Page 94 - Они защищали Москву

Мурунов бэйэтин бойобуой суолларын туЬунан лиэгэр тереебутэ. Баайада 7 кылаастаах оскуо-
ахтыытыгар суруйар: "Полтава куорат уулусса- латын уерэнэн бутэрэр. 1932 сыллаахха кылгас
тынан стройдаан хаамсан иЬэн сахалыы содус бириэмэлээх учууталлары бэлэмниир куурсу ба-
хамсанан хаамар байыаЬы болдойон кердум. рар. 1932 сылтан партия чилиэнэ. 1938 сыллаах­
"Сахадын дуо?" - диэбиппин кулгаадым эрэ ис- ха партийнай салайар улэдэ таЬаараллар. Таатта
тэн хаалла. Онтум БаЬылай эбит. Стройтан оройуоннаады комитетын иккис секретарынан
туораан хаамсан иЬэн кылгастык тереебут тыл- улэлии сылдьан Москва куоракка партия Киин
бытынан кэпсэттибит, тыыннаахпытыгар Комитетын иЬинэн улэлиир Ленинскэй куурус-
уерустубут уонна этэннэни кытта арадыстах- ка истээччинэн буолар. Ити уерэнэ сырыт-
пыт". Дьэ ити курдук, биир дойдулаахтар уот- тадына фашистскай Германия Советскай Ийэ
таах сэрии бириэмэтигэр керсуЬэллэрэ. сиргэ сэриинэн саба гуЬэр. Роман Кондратье­
Василий Улуу Днепр epyhy туоруур кыр- вич 1941 сыл от ыйын 1 кунугэр КыЬыл Аар­
гыЬыыга кыттар, этэнтгэ тыыннаах туоруур. мыйа кэккэтигэр ын ырыллар, Москва кемускэ­
Днепры туораан биир кыргыЬыыга ыараханнык лигэр Запасной фронт 32-с аармыйа политотде-
бааЬыран госпитальга ер бириэмэ устата эмтэ- лыгар культурнай-маассабай улэдэ инструкто-
нэр. 1945 сыл саас инбэлиит буолан, дойдутугар рынан сулууспалыы сылдьан 1941 сыл баладан
Тааттада эргиллэн кэлэр. 1953 сыллаахха ыйыгар сурада суох сутэр.
Анаабыр оройуонугар кылаабынай зоотехнигы- 32-с аармыйа дьылдатын туЬунан Ада дойду
нан улэлии сылдьан сэриигэ ылбыт бааЬыттан сэриитин историятын маннайгы таЬаарыыты-
эмсэдэлээн олбутэ. гар маннык харахтарыыстыканы биэрэр:
Дедюкин Михаил Трофимович I "...своим героическим сопротивлением,
Михаил Трофимович стойкостью, самопожертвованием окруженные
1912 сыллаахха урукку соединения 19-й, 20-й, 24-й, 32 армий и группа
Байадантай улууЬугар генерала Болдина сковали более чем на неделю
Баайадада Дедюкиннар главные силы не только 4-й армии, но и 4-й
диэн ада улууЬугар танковой группы" (история ВОВ т. I, М., 1960,
тереебутэ. Адата Тро­ с. 245) и (из книги "Офицеры-якутяне" И.Ф.
фим Дедюкин Екатери­ Иванов, Я., 1995, с.44).
на диэн олохтоох 1941 сыл алтынньы ый 6 кунугэр И.В. Ста­
кыыЬы кэргэн ылан лин Г. К. Жуковы ставка представителинэн Ре-
дьиэ-уот туттан, зервнай фронт дьылдатын быйаарсарга уонна
хаЬаайыстыба тэринэн уопсай балаЬыанньа туругун керерге хаманды-
оччотооду ыал тэнинэн рыапкалыыр.
олороллор, 5 уол, 2 кыыс Жуков алтынньы 8 кунугэр туун 2 ч. 30 м.
одолоноллор. Холкуостар тэриллиилэригэр Ста­ И.В. Сталинца уопсай балаЬыанньаны дакы-
ханов аатынан холкуос теЬуу улэЬиттэрэ буо- лааттыыр, онно Сталин ыйытар:
лаллар. Сэрии иннинэ холкуоска бары улэлиир "Где сейчас 19-я, 20-я армии и группа Бол­
буолан, балайда дохуоту - эти, арыыны, оту, дина Западного фронта? Где 24-я, 32-я армии
бурдугу да аахсар буолан, быр бааччы олорбут- Резервного фронта".
тар. Адалара эрдэ кун сириттэн баран ийэлэрэ Жуков эппиэттиир:
Екатерина хаЬаайыстыбаларын дьаЬайан олор- "В окружении западнее и юго-западнее
буттар. Ити курдук олорор бириэмэлэригэр Ада Вязьмы".
дойду сэриитэ садаланар. Аармыйада бастакы Сталин: "А вы знаете, где штаб Резервного
ынырыыга Саха национальнай байыаннай ос- фронта?"
куолатын бутэрбиттэр уонна эдэр ыччаттар Жуков: "Буду искать где-то в районе Малоя­
ын ырыллаллар. Михаил Трофимович 1 1941 рославца" (Маршал Жуков Г.К. "Воспоминания
сыллаахха от ыйын бастакы куннэригэр Дьоку- и размышления", М., 1983, с. 192)”.
ускай куорат военкоматынан КыЬыл Аармыйа Ити курдук хас да аармыйа естеех
кэккэтигэр ынырыллар. Кылгас болдьохтоох тегуруктээЬинигэр тубэЬэн, геЬелеех биир
байыаннай-политическай бэлэмнэнии кэннит- дойдулаахтарбыт кул-кемер буолан сурада суох
тэн Москва кемускэлигэр тиийэр. Кини 32-с суппуттэрин гаайыахха эрэ сеп.
стрелковай дивизия 113-с стрелковай полкаты- Роман Кондратьевич Дедюкин Москва
гар младшай сержанынан сэриилэЬэр. Москва кемускэлигэр сэрии толоонуттан тыыннаадар
кемускэлигэр Михаил ыараханнык бааЬыран Таатта оройуонун рабочайдарыгар, сулууспа-
госпитальга киирэн эмтэнэ сыган 1942 сыл тох- лаахтарыгар уонна холкуостаахтарыгар суруйбут
сунньу ый 9 кунугэр елер. Кини кемус унуода содотох суруга 1942 сыл тохсунньу 1 кунугэр
Москва-Минск шосседа 48 км хараллан сытар. олохтоох "Коммунист" хаЬыакка бэчээттэмми-
Дедюкин Роман Кондратьевич тэ.
Роман Кондратьевич 1910 сыллаахха урукку Сурук ис хоЬооно маннык:
Байадантай улууЬугар Тааттада Баайада нэЬи- "Барыгытыгар эдэрдэ! ЭЬиги билэргит кур-

90