Page 116 - Ульяна Винокурова. Е. П. Жирков Сайдыы суолун солоон...

II түһүмэх. Өркөн өй күүһэ

Бастакыта. Толкуйдаан көрдөххө, биһиги, сахалар,
сүрбүтүн баттатан олорор омук эбиппит. Кыра эрдэх-
пититтэн истэрбит тухары туохпут барыта куһаҕан.
Дойдубут ыраах, айылҕабыт тыйыс, ахсааммыт аҕыйах,
уҥуохпут кыра, сирэйбит хара, толкуйбут бытаан,
культурабыт намыһах, тылбыт туһата суох... Барыта
“со знаком минус”, биир да плюс суох.
Итини истэ-истэ биһиги муҥнаахтары аһынар кур-
дук саныыбыт. Оттон ис иһигэр киирдэххэ ол барыта
омук киэбин түһэрэр, самнарар, баттыыр эбит! Барыта
бары ол айылаах куһаҕан омук ыччата-киһитэ кими
кытта тэҥмин диэн сананыай, тэҥҥэ сылдьа сатыай?
Убайдарбыт да ол курдук көрөр буоллахтара дии. Оттон
сүрүн баттаппыт киһиттэн туох үтүө тахсыай? Сү-
һүөҕүн сүтэрбит киһи төһө сир өтүөй?
Саха оскуолатын сайыннарыы концепцията саха
киһитэ көхсүн көннөрөн, сүһүөҕүн булунарыгар, омук
тэҥэ сананарыгар төһүү буолар. Ити национализм
диэн ааттаммат, “мин омугум барыларыттан ордук”
диир буоллахха — национализм, оттон “мин омугум да
атынтан итэҕэһэ суох” диир — интернационализм буо-
лар диэн өйдөөх дьон быһаарар эбит.
Концепция тахсыаҕыттан ыла биһиги историябы-
тын, культурабытын дьэ сэҥээрэн, үөрэхтээх, үтүө
дьоммут аатын саҥа истэн-билэн, саха да син орто
баайыылаах омукка киирсиэн сөп эбит, биһиги да
дьон-сэргэ кэккэтигэр сылдьар кыахтаах эбиппит диэн
өй-санаа үөскээн эрэр. Ол аата сүрбүт тиллэ сатыыр...
Иккиһэ. Үүнээйи силистээх буолан үүнэр, омук
тыллаах буоллаҕына тыыннаах хаалар. Сталин репрес-
сията саха бастыҥын суох гыммыт, ол оннугар сили-
һэ — тыла тыыннаах эбит. Ол да иһин улуу киһибит
“Биир өлөн сүтүөҕэ — биир үөскээн төрүөҕэ” диэн
эттэҕэ. Саамай ынырык геноцид, омугу силистэри

112