Page 89 - Былыр этэ диэххэ

саайан, кырыыһалаан бастайааннай мэҥиэ уурар сир бэлэм.
Хапкааҥҥар иҥнибит киис, кырынаас ыйанан турар, туох да
тыыппат. Сайынын аһы төрүөттэнэр ыыргар, бэлиэ тиит төрдүгэр
быраҕа сылдьарыҥ ордук. Үйэ тухары төрүөттэнэр миэстэ бэлэм.
Били балыкка сырыттахпытына, икки хаахынайы таһааран хаты-
рыктары буһарбыта. Таһааран анаан үргээн кэлбит кириэн улахан сэ-
бирдэҕин хастыы да хос гына сиргэ тэниппитигэр, буспут хаахынайы
уулары-хаардары таҥнары туппута. Үрдүнэн эмиэ сэбирдэҕинэн
бүрүйэр.Төһө эмэ өр кэтэһиннэрэн сиэппитэ. Соччо бу диэн өй-
дөөбөппүн, итиитэ ааһа илик,ураты амтаннаах эмис каакынайы
биирдэ охсон кэбиспиппит. Былыр-былыргыттан сир киһитэ оннук
аһыыр үһү. Хата мин попуастар курдук окко суулаан аһыыллар эбит
дуу диэн өйдөөбүтүм. Дьиҥэр кириэн оту былыр-былыргыттан саха-
лар киһи сиир отугар киллэрэллэр эбит. Билигин эмтээх оттор диэн
кинигэҕэ нууччалар эмиэ киһи сиир отугар киллэрэллэр дии. Мин ол
эрэ отун боруобалаан сиэбэтэх эбиппин.
Куоҕастаах күөлгэ хоппуруон илими лаппа үөскэ үтэҕин. Анаан
кэтии сылдьан куоҕас туттаҕына кыһыҥҥы, ойбон ыраастыыр сүүр-
гүнэн тыыннаахтыы баһан ылаҕын. Эбэтэр илимҥин эһэрдии хо-
муйа сөрөөн, тыыннаахтыы тутаҕын. Атаҕыттан баайан илимин ор-
тотун туһунан тэйиэс тимирдэ анньыбыт өрөһөҕөр өртүүгүн. Өртөнө
сытар куоҕас тоҕус айдаан түһэрэр ыһыытын көстөөх сиртэн истэн,
чугас эргиннээҕи куоҕас барыта кэлэр, түһэр. Тыыннаах манчыык-
кар саантаан чугаһаатахтарына төлө көтөр кыаҕа суоҕун биллэрэ «ман-
чыыгын» ыһытаабытынан умустаҕына анарааҥҥылар эмиэ умсабыт
диэн илимҥэ сөрөнөллөр. Чугастааҕы куоҕастары барыларын хому-
йуохха сөп үһү. Биирдэ ол курдук Уһун Айаантан түөрт уонча куоҕаһы
биир илимтэн бултаан турабын диэбитэ. Билиҥҥи дьон манчыыт кус
диэн ииттэллэр эбит дии... Куоҕаскын сибиэһэй талахха кынатын са-
раччы үөлэн, кутааҕа түүтүн уоттуугун. Уоттаммыт кэҥэрдиитин төрүт
тыыппаккын. Уоттаныыта ситтэҕинэ быһа баран биллэрэр. Кэҥэрди-
илэммит тириитин алдьаппат курдук кыһыйаҕын, маҥхайыар диэри
сууйаҕын.Үргээн эрэйдэммэтэҕин ааһан оһуоба үчүгэй амтаннаах
мииннээх, этэ сымныыр, ис-иһиттэн киһини аһатар.
Сайын саһыл бытатын буллахха таһыгар ыһыллыбыт сэмтэн
оҕолоро төһө улааппытын быһаарыахха сөп үһү. Оҕолоро улаа-
тан, бытаттан быгыалаһар буолуулара, тутаттаан ылан такымнарын
иҥиирин быһыта анньан кэбиһэҕин. Бытатын хастаран, киһи сыл-
дьыбытын биллэр да быардарынан сына сылдьар оҕолорун ханна гы-
87