Page 138 - Бастыннартан бастакы

VI баһа
ЫҺЫАХ ЫТЫК ҮГЭСПИТ

ДанилГаврильевич. Дьэ, итинник, түһээн да көрбөккө сылдьан, бэлэсипиэттэнэ
түспүтүм уонна саха биир биллэр суруйааччытынаан Алампа Софронов курдук киһилиин, атастыы
буолбуппут. Тимир аппын хатааһыннаах сомуоһунаны Алампа көмөтүнэн көҥүллэтэн уурарбыт.
Иккис күммүтүгэр киһим: «Чэй эрэ, барыах!», диэн, бэс чагда иһинэн куорат диэкн кэдээл-
хотоол сиргэ илдьибитэ. Силээн устун иҥнэригэ мииннэрэн баран, аҥар илиитинэн урууллаан,
биир илиитинэн ыҥыыр кэнниттэн тутар. «Иҥэһэлэрин олбу-солбу тэбэн ис», — диир. Ол курдук
икки күн субуруччу тэбэргэ үөрэнэн хаалбытым.

Буурҕа, тыал тыаһа иһиллэр. Тастан кыһынны танастаах дъаамсы к киирэр.

Д ь а а м с ы к. Данил Гаврильевич манна олорор дуо?
Т а й ы л а (орто саастаах). Манна.
Д ь а а м с ы к. Бу эйиэхэ Дьокуускайтан ыыттылар. (Тайылаҕа саппыйаны туттараат, таһырдъа
ыстанар.)
Т а й ы л а (саната суох саппыйаны таннары тутан сүөкүүр, биир-биир бытарыйбыттары сам-
сыы тутан ааҕар). Үлэ Дьоруойугар. Саха АССР Уус Алдан оройуонун Хоро сиэлискэй Сэбиэтин
бэрэссэдээтэлигэр Д.Г. Бурцевка. (Саната суох хараҕынан ааҕар.) Бүтүн Арассыыйатааҕы Киин
Ситэриилээх Кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Михаил Иванович Калинин. (Соһуйбуттуу көрөр. Сана­
та суох чочумча олорор.) Атҕас ыыппыт бэйэлэрэ дуу? Кимҥэ да маннык наҕараада кэлбитин истэ
иликпин. Өссө Калинин курдук киһи илии баттаабыт. Дьэ, дьикти. Чэ, Бүтүн Арассыыйа үрдүкү
салалтатыттан кэлбит буоллаҕына, билэн эрдэхтэрэ. Бээ, туох дииллэр... (Тахсан барар.)

ДанилГаврильевич. Ити 1935 сыллаахха кыһын ахсынньы ый саҕана этэ. Куораттан
дьаамсыгынан ыыппыттара, ол лаахтаах кумааҕы буолан, тоҥон, үлтүрүйэн кэлбитин ааҕан баран,
Калинин курдук киһи илии баттаабытыттан бэркэ диэн бэркиһээбитим. Ол кумааҕым Дьоруойга
тэҥнээҕин кэлин биирдэ билбитим.

Сынньалаҥ киэһэтэ.
Ис хоһооно: Музыка тыаһыыр. Биир өттүттэн уолаттар, биир өттүттэн кыргыттар киирэллэр,
үҥкүүлүүллэр. Үҥкүүлүү сырыттахтарына «Сэрии!» диэн хаһыы иһиллэр. Бары тохтуу түһэллэр.
К и һ и (сүүрэн киирэр). Сэрии! Сэрии буолбут. Гитлер биллэрбэккэ, уоран сэриинэн киирбит.
Эр дьон бары бырабылыанньаҕа мустан эрэллэр. Сааны кыайан тутар буоллуҥ эрэ, ылаллар үһү.

Сэриигэ атаарыы
Ү нкүүлээччилэр биир сиргэ тумсэн тураллар. Тайыла киирэн иннилэригэр турар. Уолаттар би­
ир-биир тахсан бараллар.

ДанилГаврильевич. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар миигин байыаннай
суолталаах үлэни толорор диэн боруонньа биэрэн, фрону хааччыйар загот.жив.пуун сэбиэдиссэйи-
нэн анаабыттара. Икки сыл иһигэр 800-чэҕэ чугаһыыр көлүүр аттарын холкуостаахтартан атыыла-
һан, фроҥҥа атаарбытым. Аттар аара паромҥа сиир отторун холкуостартан хомуйан, көлөнөн Суотту
биэрэгэр тастаран, 1550 тонна оту баарсаҕа тиэйтэрбитим.

Аттар туйахтарын тыаһа иһиллэр. Тайыла турар.
Кыайыы ыһыаҕа.
ДанилГаврильевич. Кыайыы — үрдүк үөрүү! Кыайыы курдук үрдүк үөрүү олоххо
баарын билбэтэҕим. Ол үөрүүнү киһи туохха тэҥниэн, туохха холуон эмиэ билбэппин... Биирдэ,
70-нус сылларга этэ, Ньукулай Орулуоп дьиэбэр ону-маны сураһа, билэ-көрө анаан-минээн кэлэ
сылдьыбыта.

137