Page 62 - Саха дьахталларыттан бастакы журналистка Мария Гаврильевна Бурцева
P. 62

Хамандыыр, ыстаап тойоно, хас да саллаатгар буоланнар Хаппы-
         тыаннааҕы илин тыаҕа тиэттилэр.  Ол сиргэ, хаар үрдэ киһи хааны-
          нан туолбут.  Киһитин да,  кыылын да киһи билбэт кинэ сэймэктэ-
          нэн өлбүт дьоннор адаарыһа сыталлар.
            Кыһыл саллаат Миитэрэй өлбүт дьон тастарыгар иһэн, кини ойоҕо
          Матырыас  сытарын  биллэ  быһыылаах,  хараҕа  ирим-дьирим,  атаҕа
         сири билбэт буола дырылаан барда.
            —  Оо! Доҕоруом  Матырыас!  Сиэхситтэр  сиэбиттэрин...  — дьах-
         тар  үрдүгэр  түһэн  истэҕинэ,  бандьыыт  саа  уоһунан  түөскэ  түһэн
         кээһэр.  Ол  курдук  барыларын  умса  төннө  анньан,  икки  остуолба
         икки ардыгар кыһыл хаанынан кырааскаламмыт быа тардыллан ту-
         рар сиригэр аҕалан туруораллар.
            —  Кырдьыккытын  этиҥ,  эһи  ханыыларгыт  туох  сэптээхтэрин,
         туох былааннаахтарын,  ону  эттэххитинэ  буруйгутун  бырастыы  ки-
         ниэхпит.  Эппэтэххитинэ  эһиэхэ  буулдьаны  орускуоттаабакка  ити
         остуолбаҕа дьүүллэтиэхпит,  — диэн баран ыстаап тойоно бытыгын
         туора соттуммахтаата.
            —  Эһиэхэ туох кинээри дьоммут былааннарын этэн биэриэхпит
         буоллаҕай.  Син биир өлөрөргүтүн өлөрүөххүт,  — диэтэ Хаппытыан
         тоҥон кырбанан саҥата көхсүн иһитгэн нэһиилэ тахсар буолан туран.
            —  Саҥарба,  бассабыык,  эйигин кытта кэпсэтии барбат,  ити  кы-
         һыл буола сылдьыбыт бырааттары кытары кэпсэтиллиэ.
            —  Биһиги  быраатгар  буолбатахпыт,  биһи  баай  тот  интэриэһин
         харыстыыр бандьыыттары суох гынарга охсуһар бассабыыктар буо-
         лабыт —  этиэхпит суоҕа...  — диэн  Миитэрэй  эттэ.
            —  Эн дьыалаҥ бүтэр.  Уонна  ким  этэр  этиҥ, дьыл  күн  күүппэт.
            —  Дьыл  күн  күүппэт,  эһи  эмиэ  өлүөххүт,  туту  күүтэн  тураҕыт?
         — диэн  кыһыллар айманан  мөхсөөрү  гыналлар.
            —  Саҥарымаҥ суоластар.  Бырааттар!  Бастакы соругу толоруҥ.
            Бандьыыт саллааггара бүргэс курдук уһуктаах иҥнэҕэ өтүүнү уган,
         Хаппытыаннааҕы ыга уган тутан туран харыларыттан үүттээн тиһэн
         кэккэлэттилэр.
            —  Баай  харабыл  ыттара,  бандьыыттар  илиилэриттэн,  биһи  кы-
         һыл өрүөллэр, дьадаҥы, отто дьон баай хабалатыттан тахсарын иһин
         дуусаларын ууран охсуспуттар, өлөн эрэбит, биһи охсуспут дьыала-
         быт үйэ саас тохору тыыннаах буолан, кыайыыны оҥоруо... Өйдүөҥ!
         Баай илимэр киирэн биэрбит батараак саллааттар, туох буолан эһиги-
         ни батталтан таһаарбыт сэбиэскэй  былааһы утары сэриилэстигит...
            — Саҥардымаҥ!!  — бандьыыттыыр Хабырыыс баалкыта Хаппы­
         тыан үрдүгэр үн күүлээтэ. Хаппытыан тойон аллараа налыйан түстэ.
            Миитэрэй күүһэ баарынан мөхсө-мөхсө:
            —  Дьадаҥылар,  батараактар  бандьыыт  албыныттан  куотуҥ,  сэ­
         биэскэй былаас эһи буруйгутун бырастыы гыныа.  Баайдар илимнэ-
         рин  көтүрү  көтөн  кыһылга эргийиҥ.

         60
   57   58   59   60   61   62   63   64   65   66   67