Page 46 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

XIV баба

Хас да ань ааспыта. Иньгит этэрбэби тигэ, такабы абырахтыы уерэммитэ, оттон
Наукун чычаас уулаах уруйэлэр харгыларыгар горбушаны муос атаранан уелэн ыла-
ра. Кини балыгы суусчэ эрэ хаамыылаах сиргэ сиринэн собой, то-рафка эрэй бебенен
абалара.
Сайын устата Тымы устун араас дьон: нивхэлэр, лоча-нууччалар, маньчжурдар —
аабаллара. Бу чэпчэкитэ суох айантта кинилэр араас биричиинэнэн туруналлара, со-
рохтор эргинэллэрэ, сорохтор нивхэлэр сатаан ейдеебет ханнык эрэ дьарыктаахтара,
сорохтор аймахтарын керсе бараллара.
Маньчжур Т050 бу дойдуну булара биллэр: кини эргиэмсик. Лочалар-нууччалар
ортолоругар эмиэ эргиэмсиктэр, байыаннайдар уонна кумаабылаах ханнык эрэ дьон
бааллара. Ыраах ханна эрэ, кун ортотун тубаайыытынан, хайалар кэтэхтэригэр, муора
кытыытыгар Руй диэн сиргэ лочалар олороллорун Ке-во олохтоохторо билэллэрэ.
Кинилэр хайаны сууллараллар, таабы суоран уончалыы киби биирдэ батар хайабаста-
рын онтороллор. Ардыгар хараабыллартан куотан та й ^ а уонна хайаба хорбойоллор
диэн эмиэ истэллэрэ. «Кинилэр мэнээктээбит эбэтээбэр кутталлаахтар» дэбэллэрэ.
Итинник куруейэхтэри нивхэлэр «к,итьк» диэн, оттон токустар уонна нууччалар
баранаактар диэн ааттыыллара. Кевонголартан ити дьону ким дабаны коре илигэ
уонна туох дьоннорун билбэт этилэр.
Биирдэ кинилэр Ке-во^а тиийэн кэлбиттэрэ.
Талгук оччотоо5уга туох буолбутун тубунан саныа^ын ба^арбат этэ, ол эрээри ейу-
гэр син биир охсулла турара. О44050 тебете ип-итиинэн кутуллан эргийбэхтээн ылара.
Талгук тымныы салгыны э^ирийбитэ. Урут-урдугэр эбирийтэлээбитэ. Тебете арыый
чэпчииргэ дылы буолбута, онтон ол ынырык тубэлтэ туох баара бутуннуутэ ейугэр
эмиэ охсуллан кэлбитэ.
Ардаза суох екурук куйаас турара. ТаЙ5а кытара кыынньан ип-итиинэн cyohyypa.
Ол кун Касказик бырааттарынаан икки окочо^о олорон олорор сирдэриттэн ере
тахсыбыттара уонна илим уппуттэрэ. Горбуша айана чугабаан эрэрэ.
Касказик икки быраата — Ненон уонна Лайргун — илими утубэн баран, аранаста-
ры сехсутээри дьиэлэригэр теннен кэлбиттэрэ. Касказик илимнэри кере хаалбыта.
Талгук чэйи сылытан бырааттыылары аЬаппыта. Лайргун, тиэтэйэ-саарайа абыы-
абыы, Талгуктан xapagbiH араарбатаба. Ненон эрэйдээх хабан эрэ кэргэннээ5э. Кини
Курнаны тугунан эрэ кыыбырпытэтэ — ойобоуол обону тереппутэ уонна сонно Млы-
воба аттаммыта — елбутэ. О^ото ийэтин кэнниттэн эмиэ бараахтаабыта. Онтон ыла
Ненон С050ТОХ хаалбыта. Кэргэнэ елуен иннинэ биир саас обонньотторо — ийэлээх
абата — эмиэ Млы-воба барбыттара. Кэргэнин уонна оботун кемен баран, Ненон
убуннук абыыга ылларбыта, кини туохха да кыбаммат буолбута, Касказикка уонна
кини кэргэттэригэр сыстан олорбута.
Убай киби кыра бырааттарын ойохторугар чугасабарын ебугэ угэбэ бобор. Оттон
кыра быраат убайдарын ойобор чугабыыр бырааптаах. Суобуна Лайргун Талгугу кыт-
та хоонньоборун Касказик билэрэ. Ол эрээри кини хабан да кыыбырбат этэ — угэс
итини буойбат.
Лайргун — убуеннэриттэн саамай кырабыабайдара. Кини ессе оботук, ол гынан
баран, эр киби диэн ааттанар саабыгар сылдьар.
Кинилэр кэнники уон икки хонуктаабыта, Касказик урабас кэрдэ ерубу туораабы-
тын кэннэ, керсуспуттэрэ. Талгук табырдьа ыт абын бубара сылдьара. Касказик ерус
42