Page 43 - С.С. Аржаков Уус-Алдан үлэһит дьоно

лэрэргэ, сүөһүттэн ылыллар бородууксуйаны үрдэтэргэ күүһүн
харыстаабакка үлэлээбитэ. Ити түмүгэр кини 1954 сыллаахха
биир ынахтан ортотунан 1734 килограмм үүтү ыабыта. Онтон
ыла үүг ыа.мын кини сыл ахсын улаханнык эбэн испитэ. 1958
сылдаахха 2500 килограмҥа тиэрдибитэ. Ити аата кини үлэлэ-
эбнт кэмин устатыгар үүт ыамын алта төгүл улаатыннарбыта
уонна государствоҕа 250 тонна үүтү ыан туттарбыта.
Маны таһынан кини 24 сыл устатыгар 264 ынаҕы
көрбүтүттэн 258 ньирэйи төрөтөн, 257 ньирэйи төрөлкөйдүк
иитэн колхоһугар тутгарбыта, эбэтэр киниэхэ 24 сыл устатыгар
алта ынах кытараабыта, биир ньирэй өлбүтэ. Дьэ, бу, кырдьык
бэйэни харыстаммакка дьаныардаахтык үлэлээһин килбиэн-
нээх түмүгэ.
Елизавета Ивановна бэйэтин үлэтин ситиһиилэрин 1958
сыллаахха тахсыбыт «Ынах үүтэ аһылыгыттан уонна
көрүүтүгтэн тутулуктаах» диэн брошюратыгар бэрт сэмэйдик
быһаарар: «Биһиги борустуой дьон итинник кыайыылары со-
ветскай былаас, колхознай тутул усулуобуйатыгар эрэ ситиһэр
кыахтанныбыт».
Дю, кырдык өскө советскай былаас, колхознай тутул суоҕа
эбитэ буоллар, уончалаах сааһыгар тулаайах хаалбыт кыыс
баайдарга хамначчыт буолан, кинилэри байытарга умса-төннө
түһүө этэ.
Баҕар билигин, баай, дьадаҥы хаттаан үөскээбит кэмигэр,
бу этиини сөбүлээбэт да дьон баар буолуохтарын сөп. Ол гы-
нан баран, хайа баҕарар кэми, диалектика сокуонун быһыыты-
нан, бэйэтин кэминээҕи туһааннаах быһыыга-майгыга
олоҕуран көрүллүөхтээх. Ол эбэтэр саха дьадаҥытын, ту-
лаайаҕын Октябрьскай революция иннинээҕи суола хамнач-
чыт эрэ буолуу этэ. Ону ким да мэлдьэһэр, билиммэт буолуон
сатаммат.
1957 сыллаахха Саха сирэ Россия государствотын кытта
холбоспута 325 сылынан сибээстээн норуоттар доҕордоһуула-
рын улахан бырааһынньыга буолбута. Онно сөп түбэһиннэрэн
үлэһит дьоннорго өрөгөй үүммүтэ. Сүөһү иитиититгэн ылыл-
лар бородуукталары үрдэтиигэ уһулуччулаах ситиһиилэрин
иһин ССРС Верховнай Советын Президиума Бурцева Елиза-
вета Ивановнаҕа 1957 сыллаахха алтынньы ый 1 күнүнээҕи
ыйааҕынан Ленин орденын уонна «Серп и молот» кыһыл
көмүс медалы туттаран туран Социалистическай Үлэ Геройун
бочуоттаах аатын иҥэрбитэ.
Бу Ыйааҕы Саха республикатын үлэлээн иитиллээччилэрэ,
ордук сүөһү иитиитин үлэһиттэрэ бэрт улахан үөрүүнэн
көрсүбүтгэрэ уонна Геройу ис сүрэхтэриттэн уруйдаабытгара,
айхаллаабыттара.
Елизавета Ивановнаҕа Социалистическай Үлэ Геройун
аатын иҥэриини кытга сэргэ оройуон бастыҥ үлэһиттэригэр
41