Page 90 - Былыр этэ диэххэ

ныай. Холуйан көрөн ыраахтан чуҥнуохха наада. Ийэ саһыл улаап-
пыт оҕолорун кыайан бултаан толордо аһаппат. Оччотугар оҕолоро
буутуйаллар түүлэрэ өҥнөрө сиппэт. Көрөн ас быраҕа сылдьар ор-
дук. Оччотугар күһүн киһи сытыгар дьиэтийбит, улааппыт саһыл-
лары ийэлэри-майдары тутан ылан килиэккэҕэ иитэҕин. Киһини
билбит саһыллар бэркэ табыллан иитиллэллэр. Түүлэрэ сиппитин
кэннэ килиэккэҕин эһиэххин сөп. Кырса мэнээгэр өлөрбөт, саба
түһэр дьааһык сохсо оҥоһуллар. Эмиэ түүлэрэ сиппитин кэннэ
соҕутуопкалыыгын. Үчүгэй майгылаах кырсаны хаалларан иитэ
сылдьыбытым, — салгыы кэпсиир. — Ыттан үөрэнэн киһи кэл-
лэҕинэ аһаары үрэр этэ. Күөлэттэр тахсыыларыгар хаары тэбэн ха-
йыҥ оҥорон кырсабын ииктэтэн-саахтатан, сүүрдэн-көтүтэн, суол
таһааран төрүөт уурааччыбын. Оччоҕо кырса быһа ааспат, хайаан да
үктүүр, — диэн мин боруобалаан көрбөтөх ньымабын кэпсээбитэ.
Ол кырсатын бөһүөлэккэ киирэр дьаабытыгар ыыппыта үһү.
Саас куска олорон соболоотоххуна күөлүҥ кырыытыгар муо-
ҕунан, көппөҕүнэн хайыҥнаан аквариум оҥорон, булкун мунньан
дьиэлиириҥ саҕана тыыннаахтыы бэстиэлгэ Манчаары оту дьап-
талҕалаан илтэххэ, хас да көскө сибиэһэйдии тиэрдэҕин. Күһүн
хаара суох тоҥмут күөлү тоһурҕаабат атах таҥастаах кэрийэҕин.
Уу оттоох кырыыга сордоҥ мөлбөйө сытааччы. Чохороон сүгэнэн
муус нөҥүө сүүскэ охсоҕун. Муускун тэһэ охсоот, анал оҥоһуулаах
тордуохтаах тимиргинэн үөлэн эһэ охсон ылаҕын. Алыс халыҥаа-
быт мууска дөйбөт. Онон оннук бултааһын аҕыйах хонуктаах.
Харыалларын үөс өттүгэр хотоҕоһо суох, арыый суон оттоох,
уутугар сөп иэннээх илимнэри холку соҕустук субута тимиччи
үтэр идэлээх эбит. Өрөһөтүн эбэн биэрдэххэ дириҥин сөптөөхтүк
тутар. Кэлбит куһу аһарбат. Иҥиннэҕинэ наһаа эрийбэт эбит.
Былыргы сааһыттар кыл илиминэн, оннооҕор анды оҕото улаап-
пытын кэннэ аалынан, сылдьар куһу барытын оннук бултууллар
үһү. Билсиһэн, дьиэтиһэн бардаҕына туттар тутуута, майгыта-си-
гилитэ дьиҥнээх сир киһитэ этэ.
Николай Николаевич Слепцов V-Куолча сааһыран, арыый да
үрдүк биэнсийэҕэ тахсаары хамнастаах үлэ диэн биир сайын биһи-
гини, сылгыһыттары, кытта эҥэрдэһэн киниттэн туһаммытым
итиччэ. Биһигиттэн арахсан уһаабатаҕа. Биир күһүн үүтээннэри
кытарарга былдьатан хомолтолоохтук олохтон куоппута. Үчүгэй-
дик санаспыт киһим тиһэх суолун аймахтарын кытта, табаарыстара
дууһабыт астынар гына уҥуоҕун тутаммыт иэспитин төлөөбүппүт.
88