Page 16 - Былыр этэ диэххэ

Ити курдук Бөтүрүүскэ ындыыһыт дэнэн, хас эмэ ыйы быһа
ойохторуттан тэлэһийбит саастаах дьон ыыс-бурут тылларын
таһынан дьахтарымсах быһыыларын угаайыларыгар киирэн май-
гыта кытта сатарыйбыта. Пиэрмэ эдэр кыргыттарынан манчыык-
таан айаҕын бүөлүүр ньымаламмыттара. Оччотооҕу айан дьоно
содур быһыыларыттан ордорон эдэр уолга ойох булан биэрбэтэх-
тэрэ. Төһө да араас дьахталларга күүлэйдээтэр, Матырыанатын
саныыра. Киниттэн ордук түүҥҥү сырыыны астыннарар дьах-
тарга түбэспэтэҕэ. Дьылҕатын быһан, сайыныгар холостуой уолу
көлүүр табалары маната хаалларбыттара. Дойдутуттан, дьонуттан
төрүт да тэйиппиттэрэ.
Үһүс сайыныгар биирдэ дойдутугар эргиллибитэ. Матырыана-
тын туһунан дьонуттан истэн соһуйбут аҕай. Кини бастакы тааска
сайылаатаҕын утаа, саас ыам ыйыгар балыыһаҕа киирээри сык-
кырыыр тыына бөһүөлэк көстөр сиригэр кэлэн, хаана тоҕо түһэн
өлөөрү сытарын айан дьоно булбут. Оҕону да, дьахтары да кыа-
йан өрүһүйбэтэхтэр. Эдэр эрдэҕинэтээҕитин курдук чэпчэкитик
оҕолонуом диэтэҕэ. Эрдэ дьонноох сири булбакка тыынын толук
ууруннаҕа диэн дьоно түмүк оҥорбуттара. Миигиттэн хат хаал-
бытын билбэккэ суорума суоллаабыппын диэн киһи билбэтинэн
ытамньыйбыта аҕай. Ким да билбэтинэн уҥуоҕар бара сылдьы-
быта. Ол көрдүк Бөтөрүүскэ инники эрэлэ тумулга быстыбыта.
Онтон сиэттэрэн сирэй-харах аахсыбакка, эдэр-кырдьаҕас диэ-
бэккэ дьахтарга сырыыта кырыктаммыта.
Эдьиийэ сытар ынаҕы туруорбат сымнаҕас киһиэхэ эргэ бар-
быта. Дьылҕалара оҕолонор дьолу тосхойботоҕо. Бөтөрүүскэ
дьоно суох буолбуттарын кэннэ сурдьун бэйэтигэр сыһыаран
олордубута. Дьон ол-бу хоп тылын иһиттэллэр да, үйэлэрин-
саастарын тухары уолларын көрдүк бииргэ илдьэ олорбуттара.
Аны санаатахха, аһым-таҥаһым диэн биир соххор солкуобайы
утары уумматах эбит.
Биирдэ улуус киинигэр арыгылыы сылдьан кэлбити-барбы-
ты арыгылатан кучуйар идэлээх соҕотоҕун олорор эмээхсиҥҥэ
хоммут. Эмээхсин харчылаах, астаах-таҥастаах киһиэхэ аккаас-
тамматын истэр этэ. Харчылаах ааттанан хонон туран таҥна сы-
рыттаҕына, биирдэрэ: «Хайа, харчыҥ?» — диэбитин, сиэбиттэн
хачыгыраһы ороон дьиэлээх сыттыгын анныгар куду анньаат
атахха биллэрбит. Чэй суутун тутан хаалбыт эмээхсин кыһыы-
14