Page 41 - Бастыннартан бастакы

_.хары оҕо саада үлэһитэ. Улахан Альбина учуутал идэлээх. Кыра Альбина, уруккута биэлсэр, дьиэ
хаһаайката. Эмиэ Данил диэн ааттаах уола — Бороҕонҥо ер сылларга култуура дьиэтин директора.
Бары оҕо-уруу бөҕө. Бары бэртээхэй ырыайыттар.
Оҕонньор, кырдьан да баран, үтүөтүнэн-өҥөтүнэн күөн туттан, дьиэ, мал-сал көрдөһөрүн адьас
сөбүлээбэт этэ. Эмээхсинэ арыт «сатаатар бу оҕонньор көбүөр сыыһына көрдөөбөт» диэтэҕинэ, алы
гынан аһаран-куоттаран кэбиһэрэ. Тус үлэтинэн эрэ, аҕыйах сүөһү, куурусса иитэн, бэйэтэ тугу бул-
бутунан олорор үгэстээҕэ. Коммунистар үгүстэрэ кини курдук ыраас сүрэхтэринэн үлэлээбиттэрэ,
олорбуттара буоллар, социализм, баҕар, туругурбут буолуон да себе хаалбыт бадахтаах.
Ол туһунан күтүөтэ «Якутгазпром» кылаабынай инженерэ Максим Константинович Черемкин
бу курдук кэпсиир: «Мин кинини кытта кырдьыбытын кэннэ бииргэ сылдьыбытым. Уоппускабар
сыл аайы тахсан оттоһорум. Атын оҕонньоттор курдук ордоотуур, киһини самнары этэр, мөҕөр диэни
билбэт этэ. Мээнэ такайар, үөрэтэр үгэһэ эмиэ суоҕа. Төһө да 70-тан таҕыстар тэп курдук туттара.
Отун түстээн баран атырдьаҕынан тутуһан, киһи көмөтө суох чэпчэки баҕайытык түһэрэ. Күһүн-
саас куска сааланара. Дурдаҕа киирдэҕинэ сүрдээҕин сэргэхсийэрэ, үөрэрэ-көтөрө. Эрдэ аҕата суох
хаалбыт киһи мин оҕонньору сотору аҕа оҥостубутум».
Дьэ ити курдук бэйэтин бэйэтэ көрүнэн-харанан уһуннук олорбут киһи, ким баҕарар бэркиһиэн
курдук, олохтон сүр судургу эрээри, бэрт кытаанахтык быһаарынан барбыт эбит.
Ол туһунан Кыра Альбина тугу эппитин истиэҕиҥ: «Биир киэһэ аҕам, миин иһэн баран, дэлби
хотуолаата. Онтон ыла ас аҕаллахха да чугаһаппат буолбута. Эмп биэрдэххэ испэт этэ. Балыыһаҕа
киллэрээри гыммыппытын буолумматаҕа, «сөп буолта буолуо, туһаттан тахсан баран, тугун эмиэ
эмэй-томой» диэн кэбиспитэ. Ол курдук биир ый уунан эрэ аһылыктана сытан, 85-н уон хонугунан
ааһан баран, өлбүтэ».
Эмээхсинэ, эдэригэр ыһыахха мае тардыһар, тустар, сааһыран баран, куоракка киирэн эмтэнэ
сырыттаҕына, быраас «бабушка урут спортсмен этэ дуо?» дэтэр бөҕө-таҕа эмээхеин, соҕотох туруйа
курдук олоҕун доҕорун суохтаан, сылтан эрэ ордук сылдьыбыта. Эмээхсинэ эрэ буолуо дуо? Оҕолоро,
чугас дьоно кинини ерге диэри суохтаабыттара.
Оннук киһи этэ Данил Гаврильевич оҕонньор барахсан.
Дмитрий КУСТУРОВ,
суруналыыс, тылбаасчыт, тыыл, улэ бэтэрээнэ. 1999 с.

ДЬОНУ ӨРӨ ТУТАР ҮТҮӨ МАИГЫАААБА

(очерк)

Дьону сыаналыыр уонна биирдэ бэриллэр олоххо кэлбит аналын өйдүүр киһи — бүгүрү үлэһит,
сэмэй майгыланар, онон үлэттэн тиксэр дьолу тырымната оонньотор. Ханнык да аатырар-сураҕырар
улуу өрүскэ сүүһүнэн ааҕыллар үрэхтэр, үрүйэлэр саас ахсын ууларын кутан, кини кыаҕын, модун
уоҕун, көрбүтү абылыыр үтүөкэн таһаатын, суон сураҕын өссө аатырдан, күүһүрдэн биэрэллэринии,
улуус уонна республика олоҕор, кини сайдыытыгар үлэһит үтүө дьон бэйэлэрин сэмэй кылааттарын
киллэрсэллэр.
Үлэһит дьон хобу-сиби таһан, атыттары самнарыынан, ордугурҕааһын курдук куһаҕан дьаллы-
гынан, «элбэҕи билэбин» дэнэн түөһү тоҥсунан тойомсуйуунан дьарыктаммат идэлээхтэр. Кинилэр
сырдыгынан, сылааһынан сыдьаайан тахсар күн курдук сэмэйдэр, улуу Өлүөнэ өрүстүү дуоспурун-
наахтар, киэҥнэр-холкулар... Сааскы намыын салгынныы иһирэх санаалаахтар.
Туох кистэлэ кэлиэй, билиҥҥи кэмҥэ үлэни-хамнаһы билбэттэрэ бэрдиттэн, итиэннэ уопсай
маасса олоҕо таҥнары түспүтүн ситэ сыаналаабаттарыттан, өйдөөҕүмсүйэ, бардам майгылаах-си-
гилилээх эдэр салайааччылар элбээбиттэрэ киһини хомотор. Кинилэргэ ааспыт аҕа көлүөнэ олоҕо

39