Page 136 - Бастыннартан бастакы

VIбаһа
ЫҺЫАХ ЫТЫК ҮГЭСПИТ

Муннъах бэрэссэдээтэлэ, боломуочунай киирэн остуолга олороллор.
Дьон—сэргэ киирэллэр.

Мунньах бэрэссэдээлэ. Табаарыстар! Маҥнайгы көҥүл мунньаҕын аһабын. Дакылааты
оҥороругар тылы биэрэбин Дьокуускайтан кэлбит боломуочунайга Баһылай Бөтүрүөбүскэ.
Боломуочунай. Чэ, табаарыстар! Мунньахпытын мунньахтаатахпыт. Бу бүгүҥҥү үтүө,
үөрүүлээх норуот маҥнайгы көҥүл мунньаҕар кэлэн турарбыттан үөрэбин. Кыаммат кыра-хара,
үлэһит-бааһынай норуокка, батталга олорбут кыра омуктарга көҥүл кэллэ! Үс сүүс сылы баһылаан-
көһүлээн олорбут Арамаанаптар үрдүк бүрүстүөллэрэ түҥнэһиннэ, көмүс хоруоналара суулунна.
Кинилэр үллэрбит үксэ-дьүүлэ биллибэт үлүгэрдэриттэн, ахсаана биллибэт алдьархайдарыттан
норуот олоҕо долгуйан, дьоло-соргута тохтон, үлэһит, саллаат, мотуруос дьон бары утары тураннар,
ыраахтааҕы былааһа, баай баттала көтүлүннэ, көмүлүннэ... Норуот былааһа турда, тэҥ быраап
кэллэ... Норуот көҥүлэ диэн тугуй? Норуот былааһа диэн — норуот бэйэтэ таптыыр, итэҕэйэр
дьоннорун талан, сууту дьаһайтарара, сокуону толортороро буолар. Сокуоннай саастарын туолбут
эр дьон, дьахтар, баай-дьадаҥы бары биир тэҥ бырааптаналлар. Үлэһит норуот көҥүлэ туругурдун
диэн, улуу уруйу этиэххэ! Уруй буоллун!
Дьон — сэргэ. Уруй! Уруй! Уруй!
Т а й ы л а (норуот быыһыттан туран кэлэр). Биһиги, сахалар, үс сүүс сылы мэлдьи ыраахтааҕы
батталыгар олорбуппут. Биир сөптөөх тылы истэ илик этибит, биир дьиҥ кырдьык кэпсээни билэ
илик этибит. Кырдьыгы иһиттибит, онтон олус үөрдүм!
Д ь о н — сэргэ. Кырдьык! Кырдьык!
Т а й ы л а. Тугу элбэҕи этиэмий! Кыаммат-тиийиммэт кыра-хара норуокка үөрэх сырдыгын
көрдөрбөтөх, дьон-норуот дьолун-соргутун тохпут ыраахтааҕы былааһа эстибитин, норуот былааһа
турбутун үөрэ-көтө эҕэрдэлиибин! Үлэһит норуот кыһыл былааҕар кыттыһабыт, өрөгөйдөөх
өрөбөлүүссүйэтигэр холбоһобут! Бу күнтэн бары ааҕарга-суруйарга үөрэниэхпит, бары холбоһон
бииргэ үлэлиэхпит, саҥа олоҕу тутуохпут! Үчүгэй буолбат дуо?
Дьон-сэргэ (ытыстарын таһыналлар). Үчүгэй-үчүгэй! Дьэ, бэрт сөп! Бэрт сөп.

Норуот киирэр. Тайыла норуот иннигэр киирэн турар.
Кыргыттар, дьахталлар кыһыл былааттарын бааналлар.

Саҥа олох. Үҥкүүнэн көрдөрүү. Көрдөрүү бүтүүтэ Тайылаҕа полевой суумка (планшет) аҕалан
кэтэрдэллэр.
Данил Гаврильевич. Дьэ, ити курдук, бэйэм да билбэппинэн салайар эйгэҕэ биирдэ
баар буола түспүтүм. Сэбиэттэр ыытар соруктарын олоххо киллэрэн, түүнү-күнүһү аахсыбакка,
сынньанары билбэккэ атах үрдүгэр сылдьарбыт...

Дьахтар,эркиһи киирэллэр.

Э р к и һ и. Сана олох кырасдааҥката, дьэ, миигиттэн кырасдаантан дорообото тут!
Дьахтар. Дорообо-дорообо! Дьэ, оннооҕор эн биһикки кырасдааттар буолан тэггнэһэн, өрө
ходьоҥноһон сылдьабыт. Аҕыйах сыл бэттэх маннык эрэ буолуо диэн өйбүтүгэр да оҕустарбакка
сырыттахпыт.
Э р к и Һ и. Кырдьык, бу сэбиэт былааһа тэриллиэҕиттэн олохпут биллэ тубуста. Уу-чуумпуга
улугуран олорбуппут билигин суох. Бары тутуспутунан үөрэ-көтө үөрэҕи да, үлэни да кыайабыт.
Дьахтар. Ону барытын сөпкө дьаһайар, булар-талар, кэпсэтэр-ипсэтэр киһи баара ордук
үчүгэй. Ити Тайыла уолу сөҕөбүн уонна хайҕыыбын. Сэбиэттэр ыытар бары дьаһалларын олоххо
киллэриигэ күүһүн харыстаабакка үлэлиир. Ийэтэ Натаалдьыйа эмээхсин суолга тахсан «Уолбун ким

135