Page 44 - Былыр этэ диэххэ

көрөргө оччо суостаах-суодаллаах сиэмэх диэбэккин, ис киирбэх,
уҥуоҕунан да кыра, киһи мыына көрөр, туох да куһаҕаны оҥоруо
суох көрүҥнээх оҕонньор. Эдэрбэр тэптэрэн эрэйдээҕи атаҕас-
таан баһааҕырдаллар дуу дии санаан бэйэбин уоскутуммутум.
Дьон тылын умна быһыытыйан, аһары түһэн кырдьаҕаһы кыт-
та бэркэ тапсан сылдьыбытым. Ньукулайбыт сайын Чоҕур анныгар
биир күрүө сирин оттуур. Кырдьаҕас киһи илиинэн оттууругар олус
үчүгэй сири күтүөтэ булан анаппыт. Отун күһүн илиинэн таһан кэ-
биһэн биэрэрбит. Оҕонньор үөрүүтэ-көтүүтэ сүр, ордук «мытыыл-
калаах» буоллаххына киниэхэ былааһы ылаҕын. Сирэ кэлэр-барар
дьон аартыга. Элбэхтик «аҕыныахтанан» отчуппутун атахтыахтарын,
хата, ардах эҥин кэмигэр сылдьаллар. Сороҕор от охсон көмөлөһөл-
лөр эбит. Хас эмэ ардаҕы үрдүгэр түһэрбит бугул биир күөҕэ суох
хараара хатааччы. Кыһын бэйэлээх бэйэтин отун күтүөтэ ыллат-
тарбат. Анаан кэбиспит биригээдэлэрин отуттан нэрээт суруйтарар.
Мохсоҕоллоох атах чүөмпэтэ Чоҕур анныгар баар. Кыстыыр балык
манна тохтуур. Кырдьаҕас бултаабыт аһын күндүлэппит дьонугар
аһаппытын ордугун туттаран ыытар тэһэҕэс илиилээҕиттэн биир ба­
лык кутуругун дьиэтигэр аҕалбат. Кып-кыра, хара мытырыллыбыт,
хаһан да сирэйиттэн мичээр сүппэт, муннун төбөтө көлөһүн алла
сылдьар сүрдээх үчүгэй майгылаах эмээхсиннээх. Киниттэн киһи
тугу эрэйиэй, сырыттын, манна кэлэн да бууттаммат диэн төбөтүн
хаҥкылдьытан кэбиһэрэ. Дьон бэрсибит күстэҕин ыһаарылыы ту-
рара харахпар билигин да бу баар.
Кыһын, тохсунньу ый бүтэһигин эргин, биригээдэ былаанын
толоттороору оҕонньору табаарынай балык бултааһыныгар Бөтүҥ
харгыта диэн сопхуоһунан биригээдэҕэ сыһыарыллыбыт сиргэ
быраҕабыт. Саас харгы самнан балык түһүөн иннинэ эрдэттэн
Уйаандьы үрэҕэр тиэрдэбит. Дьон тылыттан иһиттэххэ, табыл-
лыбыт дьылыгар балай эмэ бултатара үһү. Кеша тылыныы,
«навалом» бултуохха сөп. Тыла эрэ буолбатах, кыратык киһир-
гээтэҕинэ барытын бары туран биэрэр, кыайыгас үлэһитин
таһынан улгум майгытынан биригэдьиир киһиэхэ миэхэ наһаа
наадалаах киһи этэ. Кешалыын балааккатын анныгар, үрэх
кыра чүөмпэтигэр, илим үтэн биэрэбит. Оҕонньорбут бэлэм
үтүллүбүт илимтэн айаҕар эрэ аһаахтыыр. Ол да гыннар сопхуос
балыксыта ааттанан саха тэҥэ суох сытар. Киниттэн икки тоҕой
үөһээ кыстыыр уулаах улахан чүөмпэ баар. Онтон өссө өрө хас да
42