Page 158 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С пегой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

тайы, Хоту Кореяны босхолууругар Кыйыл Армия 13 тый. кийи сутуктэммитэ. Ол
эрээри, бу Квантунскай армия сутугуттэн 20 тегул адыйах этэ. Ураты сатабыллаах
стратегиятынан емутуннэрэн уонна 6—7 государство сэриилэрэ кыттаннар, кылгас
кэмнэ элбэх хаан тохтуута суох Советскай командование байыаннай хампаанньатын
кыайыытынан тумуктэммитэ.
Илинлги сэриинэн ааттанар сэриигэ ус фронт баара: олортон саамай куустээхтэрэ,
бедергетуулээхтэрэ Забайкальскай уонна I, II Дальневосточнай фроннар. Баларга
1924—1927 с.т. эдэркээн уолаттар кыттыбыттара. Илин фронтга 5—7,5 сылга диэри
ыарахан сулууспаны, хоргуйууну, тоггууну-хатыыны аайан, таас дьапталданы суоран
оборона он’оруутугар сылдьан, ол быыйыгар ис ыарыытыгар хаптаран, эрэйи-муггу,
елууну-сутууну керсубуттэрэ. Маньчжурия, Монголия куйаар истиэптэригэр хаа-
рыаннаах эдэр саастара хааллахтара... Ол эмиэ байыаннай стратегия дэниллэр эбит.
Ардаа фронтга сиэртибэ элбэдэ. Онтон Илинтги фронтга сулууспаны эдэр эрэ буо­
лан тулуйуохтара уонна кыайыы кэнниттэн дойдуну челугэр туйэрээччилэр кини­
лэр буолуохтара диэн. Кырдьык да оннук буолан тахсыбыта.

Сергеев Гаврил Афанасьевич
(1916 - 1990)
Адам Кэйигги алааска олохтоох Сергеев Афанасий Михайлович уонна Находкина
Фекла Григорьевна диэн ыалга 14-с одонон тереебут. Онтон 5 одо хаалбыт. Хаптана
оскуолатыгар удаарынньыгынан биир сыл 3 кылаайы бутэрэн, 1934 с. 4-с кылаайы
уерэнэн бутэрбит. Ити дьыл убайа елен салгыы уерэммэтэх.
1934—1938 сс. II Легей нэйилиэгин сельсоветын секретарынан быыбарданан
улэлиир. 1939 с. Калинин холкуоска суотчуттаабыт. 1940—1941 сс. эмиэ сельсо­
вет секретарынан, сэбиэт председателин солбуйааччынан улэлиир. 1942—1943 сс.
«Кыйыл Куус» холкуоска председателинэн быыбарданар. 1943 с. от ыйын 1 кунугэр
сэриигэ ыггырыллан барбыта. Салгыы Гаврил Афанасьевич бэйэтин ахтыытыттан:
«Дагган» диэн байыаннай станцияда тиийбиппит. Ыггырыллыбыт дьонтон
анаарбытын 4 000-ча кийини Ардаа Фронтга атаарбыттара. Эмиэ итиччэ кийини
Дальнай Востокка, илинтги границада ыыппыттара. Мин Илин барааччыларга
тубэйэн, Япония границатыттан чугас Даурия диэн станцияда тиийбиппит. Манна
байыаннай дьыалада уерэтэр чааска сэриигэ тактическай бэлэмнэниини барбып-
пыт. Бийиги 3-с стрелковой ротабыт I Забайкальскай фронт 132-с стрелковай диви-
зиятын, 644-с полкатын 3-с батальонун састаабыгар киирсэрэ.
1945 с. атырдьах ыйыгар бийиги дивизиябыт Япония империалистарын утары
сэриигэ киирэр буолбута. Маньчжурия кумах куйаардаах истиэбинэн 15 суукка туох
да ото-майа, уута суох сиринэн айаннаан 1900 км барбыппыт. Айаммыт устатын ту-
хары, хас биирдии саллаакка сууккада биирдии курууска уу тиксэрэ. Ас баар да, уута
суох олох айаабат эбиккин. Оо, онно таммахпыт хатан билбиппит, уу хайдахтаах
кундутун! Кунуйун 35 кыраадыс итийэрэ, туунун кийи титириир гына тымныйа-
ра. Бу кучумэдэй походу ситийиилээхтик туораабыппыт ийин, хамандыырдарбыт
И.В.Сталин тус бэйэтин махталын ылбыттара.
Дьоппуон саллааттара байылаабыт бойобуой тэриллэринэн икки еттунэн бии-
лээх быйах этэ. Хараггада биллибэтинэн сыыллан кэлэн, быйахтарын чособуой-
дарга чуо бырадан тыайа суох елертеет, утуйа сытар дьонтго таах сыбдыйан кии­
рэн, хабардаларын хайыта сотоллорун элбэхтэ истэрбит. Баладан ыйын саьгатыгар
Квантунскай армия 15 сыл устата туммут урдэл сиргэ турар Хайлар диэн бутуен
истиэнэлэринэн, хатыылаах боробулуохаларынан, тааггка кыайан туораабат диригг
хайыыларынан эргитиллибит куоратыгар кимэн киирбиппит. Биэс тууннээх-кун
икки еттуттэн улахан хаан тохтуулаах кырыктаах кыргыйыы садаламмыта. Кун-
ый кестубэт буруотун уонна буорун быыйыгар сылдьыбыппыт. Санаабар атахпыт
анныгар сир туерэггнииргэ дылыта. Бийиги армиябыт байыаннай техникатынан,
стратегическай муударайынан ордуга ете кестере. Ол гынан баран, «Катюша» сир
156 III туИумэх