Page 78 - Егоровские чтения

КиНи аймах гениальнай учуутала Карл Маркс эппитинии, наука,
урдук уерэх чыпчаалыгар дабайан тахсары ситиИии - ол очуос таас
хайава, туохтан да толлубакка, хорсуннук хатаастан, дабайан тах-
сыыга маарынныыр.
Алексей Дмитриевич наука таас хайатын чыпчаалыгар дабайыы-
та эмиэ элбэх эрэйдээх, мэИэйдээх этэ.
- БиНиги - диир Алексей Дмитриевич, - бэйэбит чинчийэр улэбит
сурун сыалынан - норуот олодэр-дьаНа^р туИалаах, туНаайан турар
наадалаах боппуруостары уерэтиини туруорбуппут. Ол - суеНуну
септеехтук аНатыыга, кинини бары ыарыыттан харыстааНынтга
кемелеНуу о.д.а. боппуруостар этилэр. Сорох улахамсык учуонайдар
биНиги улэбит ити курдук норуот хаИаайыстыбатыгар туНалыырга
туЬаайылларын тордуттэн себулээбэт этилэр. Холобурун ыллахха,
1956 с. ССРС Наукаларын Академиятын Саха сиринээви филиалын
председателэ Дадыкин этэрэ: - “ЭНиги биохимическай лаборато-
риявыт практическэй эрэ интэриэстээх, наукава тугу даваны, инньэ
кылаанын да саваны биэрбэт” - диирэ. Ити букатын тосту туора бу-
руйдааИыны Дадыкин уурайбытын кэннэ кэлбит председатель И.С.
Рожков уНулбута, кини биНиги улэбит дьин'нээх научнайын толору
сыаналаабыта.
Сир-ийэттэн эрэ силистээх сиэмэ силигилии уунэрин, аИыыр ас
буоларын кэриэтэ, норуот оловуттан силистээх наука эрэ норуоту
аИатар, таныннарар, дьоллоох олохтуур кыахтаах. Алексей Дмит­
риевич бары улэлэрэ норуот оловуттан, норуот кыИалватыттан си-
тимнэнэн-силистэнэн ууммуттэрэ. Ол - кини суруйбут научнай улэ-
лэрин ааттарыттан да кестер. “Саха алаастарын уулара уонна
куеллэрэ”, “Кураан буоларын биир биричиинэтэ”, “Курааны утары
oxcyhyy - Саха сиригэр киин проблема”. “Томуйахтар тымныйан
ыалдьыыларын биричиинэлэрин туЬунан”, “Мэччирэн- сирдэри уон­
на ходуИалары тупсарыавын-”, “СуеНуну витаминнаах мутукчанан
эбии аИатыахха”, “Талах - cyehy аИылыгын наадалаах резервэтэ”,
“Хойуу уут, эмис эт иИин” - итинниктэр биНиги ученайбыт сорох
улэлэрин, ыстатыйаларын ааттара.
Алексей Дмитриевич угус сыаналаах субэлэрэ биНиги совхозтар-
быт уонна колхозтарбыт хаИаайыстыбаларыгар олоххо киллэриллэн
тураллар, холобурун ыллахха, суеИуну витаминнаах мутукча мээ-
кэтинэн аИатыы уонна да атыттар.
Учуонай норуокка туНалыырга туруоруммут ытык сыалын толо-
рон испитэ. Ор сыллаах чинчийэр улэтин тумугэр Алексей Дмитрие­
вич “Саха сирин уунээйитигэр (С) витамин уонна каротин” диэн ула-
хан монографическай улэтин суруйбута. Бу улэтин эмиэ улуу Моск-
вава, биохимия институтун электричество куннээх кулумурдэс сыр-
74