Page 34 - Бастыннартан бастакы

Үлэ дьоруойа k БАСТЫИНАРТАН БАСТАКЫ
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАЙЫЛА
= * —
КЫРДЬАБАС КЭС ТЫЛА

Данил Гаврильевич төһө да кырдьан аарыма саастаннар, оройуонун уонна нэһилиэгин исто-
риятын кэрэ-бэлиэ түгэннэрин, революция дэбилгэннээх событиеларын, социализмы тутууга
большевистскай партия айар-тутар үлэтин, партия уонна норуот сүүһүнэн ахсааннаах биллиилээх
дьоннорун сырдык умнуллубат ааттарын киһи сөҕүөн курдук олус чуолкайдык өйдөтөлүүр. Ол со-
бытиеларга барытыгар активнай позициялаахтык үлэлээбит үтүө олоҕу олорбут кырдьаҕас.
Данил Гаврильевич түөрт уонтан тахса сыл устатыгар ССКП чилиэнин үрдүк аатын чиэһинэйдик
уонна достойнайдык сүгэн үлэлээн кэллэ. Хоролор ытык кырдьаҕастара бэйэтэ төрөөбүт нэһилиэгэр
народнай депутаттар Советтарын депутатынан саамай уһуннук үлэлээбит үтүөлээх. Олохтоох Совет
органнарыгар уһулуччу көрдөрүүлээхтик үлэлээн, өссө сэрии иннинэ, 1935 сыллаахха ССРС Киин
Ситэриилээх Комитетын «Үлэ Дьоруойа» диэн грамотатын ылар чиэскэ тиксибитэ. (Ол истори­
ческой докумуон ис хоһоонун стр. көр)
Оройуон кырдьаҕас коммуниһа, советскай тутуу бэтэрээнэ Д.Г. Бурцевтан соторутааҕыта биһиги
корреспондеммыт үйэ аҥарын устатыгар олохпут сайдыытын, бөдөҥ социальнай-экономическаи
ситиһиилэр тустарынан санаатын атастаһарыгар көрдөстө. Онуоха Данил Гаврильевич маннык
интервьюну биэрдэ:
- Олох-дьаһах уһулуччу тубуста. Үөрэхтээхтэр бигэргэтэллэрин курдук, советскай дьон сүн-
ньүнэн үөрэхтэннилэр. Массыына, мотуор үлэтин үйэтигэр олоробут.
Онуоха эбии сатаан дьаһанарбыт буоллар, государство көмөтүн туһанан сопхуостар өссө кыа-
ҕырыа, байыа этилэр...
Оҕонньор сатабыллаахтык дьаһаныы туһунан түбэспиччэ эппэтэҕин сабаҕалааммыт, аныгы
салайааччы-тэрийээччи хайдах үлэлиэхтээҕин туһунан биир эмит тылы этэригэр көрдөһөбүт.
- Быйыл үтүө сайын кэлэн ааста. Ол быйаҥын сатаан туһамматыбыт. От ыйын улахан аҥарыгар
кураан күннэр турбуттарын үрдүнэн, ходуһаҕа кыайыылаах үлэ тахсыбата. Маныаха биир биричиинэ
баар эбит: техниканы өрөмүөннээһин, үлэҕэ бэлэмнээһин кыайтарбата дииллэр. Отутус сыллардааҕы
холкуос салайааччылара, биригэдьиирдэрэ төһө да үөрэхтэрэ суоҕун иһин, итинник олорон биэрбэт-
тэрэ чахчы этэ. Урут даҕаны, билигин даҕаны оттооһун - тыын боппуруос. Мин санаабар, государство
көмөтүгэр наһаа өйөнөн, сорохтор тыын боппуруоһу аанньа ахтыбат буоллулар. «Кыым» хаһыат «Хаа-
лан иһэллэр» диэн критикатыгар куруутун биһиги оройуоммут аата ахтыллар. Итиниэхэ билиҥҥи
биһиги салайааччыларбыт хайдах сыһыаннаһалларын билбэтим, оттон миэхэ, төһө да кырдьан үлэттэн
тэйбитим ырааппытын иһин, улахан хомолто үөскээтэ. Оттооһуҥҥа үлэлиир техниканы, наадалаах
тэриллэрин кыһын-саас эрдэ бэлэмниир буоллахха, хомуур бэлэмэ кыайтарааччы...
«Үлэ Дьоруойун» бочуоттаах аатын ылбыт кырдьаҕас салайааччы-коммунист кэлэр сыллааҕы
үүнээйи хомууругар билиҥҥиттэн бэлэмнэниэххэ, суоҕу билигин булунуохха, биитэр өрөмүөннэ-
ниэххэ диэн санаалаах. Сатаан дьаһаныы — итэҕэһи эрдэ көрүнэн ситэриниигэ, күөх сайын быйа-
ҥын туһаныыга былдьаһыктаах биир да үлэ күнүн сүтэрбэккэ үлэлиир курдук толору тэриниигэ
баар, — диир Данил Гаврильевич.
— Ааспыт сайын от үлэтин үгэнигэр copox звенолар от кэбиһэр стоговозтара-сыһылбалара суох
буолан, хас да нэдиэлэлээх үлэ күнүн сүтэрбиттэрэ. Сорохтор мунньар массыыналарын араамата
тостубутун, охсор массыына тоҥолох вала алдьаммытын эмиэ от ыйыгар эрэ көрүнэннэр, бүттүүн
сопхуос үрдүнэн аймалҕаны тардыбыттара. Быйыл былырыыҥҥы курдук дьаһамматаллар ханнык...
Үлэ Дьоруойун кэпсэлэ ити курдук, барыта ыллыктаах, ылыннарыылаах. Төһө да пенсияҕа
олордор оройуон, нэһилиэк тугунан тыынарын, үлэтэ-хамнаһа хайдах тэриллэн иһэрин истэ-билэ
олорор эбит. Кини оройуон бастыҥнар кэккэлэригэр тахсарын туһугар үтүө ыралаах.
— Онуоха күүс-кыах нэһилиэк, биригээдэ ахсын толору, — диир үлэ бэтэрээнэ.
Федор ВАСИЛЬЕВ.
«Муру саһарҕата». - 1996. - Балаҕан ыйын 3 к.

32