Page 129 - Былыр этэ диэххэ

мунньустар. Чырып санаата кэлэн, сүрэх-бэлэс муҥутаан, ырыа
истэ-истэ илимин таҥмытынан олорор. Үчүгэй таҥыылаах илим
элбэх сылгылаах, баай дьоҥҥо эрэ баар. Олоҥхо бүтэрин кыт-
та дьон тарҕаһардыы оҥостубуттарын өрүсүһэ дьиэлээх Ырыа
Чөкөөттүүргэ тыл ыһыктыбыт: «Олоҥхоҥ иһин биир атах эти
биэрэбин. Уонна биир көрдөһүүлээхпин. Эн ааттаах ырыаһыт,
мин ааттаах балыксыт буоллахпыт. Үйэттэн үйэҕэ, көлүөнэттэн
көлүөнэҕэ кэпсээҥҥэ киирэр гына бу таҥа олорор илиммэр ха-
тырыктаах сыстыбат гына алҕаан кулу. Бу баар дьон эн биһикки
мөккүөрбүт туоһулара. Чэ эрэ, нохолор, сыгынньахтанан онну-
гутун булунуҥ, уоту үттэрэн биэриҥ, саҥа күөһү ууруҥ, — диэн
утары биир тылы этиппэттии дьаһайар. Кыайдаххына аны күһүн
сыарҕалаах аты баайан биэриэҕим. Дьонум-сэргэм улуу тыл
күүһүн үрдүктүк туталларын туһугар тылбын быһа гыммакка
алҕанан көр диэн көрдөһөбүн», — диир. «Ок-сиэ, өйдөөх киһит-
тэн итинниги эрэ истиэм дии санаабатаҕым. Тылыҥ тамаҕыттан
сыаналаатахха, мин ааппын арбыыр үтүө быһыыҥ курдук өйдөөн
туран куһаҕаны эргиппэккэ, бу илимҥэ тылым күүһүн иҥэрэр-
гэ холонон көрүөм ини...» Дьиэлээхтэр икки чугууҥҥа толору
тоҥ эти хаалаан уурбуттар. Чаанньыктары толортообуттар. Күөс
буһан тыаҕа тардыллан, үрдүн сыата тоҥмутун кэннэ ырыа бүп-
пүтэ үһү. Ол тухары биир да киһи сөтөллүбэккэ, бирээмэ тыым-
макка да олорон истибиттэр. Алгыс алҕаммыт ыар тыыныттан
хоноһолор биир саҥата суох уку-суку аһаат, тарҕаспыттар. Дьиэ-
лээхтэр да сүөм түһэн арахсыбыттар. Ол курдук иччилээхтик ыл-
ламмыта үһү.
Саас кэлэн Кута балыга тыаҕа эрэ тахсыбат гына балыктам-
мыт. Баһылай сабыс-саҥа таҥыылаах илимин кытта хас да илими
түһэрэр. Урукку илимнэриттэн балыгы харса суох оруур. Саҥа
илимҥэ хаахынай да иҥнибэт. Абатыгар саҥа илимин икки өт-
түнэн эргэ илимнэринэн сэлэлии-сэлэлии түһэрэр да син биир.
Уруккуттан астаах Дайдылааҕын бастыҥ туонатыттан да илимэ
ып-ыраас тахсан кыһытар. Иннин биэрбэт санаалаах уолун кыт-
та Балаҕаннаах аллараа төрдүгэр туорастыы үтэн аҥаар курааҕар
тиийэ иликтэринэ күүстээх тыал түспүт. Ол икки ардыгар илим-
нэрин хара ньамах баттаан хотоҕостуун тимирбит. Хайыахтарай,
үлүбээй эһэн таһааран тэбии сырыттахтарына, биир тыймыыт
чыыс диэт ууга ыстаммыт. Киһи эрэ буоллар Баһылай тымныы
127