Page 30 - Бастыннартан бастакы

Үлэ дьоруойа
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАЙЫЛА k БАСТЫҤНАРТАН БАСТАКЫ
= ★ ★ ..........................................-...................... ....................=
Итинник үрдүк наҕараада оччолорго дойду үрдүнэн биллибит үлэ новатордарыгар, наука дея-
теллэригэр, государственнай, общественнай сулууспаҕа оһуобай үтүөлээх дьоннорго бэриллэр эбит.
Биллэрин курдук, Социалистический Үлэ Дьоруойун аата Верховнай Совет Президиумун 1938 с.
ахсынньы ый 27 күнүнээҕи Ыйааҕынан олохтоммута. Ити кэмтэн ыла Үлэ Дьоруойдарыгар Ленин
уордьанын уонна Кыһыл көмүс Сулуһу биэрэр буолбуттар. Интэриэһинэйэ баар, Д.Г. Бурцев бу ула-
хан наҕараадата 70-с сылларга диэри биллибэккэ-көстүбэккэ сылдьыбыт. Мин хайаан да бу грамота
туһунан чуолкайдаһан ыйыталаһыах буолбуппар, Данил, сэргэхсийдэ, үөрдэ: «Чэ, ыйыталаһан кө-
рөөр эрэ», - диэтэ.
Салгыы атын дьыалалары бэрийэн көрдүбүт. Хоро нэһилиэгэр үлэлээбит сылларыгар нэһилиэк
сыллааҕы отчуоттарын сураспыппар, ол отчуоттар бааллара, ону персональнай пенсияҕа тахсарбар
дьыала оҥоһуутугар наада диэн Федоров Василий Гаврильевич барытын ылан барбыта диэбитэ.
Сарсыҥҥы күнүгэр Ф.И. Васильевка, телефонунан: «Д.Г. Бурцев дьиэтээҕи архыыбыттан «Герой
Труда» диэн М.И. Калинин илии баттааһыннаах грамота көһүннэ, ону дьиэтигэр кэлэн көрбөккүн
ээ», — диэн көрдөстүм. Ону: «Сөп, баран көрүөм», — диэтэ. Ити күн Ф.И. Васильев Данил Бурцев-
ка кэлэн көрбүт уонна САССР Верховнай Советын председателэ А.Я. Овчинниковалыын телефо­
нунан кэпсэппит этэ. Ону Александра Яковлевна: «Ол грамота Геройга тэҥнээх, ол гынан баран
билигин Социалистическай Үлэ Дьоруойдарыгар бэриллэр Ленин уордьана уонна Кыһыл көмүс
Сулус бэриллибэт», — диэн быһаарбыт. Итинтэн кэлин Ф.И. Васильев Данил Гаврильевич туһунан
«Кыым» хаһыакка улахан ыстатыйаны бэчээттэппитэ. Онтон ыла Д.Г. Бурцев Үлэ Дьоруойунан
биллибитэ. Ол кэмтэн ыла миигин: «Эн дьоруойум дьыалатын булан биэрэҥн ин. ааппын ааггаттыҥ»,
— диэн улаханнык махтанара.
Д.Г. Бурцев Уус Алдан оройуонун Советын депутатынан хас да ьпгырыыга быыбардаммыта.
Биһиги оройуоммут экономиката, култуурата сайдыытыгар оччотооҕу кэмҥэ дьоҕурдаах, тэрийэр
талааннаах салайааччылар наада кэмнэрэ этил эр. Ол иһин партия сорудаҕынан 1938 сыллаахха
үлэһиттэр депутаттарын ситэриилээх комитетын кадрга отделын сэбиэдиссэйинэн өрө таһаарыл-
лыбыта. 1940—1941 сылларга оройуоҥҥа суол оҥоһуутугар, суол оройуоннааҕы салаатын сэбиэ­
диссэйинэн үлэлээбитэ.
Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар 1942—1944 сс. фрону хааччыйар загот.жив.
пуун сэбиэдиссэйинэн үлэлиир. Икки сыл иһигэр 8ОО-5Э чугаһыыр көлүүр аттарын холкуостартан
атыылаһан фроҥҥа атаарбыта. Аттар аара паромҥа сиир отторун холкуостартан хомуйан, коленей
Суотту биэрэгэр тастаран, 1550 тонна оту баржаҕа тиэйтэрбитэ. Кинини байыаннай суолталаах үлэни
толорор диэн бронялаан армияҕа ыыппатахтара. 1944—1947 сс. Уус Алдан МТС-гар босхоломмут
партком секретарынан быыбарданан үлэлээбитэ. Бу сылларга МТС сир оҥоһуутутар, түүтэх сиэмэни
астааһыҥҥа, сааскы ыһыы хампаанньатын ыытыыга үчүгэй көрдөрүүлэммитэ.
1947—1949 сс. райпромкомбинат производственнай сыаҕын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.
Сыах холкуостарга сыарҕа, тэлиэгэ, уһаат, дуга, кирпииччэ курдук наадалаах табаардары оҥорон
атыылыыра.
1949-1950 сс. ССКП райкомун бюротун уурааҕынан «Кыһыл маяк» холкуос председателинэн
быыбардаммыта. Бу сыл кураан буолан от, бурдук үүммэтэҕэ. Инньэ гынан Түүлээҕинэн, Байа-
ҕантай үрэхтэринэн сир көрдөһөн оттуурга күһэллибиппит. Итинтэн ыла мин Данил Гаврилье-
виһы кытта бииргэ алтыһан, бииргэ үлэлээбиппит. Ити сыл сайыныгар миигин от үлэтигэр сала-
йааччынан анаан Түүлээх нэһилиэгэр, Алдан өрүһүн унуор «Саастыма» диэн сиргэ 10-ча киһилээн.
икки ат кололөөн илиинэн оттото ыыппыта. Аара Олом муостатын таһыгар, үрэх үрдүгэр эргэ
саха балаҕанын таһыгар тохтоон эбиэттээбиппит. Онно Данил тозовкатынан сыал ытыспыппыт
Сыалбыт испиискэ атаҕа. Ону 25 хаамыы сиртэн ытан табыахтаахпыт. Мин урут оскуолаҕа үөрэнэ
сылдьан «Ворошиловскай стрелокка» үөрэнэн сыалы бэркэ табарым. Бу сырыыга испиискэ атаҕын
сиирэ-халты түһэрэбин. Таппаппын. Онтон Данилым ыттаҕын аайы табар. Ол киэһэ Танда төрдүгэр
«Кыһыл Союз» холкуос ыалларыгар тарҕаһан хоммуппут. Данил ол холкуос председателэ Васильев

28