Page 2 - Кылгастык ого сааьым туьунан

Ахсым үйэлэри уҥуордаан

Сэмэн ылан хаалбыт. Бүөтүр 10 сааһыгар ийэтигэр Байаҕантайга
тахсыбыт, онно сылдьан улааппыт. Кини Бөтүрүүс Саабылыскайга
уонна Тыҥай уола атыыһыт Дьахсаҕа хамначчытынан сылдьыбыт.
Ол сылдьан уруккута Бороҕон эбэтэ диэн аатырар Мүрү эбэ илин
чараҥар олохтоох Буурсаптар кыыстара Дуобуна диэн дьахтары
кэргэн ылбыт. Кинилэр ол кэнниттэн иккиэн Тыҥай уола атыыһыт
Дьахсаҕа хамнаска сылдьыбыттар.Онно үс саастаах кыыстаах, биир
ыан иһэр ынахтаах эбиттэр. Ол ынахтарын оҕус курдук көлүйэл-
лэрэ үһү.
Бүөтүр бэйэтэ былыргы саха хотууругар ааттаах охсооччу, мае
ууһа, болуотунньук бэрдэ, кыайыылаах үлэһит, хорсун тэтиэнэх
киһи эбит. Кини 30 сааһыгар дойдутугар Дүпсүҥҥэ киирэн олоруон
баҕарбыт. Кэргэнэ онно сөбүлэспит. Кинилэр ынахтарын көлүйэн,
үстээх кыыстарын, утуйар таҥастарын, аҕыйах мае, туос иһиттэ-
рин, буор күөстэрин, алтан чаанньыктарын тиэйэн, күһүн күөллэр
билиилэрин, үрэхтэр сүлбэлэрин, чараастык тоҥон эрэр мууһу то-
һоон кэһэ-кэһэ бэрт эрэйинэн Дүпсүҥҥэ Тэбиик нэһилиэгэр көһөн
киирбиттэр. Кинилэр ол кыһын кыстаабыттар. Ол сайыныгар уу
сута буолбут. Алаастар бары хара тыаларын хамыстанан турбуттар.
Алааска олохтоох дьон үксэ үрэххэ, өрүскэ оттуу тарҕаспыттар.
Онно 8-9 суукка күннэри-түүннэри сэллиэбэккэ ньиһиргэн ардах
түһэрэ үһү. Оттуур да күнү биэрбэт, бугултан, кэбиһиилээх оттон
тэллэй кунаах үүнэр үһү. Ол угут сири-дойдуну толору ылан туруу-
та 1880 сылтан 1890 диэри муҥутаан турбут. Онтон ыла улам-улам
арыый тардан испитэ үһү. Ити бириэмэҕэ Саха сирин киин улууста-
ра бары да угуттаабыттара дииллэрэ.
Бүөтүр Дуобунаттан 4 оҕолоохторо бары кыргыттар эбит. Онон
уол оҕоҕо баҕаран, кини бэйэтэ бииргэ үлэлиир мае ууһа Соло-
буйуоп Бүөтүр Наһаарабыс диэн элбэх оҕолоох киһиттэн, миигин
төрөөбүтүм кэннэ 6 хонон баран, көрдөөн ылан бэйэтин аннынан
суруттаран, иитэн оҕо оҥостубут. Мин алталаахпар ииппит ийэбэр,
аҕабар улахан буруйу оҥорбутум. Ол маннык этэ.
Сайын бэс ыйын саҕана, сайылыкка аҕабыт кэлбитэ. Онно баран
таҥараҕа тиксэбит диэн сүпсүннүлэр. Миигин илдьэ бардылар. Туо-
ла сайылык ортотугар Хос ампаар диэн миэстэтигэр арыы мае саҕа-
тыгар икки үүт бэрбээкэй оҕуруоттаах, иннигэр кырыыбалыы турар