Page 135 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

Ити курдук Ийэ дойдуларын көмүскэлигэр 4 бииргэ төрөөбүт убайдарым, 4
таайдарым барбыттарыттан 5-рэ кыргыһыы хааннаах толоонуттан эргиллибэтэхтэрэ.
Кинилэр ааттарын үйэтитиэхтэрэ, олохторун ситэ үөрэтиэхтэрэдиэн Бэс Күөлүн
оскуолатын үөрэнээччилэригэр, учууталларыгар бигэ эрэллээхпин.
Елена БОЧКАРЕВА-ХУДАЕВА, Уус-Алдан

АҔАБАР СҮГҮРҮЙЭБИН
Аҕам, Николаев Иван Романович — Уһун Уйбаан Кы-
айыы күнүгэр тиийбэккэ, 2003 сыл ыам ыйын 4 күнүгэр
86 сааһыгар бу олохтон барбыта.
Кини 1917 сыллаахха Наахара нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
Сэрии иннинэ “Коммунар” колхоз үлэтигэр хоһууннук
үлэлээбитэ, биригэдьиирдээбитэ. 51 сыл бииргэ олору-
охтаах ийэбин Өксүүнньэни кытта дьоллоохтук олордох-
торуна Аҕа дойду сэриитэ саҕаламмыта.
Бастакы хомуурга бэбиэскэ тутан, ийэбин акка мэҥэ-
һиннэрэн уонтан тахса көстөөх Сунтаарга киирбиттэрин
ийэм кэпсиирэ. Эргиллэн көрдөҕүнэ айан суолунан хо-
тоҕос курдук субуллар аттаах дьон аттарын туйахтара хап-
пыт буорга хабыллан иһэрэ өргө дылы кулгаахпар иһил-
лэрэ, онтон ордук куураҕас тыаһы истибэтэҕим диирэ.
Аҕам Молотов куорат таһыгар “Юг” диэн байыаннай
лааҕырга 6 ый үөрэнэн, 234-с стрелковай полк, 21-с хайыһар биригээдэтигэр бииргэ
төрөөбүт убайын Ильяны кытта түбэспиттэр. Ильмень күөлгэ 19-с хайыһар биригээ-
дэтэ урусхалламмьҥын кэннэ Старай Руссаны босхолооһунҥа немецтэр бөҕөргөтүммүт
сирдэригэр алдьархайдаах кыргыһыыга кыттыбыттар.
Үс батальонтан 160-ча эрэ саллаат ордон, аара ыһыллыбыт чаастар саллаатгарын
хомуйан холбоммут 4-с гвардейскай десантнай дивизия састаабыгар киирэн, суос са-
тыы Москва диэки айаннаабыттар. Онтон Курскай туһаайыытынан илпиттэр. Баран
иһэн көрдөххө, наар урусхалламмыт, оһохторо эрэ хаалбыт дэриэбинэлэр, умайбыт
таанкалар...
Аҕам контузияланан, түөрт ыйтан ордук госпитальга эмтэнэн баран, II Украин-
скай фронт автотранспортнай чааһыгар техниканы заправкалыыр уматыгы тиэйэр,
харабыллыыр ротаҕа түбэһэн, Украинанан, Румыниянан, Венгриянан, Чехослова-
киянан, Австриянан сэриилэспит. Кыайыыны Венаҕа көрсүбүт. Чаастара Венгрия
Балатон күөлүн таһыгар тохтоон, атырдьах ыйыгар 1945 с. демобилизацияланан
дойдутугар айаннаабыт.
91 күн айаннаан “ Германияны кыайыы иһин” мэтээллээх, кини чааһа 16 нэ-
һилиэнньэлээх пууну босхолообутун иһин Сталин махтал суруктаах, дьэ, тиийбит.
Ийэбэр, фронтовик кэргэнэ диэн Сунтаарга уһаайба, харбыыл биэрбиттэринэн
сүүтүк саҕа балаҕан дьиэ туттан, үс саастаах оҕо эмп-том суоҕунан мүччү туттар-
быт, сап саҕаттан салҕанан олороллоругар кэлбит. Манна убайа Илья Москва ан-
ныгар өлбүтүн, саҥаһа Мавра икки оҕолоох хаалан, олору иитэр туһуттан мөхсөрүн,
ийэтэ Татыйыына аас-туор сылларга хоргуйан өлбүттэри кытта сиҥнибит сиилэс
умуһаҕар Сыстаҥ баһыгар көмүллүбүтүн, үгүс аймаҕа сэрии толоонуттан төннү-
бэтэхтэрин, сураҕа суох сүппүттэрин билбит.
Кэлээт да пищекомбинат миэлиҥсэтигэр үлэҕэ киирбитэ. Онно комбинат умай-
ыытыгар бурдугу быыһаан, шевиот таҥаһынан наҕараадаламмыта. Ол таҥаһынан
ийэм аҕабар көстүүм тикпитэ. Кэлин райисполком председателэ А. Гольдмантан

133