Page 36 - 2-с Легей нэьилиэгэ

рытын тула еттун ырытан, сыана быбан кербут бадахтаах: ада уустарынан, улуус-
тарынан киирсии содулларын, бэйэ-бэйэни атадастаабыны-баттаабыны тохтотуу,
сахалары тумуу санаалара кинини тууйбут буолуохтарын сеп. Сахалар XVII, XVIII,
XIX уйэлэрдээди бэйэлэрин санааларын суруйбут докумуоннарыттан сылыктаатахха,
саа уобуттан куттанан буолбакка, Легей тойон нууччалардыын киби быбыытынан
билсэн, кэпсэтэн, ордук Ленскэй острогу тутуу кэмигэр, сана кэлбит дьон туттар
тэриллэрин, тутар ньымаларын, кыайыгастарын-хотугастарын керен биир аанньа бу
дьоннуун, норуоттуун алтыстахпытына тумсэр, сайдар аналлаах буолуохпутун сеп
диэн толкуйга тиксибит буолуон сеп.
Нуучча служилайдарын омсолооох еруттэрин эмиэ кердеде, сорох-сорохтор,
дьабаах хомуйааччылар инсэлэрэ-оботторо батарбатын эмиэ биллэдэ. Дьонун-
сэргэтин онтон кемускуур суолга кыттыспыт бадахтаах. «Так, в наказной памяти
воеводе Пушкину, т.е. уже в 1644 г., указывалось буквально следующее: «...а за тем
ясаком посылать (в Якутский острог — В. И.) с служилыми людьми для береженья и
для того, чтобы служилые люди не воровали, государевым ясаком не корыстовали-
ся, лутчих ясачных людей, по скольку человек пригоже». Отсюда видно, что тойо­
нам была предоставлена, хотя и не полностью, ответственная административная
функция — функция контроля за деятельностью рядовых ясачных сборщиков» "3.
6. Нуучча Лиэнэдэ кэлиитигэр 36 буолас баара биллэр. Ханаластар — 10, Бааты-
рыскайдар — 5-6, Байадантайдар — 3-4, Дупсуннэр — 4, Намнар — 6 ада уустары­
нан (волости) арахсан олорбут эбит буоллахтарына, Бородоннор, Мэггэлэр оччоттон
тумсэн, улуус табымыгар олорбуттара уонна 1917 сылга диэри ол балабыанньаларын
кубулуппатахтара.
Легей Тойон ада уубун тойоно буолбакка, улахан улуус табымнаах администра-
тивнай холбобугу салайан олорбута элбэди этэр.
Кини ейе, куннээди бэйэ-бэйэни утарсыы, бэрт былдьабыы табымыттан тахсан, саха,
саха омута тумсэрин тубунан санаалаада бары дьайыыларыттан, олодуттан костер.
Улуу нуучча норуотун убулуччулаах кибитэ, сибэтиэй Александр Невскэй татаар-
монгол омуктарын кытта биир тылы булуута, 1250 сылларга барбыт хаан тохтуулаах
биэрэпискэ, биэрэпис наадалаадын бэйэтин дьонугар (куус еттунэн) ейдеппутэ,
удельнай княжестволар утарыта сэймэктэбэллэрин тас куус тохтотуон себун
ейдеебутэ утуе быбыы быбыытынан билиниллэр.
Дьин’ Куус Кырдьыкка сытарын, Кырдьык Эйэ ненуе кэлэрин, Эйэ Таптал
бэлиэтэ буоларын билэр, биир теруттээх, биир тыллаах, сирдээди олох тубунан
биир ейдебуллээх — Орто Дойду олодо Айыы Тойонтон тутулуктаадын, Айыы Дьо­
но — Айыы Тойон ыйаадынан кэлбиттэрин тубунан толкуйдуур, — «ардабыттан
тэбииннээх» саха омута быбаарыылаах быыбык кэмнэ септеех суолу тутуспута,
Легей Тойонтго ону тустуур сугэбэр суктэриллибитэ.
Легей Тойон аатын уйэтитэр кэм кэлиэдэ. Кини урдук, ыраас санаатынан эйэ-
лээх суолу тутуспут, Кэс тылга (МФ 5 : 7, 8, 9) этиллэринии:

Амарах санаалаахтар, алгыстаахтар:
Кинилэр Айыы Тойону керсуехтэрэ.
Ыраас сурэхтээхтэр алгыстаахтар:
Кинилэр Айыы Тойону керуехтэрэ.
Эйэни тэрийээччилэр алгыстаахтар:
Кинилэр Айыы Тойон уолаттара диэн ааттаныахтара.

Афанасий Васильевич Мигалкин,
I Легей нэЬилиэгин бочуоттаах олохтоодо,
СР Президеннэрэ М.Е. Николаев, В.А. Штыров комоло боеччулэрэ,
Государственной тутууга Саха Республикатын Максим Аммосов аатынан
Государственной бириэмийэ лауреата,
Духуобунас академиятын академига

115 В.Н. Иванов. Социально-экономические отношения у якутов. XVII век. — Якутск, 1966. — С. 350, 351.
34 I туИумэх