Page 22 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

Киэбээки отуу уота куедьуйэн кэлбитэ, кыра-кыратык мабы быра^ан эрэ биэриэххэ
наада эта. Ыкилак хаппыт титириктэри собой а5алан, сиргэ тобута охсуталаабыта.
Наукун кыйахаммыта ааспатаза. Тыынын табаарынаары кини эппитэ:
— Бугун весе элбэх балыгы ылыа этибит. Барыта Ыкилактан. Элбэх ба5айы балык
киирбитин кини ыыталаан кэбистэ.
Ыкилак кыыбырбыта.
— Мунханы хайытыа этилэр!
— Санта мунгха туох да буолуо суох этэ, — Наукун сыыба эта турарын билинэн, он-
тукатыттан бэйэтэ кыйахаммыта.
— «Туох да буолуо суох этэ, буолуо суох этэ», — диэн Ыкилак элэктээбитэ. Кини
убайа всебуттэн кинини кытта себулэспэтин билэрэ. ©себуттэн эрэ. Уонна терувбут-
тэн итинник кикнээх ба^айы.
Касказик уолаттара айдаарсалларын олох да ахсарбатаба. Кини уокка илиитин
уунан, кытарбыт чохтоох мутугу сулбу тардан ылбыта уонна тугэзэр кыра табах дуом-
наах хамсатын уматтыбыта. Дирикник оборон ылан, буруону ыйыстан кэбиспитэ
уонна ер табаарбакка, тыыммакка олорбута. Онтон табабын буруотун айа^ын ибит-
тэн тиэтэйбэккэ бытааннык кыра-кыратык сыыйан, табааран испитэ.
— Бэрт ердеебутэ, нивх арыый а5ай атазар туран эрдэ^инэ, Тымы урэх суох этэ.
Оччотоо^уга бибиги олорор сирбитигэр биир дабаны урэх суо^а. Ол эрээри манна
нивхэлэр бааллара — адьас альтах а^а ууба. Кинилэр кыбалбалаахтык олорбутта-
ра, олорорго олус ыарахан этэ. Ол са5ана булт-алт дэлэйэ cyoga, балык эмиэ а^ыйах
этэ. ©скетун туох баар тыынар тыыннаабы айбыт Тайхнад биир тугэккэ бибиги сир­
битигэр уктэммэтэ5э буоллар, нивхэлэр а^аларын уустара олох дазаны эстиэ этилэр.
Кини Тымы билигин муора^а тубэр сиригэр бу буорга уктэммитэ. Тайхнад, сиргэ тубэн
баран, тыа диэки хаампыта. Тайхнад ааспыт сиригэр диринг суол дыргыйбыта. Кини
кымньыынан хакас диэки охсубутугар сиргэ суол уескээбитэ. Кымньыынан ука диэки
охсубутугар эмиэ итинник суол буолбута.
Тайхнад кэнниттэн уу долгуннура суурбутэ. Тайхнад суола Тымы урэх буолбута, от-
тон кымньыытын суолларыттан урэх салаалара уескээбиттэрэ. Тайхнад суолун убуна
ытынан туерт кун айан усталаах.
Биирдэ Тымы уута ере уллубутэ. Салаалара эмиэ урук куугэнинэн урулуйбуттэрэ.
Ити Тайхнад бибиги сирбит биэрэктэригэр, урэхтэригэр аата-ахса биллибэт горбуша
уерун ыыппыта. Нивх хоргуйан елбетун диэн. Нивх a$a ууба уксуурун ибин. Нивх aga
уубугар киби элбиирин ибин. Тайхнад нивхэлэргэ эппитэ: «Хас биирдиигит бэйэ5ити-
гэр уонна ыттаргытыгар эрэ сеп буолар балыгы ылык», — диэн.
Сорох нивхэлэр такара ити этиитин умнубуттара. Балык дэлэй этэ, оттон ити нивхэ­
лэр горбуша минньигэс ертун — муннун екургэбин — элийэн ылан баран, этин ууга
быразаллара. Элбэх балыгы буортулаабыттара. Тайхнад кыыбырбыта. Иккис сылыгар
ерускэ горбуша абыйахтык тахсыбыта, ити кини окобуута этэ. Оттон дьон балык весе
тахсыаба дии саныыллара, муннун екургэбин быбан ыла-ыла этин ууга быра^аллара.
Кубун буолбута, кета уерэ тахсыбатаба. Кытаанах кыбын буолбута, урабаларга киби
абыйаабыта.
Сайын эмиэ тиийэн кэлбитэ. Горбуша Тайхнад суолунан айаннаабыта. Нивхэлэр
эмиэ дэлэйэ туспуттэрэ. Киби тот буоллазына уонна тула ас туола тустэ^инэ, ейе
муннунаа5ар кылгыыр. Нивхэлэр эмиэ балык тебетун эрэ сии-сии этин быра^ан ис-
питтэрэ. Онуоха Тайхнад кыыбырбыта: икки сайын устата нивхэлэр ерускэ биир эмэ
кутуругу керер буолбуттара. Дьэ, ол кэнниттэн эрэ дьон бэйэлэрин сурун абылыкта-
рын — балыгы — харыстыы уерэммиттэрэ. Биир даманы балык бырабыллыбат буол-
18