Page 12 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

УЛУУ СИРДЬИККЭ АНАНАР

В.И. Ленин уонна И.В. Сталин охсуһан-охсуһан олохтообут уонна туругурдубут
советскай былаастарын кэмигэр төрөөбүт, үөрэммит-үлэлээбит киһи быһыыты-
нан мин бу сүдү дьоннор ааттарыттан “улуу” диэн эпитети хайдах да сотон кэби-
һэр санаам да, быраабым да суох... Сороҕор сымыйанан була сатыы-сатыы кини-
лэр куһаҕаннарын, алҕастарын ааҕан бардахтарына, мин Лениннээх Сталин идей-
нэй кыр өстөөхтөрүн, советскай былааһы сууллара сатаан сордоммут, аатырбыт-
сураҕырбыт эмиэ биир улуу киһини Уинстон Черчилли өйдүү биэрэбин. Аан дой-
дуну атаҕын анныгар тобуктатан кулут оҥостор соруктаах адьырҕа фашизмы —
уопсай өстөөхтөрүн утары сэрии кэмигэр Черчилль уонна Сталин бииргэ охсуһар-
га күһэллибиттэрэ, ол саҕана буолбут Тегераннааҕы, Ялтатааҕы, Потсдамнааҕы
конференцияларга чугастык билсэн баран Черчилль, киһи эрэ буоллар, харсаах
тыллаах улуу полемист эрээри, “Бытыктаах оҕонньорго” сүрүн-кутун баттатан,
сөбүлэспэт үгүс проблемаларын быһаарыыга Сталин этиилэрин ылынарга тиий-
битэ диэн бары улахан историктар, мемуаристар да билинэллэр.
Оттон Черчилль “дьыбардаах сэриини” саҕалаабыт Фултоннааҕы (1946) исто-
рияҕа хаалбыт этиитин кэнниттэн хас да сыл буолан баран, Сталин өлбүтүгэр
“культ личности” арыйан сороҕор наһаа хараардан барбыттарыгар, Великобрита-
ния парламенын общиналарын палататын мунньаҕар 80-ча саастаах Черчилль:
“Сталин сир үрдүгэр төрөөбүт улуу дьоннортон биирдэстэрэ, өскө салгыы баһаа-
ҕырдар буоллахтарына, мин аан дойду үрдүнэн айдааны тардабын”, — диэн кы-
һыйан-абаран туран тыл эппитэ. Сталин аатын сиргэ-буорга тэпсии онтон уҕара-
абыта дииллэрэ.
Өлбүтэ үйэ аҥара да буоллар, ол тухары кини туһунан сыанабылы история өссө
да оннун кыайан буллара илик. Үлэтэ-хамнаһа, аата-суола аан дойду алта гыммыт
биирин сабардыыр улуу держава хас да уонунан сыллаах олоҕун, сайдыытын кытта
биир кэлим буола наһаа ыпсыһа сыстан хаалбытын ырыҥалаан араарыахха наада.
Сталин туһунан билигин тус-туһунан көлүөнэлэр араас-араастык саныыллар.
Кинини бэйэтин даҕаны, кини туппут олоҕун даҕаны үрдүктүк сыаналыыр ком-
мунистар о. д. а. дьоннор элбэхтэр. Ити өттүнэн ылан көрөр буоллахха, Уус-Алдан
улууһун Өнөр нэһилиэгэр Эһэлээххэ олорор талааннаах поэппыт Николай Нико-
лаевич Литвинцев Ленин, коммунистар, Сталин тустарынан элбэх хоһоону суруй-
да. Ону таһынан кинигэ оҥорон таһаарара кэрэхсэбиллээх, хайа баҕарар ааҕаач-
чыны дириҥ толкуйга түһэриэ дии саныыбын. Кинигэ саха народнай поэта Петр
Тобуруокап сырдык кэриэһигэр анаммыта мээнэҕэ буолбатах. Петр Николаевич
Ленин-Сталин дьыалаларыгар дириҥ бэриниилээх дьиҥнээх коммунист этэ. Өлүөн
аҕыйах хонук иннигэр Москваттан ыыппыт И. Сталин орденын туттаран түөһүгэр
иилбиттэригэр наһаа үөрбүтэ, онтон аҕыйах хоноот, кулун тутар 6 күнүгэр үс
сыллааҕыта бу дойдуттан букатын арахпыта...
Семен РУФОВ, народный поэт

ДАНЬ УВАЖЕНИЯ ИСТОРИИ

5 марта 1953 года умер И.В. Сталин. Несмотря на противоречивое отношение к
вождю, народ, в основном, о нем высокого мнения. Ветераны Великой Отече-
ственной войны с благодарностью вспоминают своего Верховного Главнокоман-
дующего. Ветераны города Мирного в день 60-летия Великой Победы воздвигли
Иосифу Виссарионовичу Сталину рукотворный памятник.
8 мая 2005 года войдет в историю алмазного края как день открытия в Мирном

10