Page 82 - Егоровские чтения

Дьэ ол иЬин, 1966 сыллаахха республика хаЬыаттарыгар Алексей
Дмитриевич “Cyehy аЬылыга уонна промышленность” диэн ыста-
тыйаларыгар Саха сирин колхозтарыгар уонна совхозтарыгар cyehy
аЬылыгын экологическай ертунэн туруктаах базатын хайдах тэрий-
эр туЪунан суруйталаабыта уонна икки суол баарын ыйбыта.
1. Айыл§а ходуЬаларын уонна мэччирэн-нэрин бары ньыманан
кэнэтии, тупсарыы.
2. Cyehy аЬылыгын промышленнай ньыманан бэлэмнээЬин, атын-
нык эттэххэ cyehy аЬылыгын оьгорууну сан'алыы экологическай тех­
нология^ оло^урбут промышленнай ыллыкка туруоруу.
Алексей Дмитриевич суоттааЬынынан, ходуЬаны кэн'этии уонна
тупсарыы пятилетка былааныгар керуллубут бары улэлэри толор-
бут урдунэн, сылга 15-20 тыЬыынча тоннаттан итэрэЬэ суох икэмтэ-
лээх протеин тиийбэт буолуо^а диэн сэрэтэрэ.
Итини барытын учуоттаан туран, профессор Егоров Саха сирэ
республика биир тыын боппуруоЬун промышленность эрэ кеметунэн
быЬаарыан сеп диэн этэрэ.
Ман-найгытынан, Саха сиригэр cyehy аЬылыгын куускэ сайынна-
рар туЬугар, комбикорм он-орор 3-4 дьоцус заводу, cyehy салыыр ту-
уЬун, ун-уох уонна балык мээккэтин он-орор сыахтары тэрийэргэ.
ИккиЬинэн, ойуур химиятын промышленноЬа сайдыытыгар
оло$уран, белоктаах аЬылык доруоЬатын он-орор сыахтары тэрийэр­
гэ.
Комбикорм он-оЬуллар сырьета биЬиэхэ баЬаам. Комбикормн-а
хайаан да бурдук киирэр; пятилетка бутуутугэр республика 33-34
тыЬыынча тонна бурдугу ууннэрэн ылар кыахтаах. Бурдугу ууннэ-
риини Саха сиригэр зоналарынан наардаан ыЬыахха. Ол курдук,
кэккэ Булуу оройуоттарыгар ньэчимиэн, оруос ыЬыыларын кэн-эти-
эххэ, оттон Амма уонна Олуехумэ оройуоттарыгар - сэлиэЬинэйи.
Киин оройуоттарга - оттоодэр ус тегул элбэх протеиннаах мальва ди­
эн уунээйини ыЬыахха. Минеральнай уонна микроэлементнай саста-
абынан баай сырьенан былах, от, мутукча мээккэтэ, сапропель буо-
лаллар-кинилэри эрдэттэн бэлэмниэххэ наада.
Билигин дойду промышленнаЬа МУ КЗ (комбикорм дьо$ус универ-
сальнай завода) диэн аналлаах агрегаттары таЬаараллар. Оннук аг­
регат суукка^а 15-20 тонна комбикорманы он-орор...
Биллэрин курдук, аЬылык доруоЬата элбэх аминокислоталаах,
витаминнаах, белоктаах, итиэннэ минеральнай веществолардаах
сыаналаах аЬылыгынан буолар. Белога элбэ^инэн аЬылык доруоЬата
уотурбаны 4-5 тегул, оту - 10-тан тахса тегулунэн баЬыйар. ДоруоЬа
биир килограмма 1,3 аЬылык единицатыгар тэн-нэгэр. Аа^ан-суотта-
ан керуунэн, республика^ аЬылык белогун итэрэЬин толорорго сыл
ахсын 40-50 тыЬыынча тонна аЬылык доруоЬата он-оЬуллуохтаах.
78