Page 15 - С.С. Аржаков Уус-Алдан үлэһит дьоно

биллэр-көстөр үлэни ыыппыта. Иосиф Семенович «Далбар хо-
тун» сурунаалга «Сүппэт суоллаах сындыыс сулус» диэн ыста-
тыйатыгар маннык суруйар:
1912 сыллаахха муус устарга Евдокия Софроновна Дьокуус-
кайдааҕы дьахталлар гимназияларыгар VII кылааска үөрэнэ
сылдьан, салгыы 1913 сыл кулун тутартан Дьокуускай куорат
иккис приходской училищетыгар практикант-учуутал
быһыытынан үлэлээн барбыта. Ол туһунан кэпсиир докумуон
- оччолорго суруллубут уруоктарын былаана - Дьокуускай-
дааҕы национальнай архыып фондатыгар баар. Онно нуучча
тылыгар бу училище II, III салааларыгар арифметикаҕа, III са-
лааҕа ыыппыт уруоктарын училище сэбиэдиссэйэ уонна иккис
учуутал үрдүктүк сыаналаабыттар. Оҕолор тылларын, өйдөрүн
сайыннарыыга олус табатык үлэлиирин ыйбыттар. Кини
оҕону кытта үлэлииргэ талааннааҕын, онтун таба туһанарын,
оҕо өйдүүр гына кэпсиирин туһунан суруйбутгар. Бу револю-
ция иннинээҕи үөрэх-билии өссө да ситэ тарҕана илик кэми-
гэр Евдокия Софроновна гимназияттан дириҥ билиини ылбы-
тын кэрэһэлиир улахан суолталаах докумуон буолар.
Е.С. Аржакова уруогун конспектара олус сиһилии уонна то-
лору суруллубуттар. Мантан сыаналаатахха, арифметика, нууч-
ча тылын уруоктарын үрдүк таһымнаахтык ыыппыт. Төһө да
үлэтин саҥа саҕалаатар, эдэр учуутал үөрэтии быһаарар
ньымаларын таба туттарын, сүрүн болҕомтотун оҕолор
өйдөрүн сайыннарарга уурара көстөр. Холобур, нуучча тылы-
гар «Дьиикэй тойон ыҥырыалар» диэн уруогун конспегыттан.
Онно В. уонна Э. Вахтеровтар «Мир в рассказах» диэн кинигэ-
лэритгэн бу дьиикэй тойон ыҥырыалар киһиэхэ туһаларын
туһунан уруокка кэпсэммитэ көстөр. Тыа, ойуур хаһаайысты-
баларыгар үлэни кытта сибээстэммит. Оҕолор аҥардас тылы-
нан эрэ буолбакка суругунан кытта үлэлээбиттэр. Арифметика
уруогар түөрт дьайыыга ахсаан суоттааһыныгар уонна састаап-
таах ааттаммыт чыыһылалары бытарытыыга суругунан, тылы-
нан үлэлэри оҥотгорон, оҕолор логическай толкуйдааһынна-
рын сайыннарарга үлэлээбит. Бу суруйууттан Е.С. Аржакова
оччтооҕу кэм методикатыгар толору бэлэмнээҕин, учуутал
үлэтин баһылыырга интэриэстээҕин билэбит.
Кырдьык да Е.С. Аржакова, учуутал буолар баҕатын толо-
рон, экстерн быһыытынан экзамен туттаран, учуутал быраа-
бын толору ылан Боотуруускай улууһун Бахсы оскуолатыгар
1913 с. балаҕан ыйын 1 күнүттэн үлэтин саҕалаабыта.
1914 с. бүтүүтүгэр нэһилиэк мунньаҕын ыытан оскуола
дьиэтэ суоҕун, үлэлии турар оскуола ыал дьиэтигэр, хотону
кытта бииргэ турарын, пансионат оҕолоро олорор дьиэлэрэ
суоҕун утумнаахтык туруорсан, нэһилиэнньэ 270 солк. үбү хо-
13