Page 160 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-с легой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

1943 с. от ыйын 3 кунугэр Харана Тердугэр Уус Алдан нэйилиэктэриттэн 600-
чэкэ кийини мунньан сэриигэ атаарыы буолта. Бийиги II Легей нэйилиэгиттэн ус
холкуостан 12 кийи этибит. Манна Харагга Тердугэр олорор Олуутэ Галактионова
дьиэтигэр холкуостар cyehy елерен айатан, алгыс тыл этэн, икки киилэ эт, киилэ
airaapa арыы, саахар ейуелээн тэлиэгэлээх акка олордон, атаарбыттара. Ити сайын
дойдубутугар ей дьыл садаланан, куедунэн чэлгийэ, далбаатыы хаалбыта.
Суотту, Кыйыл Сыыр оскуолаларыгар кылаастарга олохтооннор, борохуот кэтэйэн
10-тан тахса кун хоммуппут. Ада саастаахтары мае эрбээйинигэр улэлэппиттэрэ.
Мин 19 саастаадым, стройга саамай кэнники турарым, сут кэмэ буолан кыстыгы
сор беденен туораабыт хачаайы кийи этим. Мин курдук туруктаах дьон бааллара.
Бэйэллээн сылдьан баран, армияда сылдьан улааппытым.
Иркутскайга тиийэн 15 хоммуппут кэннэ стройдаппыттара уонна командир
ортобутугар тиийэн тохтоон илиитинэн быйа охсубутунан, икки аны фронта араа-
рыллыбыппыт. Ини-бии Васильевтар: Афанасий, Семен Ардаа фронна тубэйэннэр,
Ильменнэ тиийэн елбуттэрэ. Бийиги: мин, Роман-Баччыах, Гаврил Илин фронна
Монголияда тубэспиппит. Походнай олох эриирин-мускуурун, кыра сааспыттан
улэдэ эриллибит, олох кыйалдатын билбит буолан, атыттартан хаалсыбатадым.
1945 с.империалистическай Японияны ултурутуугэ 100-е пулеметнай-артилле-
рийскай батальон састаабыгар кииреэн, пулеметчик (наводчик) быйыытынан кыт-
тыыны ылбытым. Бийиги иннибитинээди чаастар куустээх охсууну онороннор,
кыайыы буолта. Салгыы 20 №-дээх караульнай ротада уерэппиттэрин кэннэ,
наар билиэннэйдэри харабыллаайынтга сылдьыбытым. Иркутскай уобаласка мае
эрбээйинигэр адалбыт 2000 дьоппуону улэлэппиппит. Тымныыга уеруйэдэ суох
дьон тымныйан елутэлээбиттэриттэн, балыыйа айаннар, быраастар керен-истэн
еруйуллубуттэрэ.
1948 с. саайыгар, барыта 5 сыл сулууспалаан дойдубар эргиллибитим.
Кэлээт Калинин холкуоска окко-маска улэлээбитим, 4 сыл устата от тиэйэн
бириэмийэлэнэр этим. 1951 с. Салбан на 120 суейуну кыстатыыга биригэдьиири­
нэн ананан, сайынын онно оттоон, от тиэйэн, от тиийбэтэдэр атыылайан этэнтгэ
сыл тайааран теннубутум. 1952 с. холкуойум суоппар уерэдэр ыыппыта. Тулунада
маннайгы суоппар буолан пенсияда тахсыахпар диэри 28 сыл уруулу ыйыктыбакка
улэлээбитим.
Василий Ананьевич Васильев
2014 с. атырдьах ыйа

Уорэппит ыччаттарбынаан фронта

1921 с. Дупсун улууйугар Тэбиик нэйилиэгэр дьадан'ы баайынай кэргэнтгэ уйус
одонон тереебутум. 1933—1940 сс. уерэнэн, Дупсун оскуолатыгар 7-е кылаайы
бутэрбитим. Онтон Дьокуускайга туулээх техникумугар уерэнэн экзамен тутта-
ра сырыттахпытына, бэс ыйын 22 к., сарсыарда 10 чаас садана араадьыйанан сэ­
рии садаламмытын туйунан биллэрбиттэрэ. Остуорас нуучча одонньорбут киирэн:
«Ньиэмэстэр куустээх сэриийит омуктар, мин 1914 с. ньиэмэстэри кытта сэрии­
гэ сылдьыбытым. Онон улахан сэрии садаланнада...», — диэбитэ. Онуоха, бииргэ
уерэнэр 20-чэ саастаах нуучча, саха уолаттара: «Бийиги кыайан-хотон кэлиэхпит», —
диэн ерукустулэр. Кунус техникумгга миитин оггордулар, элбэх кийи тыл эттэ. Бэс
ыйын 27 к. бастакы хомуурга бийиги техникуммутуттан 20-чэ уол барда. Хаалбыттар
экзамеммытын туттаран, дойдубар «Куех Кердугэн» холкуоска кладовщик, кассир
эбээйинэйин толордум.
1942 с. сут-кураан буолан, Кэбээйигэ II Сииттэдэ оттоон куйун кэлбиппити-
гэр, Бородонтго биир ыйдаах младшай командирдары бэлэмниир Курска уерэтэн
баран, Дупсээдэ 110 чаастаах всеобуч уерэдэр байыаннай эбээйинэстээхтэри икки
поток устата уерэтэргэ эбээйинэстээбиттэрин толорбутум. Онно Найахы, Чэриктэй,
158 III туИумэх