Page 10 - Уран тыллаах Уус-Алданнар 2015

литератураба бигэтик киирэллэр уонна би-
лигин да инники куенп-гэ айа-тута сылдьал­
лар. Кинилэр тыыл олобун бары кыбалбатын
эттэринэн-хааннарынан билбит буоланнар,
норуот олобун историятын, тереебут тылын,
культуратын уонна Аба дойду Улуу сэриити-
гэр Кыайыы бутун киби аймахха суолтатын
тубунан сиэрдээхтик анааран, олох кырдьы-
гын еретутан суруйаллар. Оттон И. Сыроват -
скай омоним-рифманы кыайа тутан суруйуу
уустук угэбин билигпти поэзияба салгыыр.
Мария Афанасьевна Василий Бу кем биир бэлиэ кестуутунэн Василий Ива­
Алексеева- Васильевич нович Босиков-Босяк «Эн мичээрин-» хомуу-
Решетникова, Ушницкай-Сэки, рунньуга сахалыы, нууччалыы, французтуу
поэт поэт тылынан бэчээттэниитэ буолар.
(1965) (1932)
Билинтги саха поэзиятыгар биир дой-
дулаахтарбыт И.В. Мигалкин, Сиэн Кынат,
И. Сыроватскай, Н. Литвинцев, В.В. Ушницкай-Сэки, уо.д.а. инники куенп-гэ айа-тута
сылдьаллар. Хобоонньут кыргыттар ортолоругар истин” иэйиилээх, сырдык, кибини
тардар куустээх хомобой хобоон хотуттара Ульяна Ивановна Бурнашева-Уйана, Яна
Байгожаева, Мария Алексеева-Решетникова айымньылара аабааччыга кэрэхсэнэр.
Поэт, тылбаасчыт, Обо суруйааччыта И.В. Мигалкин Ил Дархан уураабынан «Саха Рес-
публикатын народнай поэта» урдук ааты суктэ.
Талааннаах тылбаасчыт, эссеист Владислав Семенович Доллонов саха поэттарын
подстрочниктарын ааптар санаатын толору арыйар уонна айар стилин уратытын
тиэрдэр гына онгорон, поэзиябыт аабааччы киэьг эйгэтигэр тахсарыгар туруулабан
айымньылаахтык улэлиир.

Проза
1930— 1950-с сыллар сабаланыыларыгар Григорий Семенович Тарскай дьобурдаах
кириитик быбыытынан биллэн барар. Кини «Абабыыныскай поэт айымньыларын
ырытыахтаахпыт», «В. Чиряев айыытын тубунан», «Пьеса о ледяной осаде» (1932 с.)
ыстатыйалара бэчээттэнэллэр. Тылбаасчыт Г.С. Тарскай омук уонна советскай су­
руйааччылар 160-ча айымньыларын сахалыы сангардыбыт утуелээх.
Сэрии кэминээби саха литературатын ураты кестуутунэн биир дойдулаахпыт
Дмитрий Иванович Васильев-Очинскай «Огдообо уолаттара» социальнай-истори-
ческай романы суруйуута буолар. Аба дойду Улуу сэриитин кэмигэр 1943 сыллаах­
ха ССКП оройуоннаабы комитета «Сарданга» улуустаабы литературнай куру­
буок анал табаарыытын 60 экземплярынан бэчээттэтэр. Манна гитлеровскай
естеебу утары охсубууга ынгырар 9 хобоон уонна 1 тылбаас киирбит. 1950-с
сылларга С.Васильев «Кыбыл Танда» очеркаларын хомуурунньугар биир дойдулаах-
тарын туруу улэбит дьонун уйэтиппит утуелээх.
1960—1970-с сылларга саха прозатыгар В.А. Протодьяконов-Кулантай хоннох-
тоохтук улэлиир. Кини «Байанай», «Кибини итэбэйэр буоллахха», «Кэскил», «Эргиллии»
сэбэннэри суруйар. «Байанай», «Эргиллии» сэбэннэрэ нууччалыы тылбаастанан,
Москваба бэчээттэнэллэр.
Бу кэмнгэ саха литературатын историятын научнайдык уерэтии, чинчийии сайдар.
Биир дойдулаахпыт Николай Захарович Копырин аата литературнай кириитикэбэ
киэнгник биллэр. Кини «Поэтическое творчество С.Р. Кулачикова-Эллэя» диэн канди-
датскай диссертацияны ситибиилээхтик кемускуур.
1970—1980-с сылларга С. Васильев талааннаах очеркист, суруналыыс быбыыты­
нан тыа сирин олобун, улэтин-хамнабын, кыбалбатын тубунан сырдатар «Абыс кы-
рыылаахтар», «Бибиги гвардеецтарбыт» кинигэлэрин бэчээттэтэр. Николай Афана­
сьевич Босиков «Бибиги ньургубуммут» сэбэниттэн сабалаан, сэбэн уонна роман
жанрыгар тахсыылаахтык улэлиир. Кини тыа сирин тематикатын тус сыаллаахтык
ойуулуур, уйэлэр кирбиилэригэр олоххо уонна саха кибитин ейугэр-санаатыгар буо­
лар уларыйыылары сырдатар.
Билингнги кэм прозатыгар Татьяна Находкина, Сардаана Мигалкина-Даана Сард

8