Page 139 - Бастыннартан бастакы

Үлэ дьоруойа 1
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАЙЫЛА
★ ★
С а ҥ а. Орлов Николай Алексеевич - Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии кыттыылааҕа. Сэрии,
тыыл, үлэ бэтэрээнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Хоро
нэһилиэгин, Уус Алдан улууһун ытык олохтооҕо. Хоро нэһилиэгин историятын тиспит, тарҕаппыт
кыраайы үөрэтээччи.

Т а й ы л а (кырдьаҕас). Дьэ, Ньукулай, маннык баар, ону эйиэхэ көрдөрүүм эрэ.

Остуолга сытар саппыйаны татары сүөкүүр. Иккиэн остуолга умса түһэллэр, халын лаахтаах
кумааҕы кыра-кыра бытарыйбытын самсыы тутан ааҕаллар.

Ньукулай (ааҕар). Үлэ Дьоруойугар грамота. Саха АССР Уус Алдан оройуонун Хоро
нэһилиэгин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Данил Гаврильевич Бурцевка. Холкуостары тэрилтэ-хаһаай-
ыстыба өттүнэн бөҕөргөтүүгэ. холкуостар уонна холкуостаахтар материальнай хааччыллыыларын
өрө көтөҕүүгэ көрдөрбүт инициативалаах үлэҕин үрдүктүк сыаналаан, сиэлискэй Сэбиэт үлэтигэр
сэбиэт уонна холкуостар активтарын киэҥник түмэ тардан, судаарыстыбаннай эбэһээтэлистибэ-
лэри ситиһиилээхтик толорууну хааччыйбытын иһин, Бүтүн Арассыыйатааҕы Киин Ситэриилээх
Кэмитиэт Президиума Эйигин «Үлэ Дьоруойа» диэн грамотанан наҕараадалыыр уонна харчынан
бириэмийэлиир.
Бүтүн Арассыыйатааҕы Киин Ситэриилээх Кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ: Калинин.
Бүтүн Арассыыйатааҕы Киин Ситэриилээх Кэмитиэт сэкирэтээрэ: Новиков.
Москва. Кремль. 1935 сыл, от ыйын 5 күнэ.
Хайа, доҕоор. Данил, Үлэ Дьоруойа эбиккин дии, маны хайдах ким да билбэтэҕэй?
Т а й ы л а. Бу көннөрү кыраамата дьоруойга тэҥнээх буолуо дии санаабатаҕым. Билигин Үлэ
Дьоруойдарыгар Ленин уордьана уонна Кыһыл көмүс сулус бэриллэр дии?!
Ньукулай. Данил, маны хайаан да чуолкайдаһан ыйыталастахпына табыллар.
Т а й ы л а. Чэ, ыйыталаһан көрөөр эрэ.
Ньукулай. Ыйыталаһан, Данил, ыйыталаһан. Ити «көннөрү грамотаҥ» Дьоруойга тэҥнээх
буоллаҕына, дьэ Чараҥыҥ дьоно-сэргэтэ хайдах үөрүөхтэрин билиэхтэрэ суоҕа. Үлэни ере туппут
хоһуун сүрэхтээх, Үлэ Дьоруойа Данил Бурцев аатынан Чаран ын , нэһилиэгиҥ, оройуонуҥ дьоно
киэн тутта ааттыахтара, холобур буолар олоххун кэлэр көлүөнэҕэ кэпсиэхтэрэ, Чараҥ биир уулус-
сатыгар эн ааккын иҥэриэхтэрэ.
ДанилГаврильевич. Дьэ, ити курдук, «көннөрү кырааматам» Дьоруойга тэҥнээх буолбута.
Ньукулай эппитин курдук, аатым-суолум тарҕанан, тыыннаахпар чиэскэ-бочуокка тиксибитим.

Аныгы кэм дьоно-сэргэтэ киирэллэр-тахсаллар, төттөрү-таары хаамсаллар.

Олох-дьаһах уһулуччу тубуста. Дьон бары үөрэхтэннилэр. Массыына, мотуор үлэтин үйэтэ кэ-
ллэ, оннооҕор массыыналар дьону олоччу солбуйан эрэллэр. Маныаха, судаарыстыба көмөтүн эрэ
манаан олорбокко, эбии сатаан дьаһанар буоллар, өссө кыаҕырыа этилэр... Үлэлии үөрэниҥ, ырааҕы
көрүҥ, ылыннарыылаахтык кэпсэтиҥ уонна эрдэттэн бэлэмнэниҥ! Биири этэбин: бэйэни умнан
туран, дьон туһугар үлэлээҥ! Бэйэҕин урут саныыр буоллаххына, үлэлээбэтиҥ көнө. Өйдөөҥ, дьон
дьиҥнээҕи сатаан көрөр. Оннук! Отутус сыллардааҕы холкуос салайааччылара, биригэдьиирдэрэ,
төһө да үөрэхтэрэ суоҕун иһин, олорон биэрбэтгэрэ чахчы этэ. Чэ, этэҥггэ эрэ буолуҥ!

Данил Буурсап ырыата иһиллэр. Д.Г. Буурсап турар, тахсан барар.
Екатерина Свинобоева,
режиссер, сценарист, драматург, ырыа айааччы.
Ылдьаа Нохуоккун аат. Чараҥ култууратын киинин уус-уран салайааччыта

138