптаабытын биһиэхэ, доҕотторугар, ис­
тин' санаатын кэпсээбиттээҕэ. Журналистика идэтигэр салгыы үөрэ-
ниэн баҕарара. Сотору ол баҕата киниэхэ тосхолломмута: 1934 с.
Москваҕа үөрэххэ командировкаламмыта, Бүтүн Союзтааҕы “Прав­
да” аатынан институкка үс сыл үөрэнэн үрдүк идэлээх журналист
аатын ылар. Кини кэргэнэ Ковлеков Семен Петрович эмиэ ол инс­
титукка үөрэммитэ.
Мария Гаврильевна үс оҕо ийэтэ буолбута. Оҕолоруттан күнэ
тахсара. Аһыныгас, амарах ийэни оҕолор харахтарыттан халбарып-
паттара. Журналистика институтун бүтэрбит опыттаах үлэһити
Партия Обкома кинигэ издательствотыгар редакторынан аныыр. Ол
кэмҥэ мин ити издательство директора этим. Онон урут 18 саастаах-
пытыгар бииргэ үөрэммит дьон аны бииргэ үлэлээн кинигэлэри
таһаарар буолбуппут. Ити иккиэммитигэр үөрүүлээҕэ.
Өр сылларга, күчүмэҕэйдэрдээх кэмнэргэ бииргэ үөрэммит, үлэ-
лээбит буоламмыт Бурцева Машалыын бэйэ-бэйэбитин үчүгэйдик
билсэрбит, ол курдук кини биһи иккиэҕэ кистэлэҥ суоҕун кэриэтэ
этэ. Туохтан эрэ хомойбуппутун, үөрбүппүтүн көрсөр дьүһүммүтүнэн
билэрбит. Кини киһи үтүө санаалааҕа, сырдык өйдөөҕө этэ. Туох
эрэ мэһэйгэ, күчүмэҕэйгэ түбэстэхпитинэ сүбэлэһэрбит, санаабы-
тын атастаһарбыт. Бу кураанах тыл буолбатах. Холобур кэриэтэ чах-
чылары ахтыахпын баҕарабын.
1931 сыл күһүнүгэр миигин Комсомол Обкома үөрэхпиттэн уура-
тан үлэҕэ ыларга, “Эдэр большевик” редакциятыгар биэрэргэ бы-
һаарар. Мин үөрэниэхпин баҕарарым, доҕотторбуттан арахсарым
ыарахана. Маша хоһугар киирэбин. Кини соһуйбут курдук, ыйыта-
лаһар: “Тоҕо, туохтан санаарҕаатыҥ?” Киниэхэ кэпсиибин. Доҕо-
рум мичээрдиир, үөрбүттүү туттар. “Дьоллоох Дьокуускай куорат
олохтооҕо буолсугун, үөр, санаарҕаама — диир. — Аны биир сылы-
28