Page 8 - Уран тыллаах Уус-Алданнар 2015

Поэзия

Сергей Степанович Василий Андреевич Алексей Алексеевич Гаврил Григорьевич
Васильев- Протодьяконов- Васильев-Бээрийэк, Вешников-
Борогонскай, Кулантай, поэт, прозаик Баал Хабырыыс,
поэт драматург, прозаик (1912—1979) поэт
(1907—1975) (1912—1993) (1918—1969)

1930—1940-с сылларга саха аабааччытыгар Сергей Васильев, Алексей Бээрийэк,
Кулантай ааттара биллэн барар. Кинилэр хоИоонноругар холкуостаахтар куннээби
тубуктэрин, тыа сирин сайта олобун хоИуйаллар. 30-с сыллардаабы саха поэзиятын
бэлиэ айымньытынан поэт С. Васильев «Сэттэ туруйа» (1935) поэмата буолар. Бу
кэмнгэ В.А. Протодьяконов-Кулантай «Уерэххэ барааччы ырыата» диэн бастакы хо-
Иоонун суруйар. Айымньы норуот ырыата буолан тарбанар уонна оскуола програм-
матыгар уерэтиллэр. Салайар уонна суруйар улэлэринэн С.С. Васильев-Борогонскай
уонна В.А. Протодьяконов-Кулантай норуот киэгг билиниитин ылаллар. Сергей Ва­
сильев «Андабар» уонна «Кылбангнаа эрэ, кылыИым!» диэн Аба дойду Улуу сэриитэ
сабаланаатын кытта суруйбут хоИоонноро кун бугун оскуолаба уерэтиллэллэр. Саха
аабааччыта тереебут дойду кэрэ айылбатын хоИуйар намыын, холку куоластаах
Г.Г.Вешников-Баал Хабырыыс поэзиятын би1пирии ылынар.
1950—1970-с сылларга буойун-поэт Иннокентий Артамонов, С. Васильев, Баал
Хабырыыс, Алексей Бээрийэк уо.д.а. эйэлээх олох дьолун, сэбиэскэй киИи олобун,
улэтин, тапталын туойар хоИоонноро аабааччы биИирэбилин ылаллар. И. Артамонов
«Студент кыыс ырыата», «Эрэнэ куутэбин», «Мин мантан сэриигэ барбытым», «Кы-
мыстаах чороону кетехтум» хоИоонноро ырыа буолан кун бугун ылланаллар. Баал Ха­
бырыыс кырачаан аабааччыларга анаан 7 хомуурунньугу араас тиэмэбэ иитэр-уерэтэр
сыаллаах суруйар. Сергей Васильев оболорго аналлаах ологгхолоро, «Эрчимэн
Бэргэн» уонна «Уелэн Хардааччы» бэчээттэнэллэр. Бу кэрдиис кэмггэ Баал Хабырыыс
уонна Н.Босиков поэма жанрыгар ылсыИан улэлииллэр.
С. Васильев «Аччыгый уол» хоИоонунан романа, Баал Хабырыыс «Кеннеру киИи
кэпсээнэ» хоИоонунан сэйэнэ бэчээттэнэллэр. С.Васильев саха поэзиятын биир
бэлиэ айымньытынан буолар «Ытык Ильмень» балладатын суруйар. Баал Хабырыыс,
И. Артамонов, Н. Босиков айар улэ уебугэр сылдьаллар. Кинилэри кытта тэтгтгэ та-
лааннаах, айар улэбэ дьобурдаах А. Старостин, И. Мигалкин, В. Саввин ааттарын
аабааччы сылаастык ылынар. Бу кэмьгэ саха поэзията Советскай Союз уонна Аан дой­
ду эргимтэтигэр тахсар. Ол курдук, С. Васильев, Баал Хабырыыс уо.д.а хоИоонноро
нууччалыы тылбаастанан, киин издательстволарга бэчээттэнэллэр. Сахалыы сатира
сайдыытыгар ураты куоластаах Виктор Федорович Афанасьев-Алданскай сытыы тыл-
лаах угэлэрин, сатирическай хобооннорун хомуурунньуктара бэчээттэнэллэр.
1980—1990-с сылларга «Ленинскэй тэрийээччи» оройуон ха1пыатыгар тахсар «Чо-
роон» литературнай балаИаба олохтоох ааптардар айымньылара тиИигин быспакка
бэчээттэнэллэр. Бу балабаттан билигин Суруйааччылар союзтарын чилиэннэрэ
А. Старостин, И. Мигалкин, В. Саввин, Н. Литвинцев, И. Сыроватскай, И. Охлопков-
Туймалыырап, Д. Макеев, У. Бурнашева, Я. Байгожаева уо.д.а. куорсун аспыттара.
Анал урдук литературнай уерэхтээх поэттар Анатолий Гаврилович Старостин-Сиэн
Кынат, Иван Васильевич Мигалкин литератураба ураты суолларын солууллар.
Сэрии кэмин оболоро Иван Афанасьевич Охлопков-Туймалыырап, Николай Ни­
колаевич Литвинцев, Иннокентий Ильич Сыроватскай ураты буочардаах поэттар

6