Page 11 - 2-с Легей нэьилиэгэ

________________________________________________ УУС АЛДАН УЛУУИА

I туЬумэх.
былыргыны сэгэтэн кердеххе

легей тойон

Сахада улахан утуелээх Сэйэн Иванович Боло «Лиэ-
нэдэ нуучча кэлиэн иннинээди саха олодо»1 улэтигэр
(хомуурунньугар) бэлиэтээбитинэн: «Кэннэки нуучча
хайаахтара кэлиилэрин садана Хаггалас yyhyrap Тыгын
Тойон диэн баара. Ол тэнэ Легей Тойон диэн баар эбит».
Болону чинчийээччи быйыытынан билинэр, кинини
себулуур2, саханы уйуннук уонна дириггник уерэппит
Алексей Павлович Окладников академик Саха сирин
урукку кэмин икки кийи аатынан тумуктуур: Тыгын
Тойонунан уонна Легей Тойо нунан3. Кини кийи бу
дьону уйулуччу тутан мээнэдэ ааттаабатах бадахтаах.
Саха нуучча кэлиэн иннинээди олодун Тыгыны-
нан тумуктээбитэ бары еттунэн оруннаах, оччотоодуга
уескээбит быйыы, сиэр-майгы ону туойулууллар кур­
дук, онтон Нуучча государствотын састаабыгар киирии
уустук кэмигэр Легей Тойон толкуйа, дирин- ейе, санаатын кууйэ сурун быйаарар
суолтаны ылбытын, олук уурбутун уонна саха олодо кини талбыт уонна тэлбит, ый-
быт уонна солообут эйэлээх суолунан барбытын мэлдьэйэр табыллыбат.
Легей Тойон булгуруйбат бигэ дьулуурунан, инникини ете керуутунэн, турбут
тылыттан туораабатынан, хорсунунан, далаайыннаах ейунэн саха омугар эрэ буол-
бакка, бийиги санаабытыгар, бутун Россия государствотын историятыгар эмиэ
уйулуччу миэстэни ылар.
Легей Тойон киэтг нэлэмэн сирдээх-уоттаах Сибиир беден' омугун, сахалары уон­
на атын олохтоох норуоттары эйэлээх суолга киллэриитин тумугэр, Россия Азия кур­
дук улахан аан дойду чаайын уйук хотугу бутэйик арыыларыгар тиийэ байылаабыта,
бийиги, сахалар, тирэх буоламмыт тус илин Чуумпу акыйаан кытылыгар уктэммитэ,
онтон сиэттэрэн, содуруу Сахалянь — Амур4 ерус биэрэгэр тахсыбыта. Итиэннэ,
Россия ус акыйаантга уктэнэр кыраныыссалаах Модун Держава буолбута.
Теруттэрбит, ебугэлэрбит Россия дьылдатыгар оггорбут утуелэрин умнар уонна
сыаналаабат, бэлиэтээбэт уонна ахтыбат буолуохпутун сатаммат.

1 Сэйэн Боло. Лиэнэдэ нуучча кэлиэн иннинээди саха олодо. — Дьокуускай, 1994. — С. 306.
2 А.П.Окладников Сэйэн Болодо сыйыанын туйунан керуеххэ сеп:
— П.В.Винокуров. Сэйэн Боло. — Дьокуускай, 2001. — С. 72, 73.
— Г.В.Попов. Сэйэн Боло уонна кини улэтэ-хамнайа // Лиэнэдэ нуучча кэлиэн иннинээди саха
олодо. — Дьокуускай, 1994. — С. 11.
— Академик А.П.Окладников Болодо «выдающийся якутский фольклорист» диэн сыана быспыта
(История Якутской АССР. Т. 1. — С. 426.).
3 Окладников А.П. История Якутской АССР. Т. 1. — М-Л., 1955. — С. 424, 425.
4 Лео Багров. История русской картографии. — М., 2005. — С. 235, 236.
Л.Багров XVII уйэ бутуутунээди картада ерустэр ааттара «Шахалиен-Оул» — «Сахалянь (Амур).
«Ляна» (Лена), «Ан Хара Бира» (Ангара) диэн суруллубуттарын бэлиэтиир.

Былыргыны сэгэтэн кердеххе 9