Page 40 - Бастыннартан бастакы

Үлэ дьоруойа^^^
к БАСТЫҤНАРТАН БАСТАКЫ
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАИЫЛА

санаалааҕым. Ол да буоллар аҕабыттан, бэйэтэ коммунист киһиттэн, ыйыттаҕым дии. Онно,
соһуйуом иһин, аҕам «кииримэ» диэн хаһыыран кэбиспитэ».
Бу түбэһиэхчэ кэпсэтии буолбатах эбит дии саныыбын. Биирдэ миигин кытта кэпсэтэ олорон
оҕонньор «кырдьык, тойотторбут диэн дьоннор наһаалыыллар, бэйэлэрин эрэ иннилэрин көрүнэл-
лэрэ улам сытайан иһэр. Ол туох аанньаҕа тиэрдиэҕэй?» диэбиттээх. Эрэнэн, итэҕэйэн, ыйыытын
халбаҥа суох толорон кэлбит партията иһиттэн сытыйан эрэрин оҕонньор өйдөөбүт, онтон хомойор
быһыылааҕа.
Иккис түгэни оҕонньор бэйэтэ эмиэ Андрей Даниловка кэпсээбитэ баар.
Биирдэ, улахан кураан саҕана: «Холкуоскар тахсан председателлээ», - диэн буолбут. Хайыаҕай,
сөбүлэммит. Ол дьыл от үүммэтэх. Оройуон салалтата Мүрү хомуһун күөхтүү баайарга дьаһал
биэрбит. Оттон Данил Гаврильевич дьонун Алдан диэки урут ким даҕаны оттообот үрэхтэригэр
ыытан оттоппут. Оройуон Сэбиэтин председателэ, телефонунан да, ыҥыран да мөҕө сатаан баран,
кэлин сааммыт: «Бурцев, киһи тылын истибэт киһи эбиккин, сэрэн, аны кыһын биир эмэ сүөһүнү
сутатыаҥ да, бэйэҕиттэн бэйэҥ хоргутаар». Сайын оттообут отторо саас тиийэн өссө ордубут. Ону
райсовекка киирэ сылдьан эппит: «Бу сайын итэҕэйбэтэххит. Этэҥҥэ сыл таҕыстыбыт. Өссө ордор
оттоохпут. Окко кыһалҕалаах, от атыылаһыан баҕалаах баар дуо?»
Председатель кириэһилэтиттэн ойон турбут итиэннэ долгуйбутун биллэримээри, төттөрү-таары
хаамыталаабыт. Онтон иннигэр кэлэн тохтоон, өтөрү көрөн туран: «Бурцев сордоох да киһигин»
диэбит. Ол кэннэ иккиэн, утарыта көрсөн туран, туох эрэ буолбут дьон курдук, саҥата суох күлсэн
барбыттар.
Үлэҕэ бэриниилээҕин, кыайыгаһын, дьону сатаан түмэ тардарын иһин ханна ыарахан буолар,
тохтуу тахсар да, онно Данил Гаврильевиһы ыыталлара.
Онно сыһыаннааҕы Анна Ивановна Бурцева бу курдук кэпсиирэ: «Кулаак кыыһа буоламмын
дойдубар Тандаҕа холкуоска ылбатахтара. Биирдэ өссө миигин, 16-лаахпар, нэһилиэк мунньаҕар
кэлбиппин кулаак эбиккин диэн үүрэн таһаарбыттаахтар. Кулаак да буолаахтаан диэн. Готовцев
Давид диэн дьаданы киһиэхэ иитиллэн баран, кулаак буолан хаайыыга барбыт аҕабын кытта биир
эрэ сын олорбутум. Онон Бороҕонтго кэлэн Чараҥҥа «Маяк» холкуоска киирбитим. Онно даҕаны,
үчүгэйдик үлэлиирим үрдүнэн, комсомоллаахтар: «Аҕатын — кулаагы кытта суруйсар, күлүүк эҥин»
— диэн сүгүннээбэккэ барбыттара. Биир мунньахха миигин арай Дайыылка көмүскээччи буолла:
«Күлүүгэ суох дьон эһиги көрдөрүүгүт ханнаный? Аана төһө күлэр да, соччонон үчүгэйдик үлэ-
лиир. Билигин урукку үйэ буолбатах, хобунан олорор сатаммат», — диэтэҕэ дии кини. Дьэ, онтон
ыла көҥүллүк тыыммытым».
Дайыылка, кырдьыгы эрэ тутуһарын иһин, туту этэр да дьон сокуон курдук ылынара. Үлэ диэн
баран утуйарын да, аһыырын да умнара. Сарсыарда эрдэ велосипедын үрдүгэр түһээт, баран хаалара.
Ийэтэ Натаалыйа эмээхсин аһын астаан баран, киэһэ дьиэтин таһыгар тахсан туран кэлээччиттэн-
барааччыттан: «Мин уолум ханна охто сытарын көрдүгүт?» - диэн айманара.
Субу аҕай «велосипед» диэн ахтыһан аастыбыт. Ол велосипеды киниэхэ 1930 сыллаахха, сэллигэ
бэргээн, Дьокуускай таһынааҕы «Красная Якутия» санаторийга
эмтэнэ сыттаҕына, «үчүгэй үлэҥ иһин» диэн правительство
аатыттан бириэмийэ быһыытынан туттарбыттар эбит. Онтон ыла
өлөрө сыл хаалыар диэри, бүтүн үйэ аҥара велосипеды ат
гынан мииммитэ, оҕус гынан көлүммүтэ.
Үлэ бөҕөнү көрсүбүт, ытыктабыл, бочуот бо­
роде тиксибит киһи, Данил Гаврильевич, байарга
тардыспакка, дьонтон ордо сатаабакка бэрт сэмэй-
дик тэринэн олорон ааспыта. Олоҕун доҕоро Анна
Михайловналыын аҕыста оҕоломмуттарыттан би­
лигин түөрдэ баар. Улахан кыыстара Лида — сааһын

38