Page 31 - Саха дьахталларыттан бастакы журналистка Мария Гаврильевна Бурцева

нан мин хайа оройуоҥҥа, кимнээҕи кытта үлэлиирим биллибэт.
Кэскилиҥ киэҥ, иннигэр. Салгыы үөрэниэҥ”. Мария Гаврильевна
ити миигин уоскуппут истиҥ тылларын билигин да, аҕыс уонтан
тахса саастаахпар диэри умнубаппын. Кини төлкөлөөбүтүн курдук,
Дьокуускай куорат олохтооҕо буоллум.
Биир түбэлтэни умнубаппын. 1937—1939 сылларга норуот “ос-
төөхтөрүн саралыыр” алдьархайдаах айдаан Саха сиригэр эмиэ хаан-
нааҕынан ааҥнаабыта. Туох да буруйа суох элбэх киһи, саха сирин
сайдыылаахтара, үтүөлэрэ, Саха сиригэр Совет былааһын олохтос-
пут революционердар тутуллан хаайыллыбыттара, суута суох уһун
уҥуохтара урусхалламмыттара. Холуннарааччылар, карьеристар —
үрдүк солоҕо тарбачыһааччылар үчүгэй үлэһиттэри, чиэһинэй дьон-
нору киртитиинэн, үтүө ааггарын хараардыынан анаан-минээн дьа-
рыктаммыттара, дьаллыктаммыттара. Кннилэр мунньахтары кэрийэ
сылдьан тыл этэллэрэ, донуостары, сайабылыанньалары суруйалла-
ра. Итинник дьонуһахтары Мария Гаврильевна өлөрдүү абааһы
көрөрө, сиргэнэрэ, сидьиҥнэр диэн ааттыыра.
Иккиэйэҕин олорон кэпсэтэрбит. Мария Гаврильевна ытамньы-
йан ыла-ыла, бөтө-бөтө истиҥ санаатын, кута долгуйарын этэрэ.
Платон Алексеевич Ойуунускай хаайыллыбытын, өлөрүллүбүтүн саха
трагедията, харыс намтааһына диирэ, революционер, улуу суруйааччы
чиэһинэйигэр саарбаҕалаабата. “Кыым” хаһыат редактора, урукку
кыһыл партизан Степан Афанасьевич Саввины хаайыллыбытын
холуннарааччылар, карьеристар, сааттаах-сууттаах хараҥа дьайыы-
лара диэн ааҕара. Мария Гаврильевна хаһыат үлэтигэр Степан Афа-
насьевичтан үөрэммитэ, кинини сиэрдээхтик ытыктыыра, киһи
үтүөтэ, көнөтө, чиэһинэйэ, көрсүөтэ, сэмэйэ диирэ. Биһиги иккиэн
билэр, советекай-партийнай оскуоланы биһиги иннибитигэр аҕай
бүтэрбит Афанасий Петрович Мигалкин “норуот өстөөҕө” диэн
хаайыллыбыта абалааҕа. Дьолго Степан Афанасьевич, Афанасий Пет­
рович өлөр өлүүттэн төлө көппүттэрэ, үтүө ааттара чөлүгэр түһэрил-
либиттэрэ. Ол эмиэ үөрүү улахана этэ. Степан Афанасьевиһы түрмэт-
тэн босхоломмутун кэннэ издательствоҕа үлэҕэ ылбыппыт. Ытык-
тыыр аҕа табаарыспытын кытта бииргэ үлэлээһин бэйэтэ туспа биир
үөрүүлээх түгэн этэ. Платон Алексеевич Ойуунускай өлбөт тыын-
наах. Кини үтүө аатын сырдык чиэһин олох бэйэтэ тилиннэриэ, ол
үрдүк үөрүүлээх кэмҥэ тиийиэхпит. Мария Гаврильевна итинник
үтүө санааны, сырдык өйү ис-иһиттэн иэйэн эппитэ. Оччолорго
итинник санааны аһаҕастык, ханнык эрэ түмсүүгэ, билбэт дьоҥҥо
этэр олус кутталлааҕа.
Хомойбуппут, аһыйбыппыт, саха дьахталларыттан бастакы жур­
налист — Мария Бурцева ити эппит үөрүүлээх кэмҥэ тиийбэтэҕэ.
Эдэригэр, 36 сааһыгар 1946 сыллаахха оҕолоноору олохтон барбыта.
Өссө аны биир холобуру ахтарбын иэспинэн ааҕабын. 1939 сыл
29