Page 51 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

«Apaaha, улахан тянгилар-начаалынньыктар быбыылаах», — дии санаабыта Каска-
зик. Улахан дьону аралдьытымыахха баар эта. Ол гынан баран, суолга кинилэртэн ура-
ты ким да суобун керен, нивх хабыытаабыта:
— Эй, тохтоок эрэ.
Оспуоччук собуйбута, кини ahapa кетутээри гынан эрдэ^инэ, генерал эйэбэстик
эппитэ.
— Тохтот эрэ, быраат.
Кеннеру такастаах нивх диэки кэтэбэрдии кербутэ. Гиляк губернатор туе бэйэтин
кытта аны хабан сирэй-сирэйгэ керсер дьолго тиксиэй? Биллэн турар, гиляк билигин
генералтан кердебуу бебену тубэриэ. Тойоттор айахтарын да ата иликтэринэ, нивх
Ы Й Ы П П Ы ТЭ!
— Суолга ыты кердугут дуо? Эдэр, учугэй боруода ыт...
Биллэн турар, нивх дабаны, суолтан сылайан ибэр айанньыт дабаны хайалара кими
керсубутун билбэт этилэр. Быстан эрэр нивх аба уубун бабылыга Касказик айанньык-
ка кеннеру «гиляк» этэ, оттон Касказикка улуу нуучча суруйааччыта Чехов «арааба,
улахан таньгилартан» биирдэстэрэ быбыылааба.
Тарантас хамсыырын кытта, Чехов эппитэ:
— Кинилэр кимиэхэ да бас бэриммэтэхтэрэ, бэриниэхтэрин дабаны бабарбаттар.
Куустээх санаалаах бэртээхэй норуот. Ол эрээри, арааба, убаабат дьылбаламмыт дьон
быбыылаах.
— Кыра омуктары хаабына суотугар уокуруктаабы лазарекка ылар тубунан би-
рикээс табаарбытым. Аччык сылларга кинилэргэ бурдугунан уонна куруппанан кеме
оноробут. Ол гынан баран, турмэни дьабайааччылар, ыстаарысталар, надзирателлэр
манна кыра норуоттары халыырга табыгастаах суолу булуммуттар. Кипилэртэн иэстэ-
ригэр малларын былдьыылларын бобор бирикээс табаарарга тиийиллибитэ.
Чехов генералы болбойон истибитэ. Арыы начальнига ылыммыт дьабалларын
кини себулуу санаабыта. Ол эрээри дьик сурэбинэн хайдах эрэ ылымматаба. Генерал:
«Мин гиляктары надзиратель окортуурга бирикээс табаардым, ити кинилэри нууч-
чатытарга кемелебер дьабал», — диэбитигэр Чехов, бэйэтин сэнаатын сыымайдыы
уерэммит буолан, макнай итини тобо собуйа истибитин ейдеебетебе.
Кини себулээбэккэ дьигис гыммыта. Улуу нуучча суруйааччыта бэйэтин бил-
лиилээх тылларын бу манна эппитэ:
— Гиляктарга турмэни чугабатыы кинилэри нууччатыппатын, содур быбыыга эрэ
тиэрдиэбин дакаастыы да барыллыбат. Гиляктар бибиги кердебулбутун, олохпу-
тун-дьабахпытын ейдеебеттер. ©скетун нууччатымсытар хайаан да наада буоллабы-
на уонна итиннигэ суох хайдах да сатаммат буоллабына, бибиэнин сакнаабакка, ки­
нилэр ейдебуллэрин учуоттаан, ону талан ылыахха наада дии саныыбын.
Чочумча ах барбыттара. Чехов уебэ тыыммыта;
— Биллэн турар, нууччатымсытыы Эн кэлиэк ыраах инниттэн сабаламмыта.
Адьас кыра да хамнастаах чиновниктар киис уонна сабыл сонноммуттара, оттон
гиляктар дьиэлэригэр нуучча арыгытын ибитэ уедуйбутэ, нууччатытыы, дьэ, итинтэн
сабаламмыта.
* * *

Фулфун уонна Касказик соботох убун уулуссалаах улахан дэриэбинэбэ тиийбиттэрэ.
Касказик эдэр эрдэбинэ манна тугг тайба этэ. ©рус кытыытынаабы урдэлгэ турар Амх-
во диэн нивхэлэр олохторугар сыта уойбут ыттар кэлбит кибини сурэбэлдьээбиттии
урэн керселлере. Дьикти тутуулаах такара дьиэтин табыгар Касказик тимир тыаба

47