Page 214 - Былыр этэ диэххэ

бөһүөлэккэ олорор ааттаах, син билсэр дьон, уоскуйаллар. Кэ-
тэмэҕэйдээн, таҥаһын-сабын ыраастанан, хараҥардар да Афоня
киһитин Подкопай түһүлүгэр төттөрү аҕалан, бу инниттэн өлө
сыспыт соччото суох хаачыстыбалаах сэлиитин муоһун бүттүү
тиэнэн дьонноох сири, чугастыы Уолбуту булларар. Дьиҥэр киһи
бэрдэ, өй киирэн, өрүһүйээччитин бураҥҥа сылдьарга таҥаһа-
саба чарааһын бэркэ өйдөөн, утуйар таҥаһыгар сөрөөн, аны кини
сыарҕаттан түспэт гына кэлгийэн дьонноох сири булларар.
Дьэ ити курдук мин кэпсиир киһим сэттэ ый тухары кый ыраах
тайҕа баһыгар соҕотоҕун тыыннаах хаалар иһин охсуспут дьиҥнээх
эстэримээл. Бу кэпсээммин суруйаары араастаан көрдөһө сатаабы-
тым да, төрүт иннин биэрбэтэҕэ. Ол мин туох уһулуччулаах дьыа-
ланы оҥорбуппун суруйаары гынаҕын диэн батыммыта. Кэнэнэ
баһыйан, суруйар буоллаххына хайыамый диэбитин, көҥүл ыл-
быттыы санаммытым. Мин бэйэм кэпсии сатыырым туох да суох
диэн хата эйэ дэмнээхтик арахсыбыппыт. Ол тухары барыттан
бары дьаарханара атахтыыр. Кистээн мааман муоһун көрдүүрүнэн
дьарыктаныах буолта бүтүн улууска биллибитин таһынан аны
Өрөспүүбүлүкэҕэ тиийэ тарҕанарыттан куттаннаҕа.
Арааска түбэһэн муммут дьон оччо-бачча ыйга Аар тайҕаҕа
соҕотоҕун сырыттыбыт диэн сурукка киллэрбит кэпсээннэрин
аахпатаҕа чуолкай. Онон ол дьону кытта акаарытыйдаҕына күрэх-
тэһиэ. Биирин үксүн экологтар тутуохтара диэн куттаннаҕа. Дьон
кэпсииринэн, быйылгы дьылга муус хоҥуннар эрэ сиригэр ик-
киһин барыа үһү. Бу сырыыга балай эмэ элбэх суухараны оҥостор
буолуохтаахпын диэн бэйэ дьонугар сибис гыммыт. Харчытын
онно-манна ороскуоттаабакка, бэнсиинин эҥин булуна сылдьар
сурахтааҕа. Аны баҕас төгүрүк да дьылга сырыттаҕына кыһаммат
гына тэриниэҕэ. Дьон эрэ тылыгар киирбэтэх киһи. Дьонтон ис-
тэн атыыһыт уолаттар аһынан, чэпчэки сыанаҕа көрдүүр табаа-
рын барытын биэрэн барарын көҕүлүүр курдуктар. Мотуора ол
дойдуга сытарын уолаттары көрдөһөн аҕалтарбыта. Александров
Афоняттан бастаан быраҕан биэриэҥ дуо диэбитин аккаастаммы-
та. Дьиҥэр кини сайылаабыт сирин чопчу билэринэн бэйэ киһитэ
бэрт этэ. Барар саҕана суох, барбат эбиппин диэн аккаастаатаҕы-
на тугу булан ылыаҥый. Былаан тохтор. Тоҥорбут атаҕыттан иҥ-
ниэ дуо. Кими да кэтэспэккэ хаһан баҕарар барардыы тэриммитэ.
Дьон тэҥэ илим сабыат тэринэр улуу баҕата туолуо дуо.
36