Page 13 - Былыр этэ диэххэ

Матырыана майгытын туһунан биһиги оҕо киһибит кулгаа-
ҕар ким кэлэн кулгуйуой. Хата айылгыта тардан, кэрэ сэбэрэтин
ыһыкта илик дьахтарга ис-иһиттэн ылларан испитэ. Биирдэ алыс
хойутаан эргиллэн кэлбитигэр, Матырыана:
— Нохоо, алыс хойутаан дойдугун булаары гыммыккын, хо -
нон аас, — диир. Эдэр уол мааны бэрдинэн көрсөр ыалыгар
үөрүүнү кытта хонордуу быһаарынар. Кэпсээннээх хоноһо уол
кэпсээннэриттэн бириэмэни билбэккэ да хаалбыттар. Киэһэрэн
нуктуохча буолбуттарыгар, таҥас-сап тэрийтэрэн даххаһыйбакка,
бу ороҥҥо утуй диэт, бэйэтин кус бэриинэ тэллэхтээх оронун
хастыы тардан биэрдэ. Уол улаханнык нөҥүөһүлээн өйдүөбэккэ,
утуйуо кэлбит киһи, сыгынньахтанан сытынан кэбистэ. Хаһаай-
ка кэпсээн истэн сааранан дьиэ иһинэн-таһынан күннээҕи үлэ-
тин үмүрүтэ түбүгүрдэ. Уол саҥардыы нухарыйыах курдук буо-
луута: «Ыл, нохоо, орону киэптээн сытыма, сыҕарый», — диэт,
сыгынньах дьахтар суорҕан иһигэр дьылыс гынан хаалла. Соһу-
йан ньим баран, кыбыстан тыыммат да буолбут уолу ахтатыттан
харбаата. «Ок-сиэ, уолум билиҥҥэттэн эр бэрдин киэнин саҕа
сиппитэ сүрүн», — диэн саҥа аллайбыт. Хата бачча бөдөҥ тэ-
рили имэрийэн-томоруйан уһугуннаран көрөргө диэт, ханна да
куоттарбаттыы аҥаар атаҕын уол үрдүгэр ууран кыпчыйа сытан,
чэрдийбит томороон илиитинэн ынах этэрэн эрэр киһи курдук
иҥсэлээхтик имэрийэн-томоруйан барбытыгар, Бөтүрүүскэ нук-
таан утуйуо кэлбитэ таһы-быһа көттө. Сатахха саастаах, төрөөбүт-
ууһаабыт дьахтар диэтэххэ тэри-тэрэйбит эмиийин тумугунан
уолу ыбылы анньа аалынан ууга-уокка киллэрдэ. Айылгытынан
соруйтарыыта суох тыыллан-хабыллан тахсыбыт тэрилиттэн саа-
тан, бэлэнньигин оҕуруотун аахпыт оҕо курдук иэдэйдэ. Оччо
бэйэлээҕи уһугуннарбыт кытыан дьахтар уолу бэйэтигэр өссө
ыбылы тардынан, ымсыылаах тэрилин бобо туппутунан илийэ
охсубут киэлитигэр үҥүлүттэ. Бобо туппутунан бэйэтин киэнин
дэлби аалынна. Дьахтар диэни билэ илик уол биллибэт абылыыр
сыттан эт этэ бүттүүн кычыгыланан, тоҥон дьиэҕэ киирэ сатыыр
ыт көрдүк ыйылыы-ыйылыы, ханна куотуон билбэккэ, тэрилин
дьахтар илиититтэн былдьаһаары хара, хойуу баттаҕын ханыы-
та күлбүһэх көрдүк будьуруйбут түүттэн харбаата. Хайыы-үйэ
илийэн илимҥэ иҥнэн төлө көппүт балык саҥырыатын курдук
инчэҕэйтэн сиргэнэн бэрт түргэнник илиитин эһэ охсон ылаары
11