Page 125 - Былыр этэ диэххэ

рара, бу дайды биир уратытын дьон-сэргэ бүттүү сэргиирэ. Бу
сиргэ, быһыыта, Таатта улууһун Олоҥхоһут Тойуку удьуоруттан
төрүттээхтэр кэлэн олохсуйбуттар. Кинилэртэн Абый улууһун
олоҥхоһуттара, ырыаһыттара, ойууттара тэнийбиттэр диэн фоль-
клористар Эргис, Сэһэн Боло үһүйээннэри хомуйууларыгар тү-
бэһэ ааҕыахха сөп. Дайдыларын ахтылҕанын тыл күүһүнэн Буур
Хаайбыт тула от-мас иччилээн эргиппиттэрин туоһута күн бү-
гүҥҥээҥҥэ диэри үйэ тыыннаах кэрэһитэ силигилии үүнэн тур-
дахтара ээ. Оннооҕор, хоту улуустан, Буур Хаайбыкка эрэ баа­
ра биллэр, Дойду сирин курдук — баҕалаах. Инньэ гынан улуус
учууталлара оскуола оҕотун дойду сирэ курдук дьикти айылҕалаах
сири көрдөрөөрү Дуруһуунаттан саас ахсын бохуоттуу аҕалалла-
ра. Күөлүн кырыытыттан ыла дойду сирин алаастарын санатар
оттоох-мастаах. Бу Отуулаах айаан үрэх өттүн кырыылата хатыҥ,
тэтиҥ, харыйа киһи олордубутун курдук кэмчитик өлөн-охтон
хаалбакка аны хас үйэ туран дьону сөхтөрөллөр.
Боччоохоон сыдьаана онон Таатта ырыа тыллаах дьонугар тии-
йэн иҥнэр. Кинини да маннааҕы дьон сытыы тыллаах киһинэн
ааҕаллар. Аан Дыбаа диэн хос аатынан биллибит, дьалкыс, дьи-
гиһис гынаат этэн-тыынан бардаҕына хааһахтан бэлэми хостоон
эрэр курдук саҥалаах — балыстаах. Бэлэһигэр силлэппит диэн
кини ини. Сааһыары Абыйга Сутуруохаттан көһөн кэлэн дойдуту-
гар олохсуйаары от көрдөһө управляющай Павел Павлович Кон-
даковка хонтуоратыгар «ньылбыйан» киирбит. Туохтан эрэ санаата
алдьаммыт Кондаков тойон бүттүү үллэ кыыһыран уоттааҕынан
көрөн халабачыта олорон ааны ыйбыт. Угунньа да отун биэрбэт
киэбин ылыммыт. Биирдэрэ кураанах тахсаары гыммытыттан
кыһыйан тыл кыбыппыт: «Хара сарсыардаттан хайа дьахтартан
түөскэ астаран мин диэки көрбөтүҥ, миэхэ да инчэҕэй эттээх этим.
Бу дайдыга кэлэн улаханнык байан эрэр дииллэрэ кырдьык эбит.
Сопхуос дириэктэрин эдьиийин хасааһыгар киирбит. Эргэрдэр
да аптамаат сааҕар ханыы Аан Дыбааланаар гына ханна көрсөн
сүрэххин-быаргын сылытан сүөһүлэрбин айахтыыбын», — диэн
Кондаков аньыытын-харатын барытын аахпыт. Баары аҕай ньыл-
быйбыта ааһан, арбаҕаһын бүрүнэн абааһы кыыһа илэ бэйэтинэн
кэлэн кута-симэ турарын курдук көстүбүтүттэн тойон киһи иэнэ
тымныйан, икки тонна окко нэрээт суруйан биэрбитин бэйэтэ да
билбэккэ хаалбыт. Кини киһи Кэтириинэ диэн сорукка сылдьар
123