Page 114 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

:: !■■■ Дойдум - Уус-Алдан Хорото ... = = = = ^ ^ .

бэт», - диэн быһаарбыт. Итинтэн кэлин Ф.И.Васильев Данил Гаврильевич туһунан «Кыым» ха-
һыакка улахан ыстатыйаны бэчээттэппитэ. Онтон ыла Д.Г.Бурцев Үлэ Геройунан биллибитэ. Ол
кэмтэн ыла миигин: «Эн геройум дьыалатын булан биэрэҥҥин, ааппын аатгатгыҥ», - диэн улаханнык
махтанара.
Д.Г.Бурцев Уус-Алдан оройуонун Советын депутатынан хас да ынырыыга быыбардаммыта.
Биһиги оройуоммут экономиката, культурата сайдыытыгар оччотооҕу кэмнэ дьоҕурдаах, тэрийэр
талааннаах салайааччылар наада кэмнэрэ этилэр. Ол иһин партия сорудаҕынан 1938 сыллаахха
үлэһиттэр депутаттарын ситэриилээх комитетын кадрга отделын сэбиэдиссэйинэн өрө таһаарыл-
лыбыта. 1940-1941 сылларга оройуоҥҥа суол оноһуутугар, суол оройуоннааҕы салаатын сэбиэ­
диссэйинэн үлэлээбитэ.
Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар 1942-1944 сс. фрону хааччыйар загот.жив.пуун
сэбиэдиссэйинэн үлэлиир. Икки сыл иһигэр 800-ҕэ чугаһыыр көлүүр аттарын колхозтартан атыы-
лаһан фроҥҥа атаарбыта. Аттар аара паромҥа сиир отторун колхозтартан хомуйан, көлөнөн Суот-
ту биэрэгэр тастаран 1550 тонна оту баржаҕа тиэйтэрбитэ. Кинини байыаннай суолталаах үлэни
толорор диэн бронялаан армияҕа ыыппатахтара. 1944-1947 сс. Уус-Алдан МТС-гар босхоломмут
партком секретарынан быыбарданан үлэлээбитэ. Бу сылларга МТС сир оҥоһуутугар, түүтэх сиэ-
мэни астааһыҥҥа, сааскы ыһыы хампаанньатын ыытыыга үчүгэй көрдөрүүлэммитэ.
1947-1949 сс. райпромкомбинат производственнай сыаҕын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Сыах
колхозтарга сыарҕа, тэлиэгэ, уһаат, дуга, кирпииччэ курдук наадалаах табаардары онорон атыылыыра.
1949- 1950 сс. ССКП райкомун бюротун уурааҕынан «Кыһыл маяк» колхоз председателинэн
быыбардаммыта. Бу сыл кураан буолан от, бурдук үүммэтэҕэ. Инньэ гынан Түүлээҕинэн, Байа-
ҕантай үрэхтэринэн сир көрдөһөн отгуурга күһэллибиппит. Итинтэн ыла мин Данил Гаврильевиһы
кытта бииргэ алтыһан, бииргэ үлэлээбиппит. Ити сыл сайыныгар миигин от үлэтигэр салайааччынан
анаан Түүлээх нэһилиэгэр, Алдан өрүһүн унуор Саастыма диэн сиргэ 10-ча киһилээн, икки ат
көлөлөөн илиинэн оттото ыыппыта. Аара Олом муостатын таһыгар, үрэх үрдүгэр эргэ саха бала-
ҕанын таһыгар тохтоон эбиэттээбиппит. Онно Данил тозовкатынан сыал ытыспыппыт. Сыалбыт
испиискэ атаҕа. Ону 25 хаамыы сиртэн ытан табыахтаахпыт. Мин урут оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан
Ворошиловскай стрелокка үөрэнэн сыалы бэркэ табарым. Бу сырыыга испиискэ атаҕын сиирэ-
халты түһэрэбин. Таппаппын. Оттон Данилым ыттаҕын аайы табар. Ол киэһэ Танда төрдүгэр,
«Кыһыл Союз» колхоз ыалларыгар тарҕаһан хоммуппут. Данил ол колхоз председателэ Васильев
диэн киһиэхэ хоммут этэ. Сарсыарда туран, икки тыыны уларсан, таһаҕаспытын онно тиэйэн,
икки аппытын тыыларга холбонон, харбатан өрүһү туораабыппыт. Ол күн биһиги отуу туттан,
өйүөлээбит тыһаҕастарын өлөрөн, уокка оттор мае булунан мастаан, күөспүтүн өрүнэн, хому-
нуохпутугар диэри Данил соҕотоҕун кустуу барбыта. Киэһэлик күөспүтүн өрүнүөхпүт иннинэ
элбэх баҕайы кус сүгэһэрдээх тиийэн кэллэ. Көрбүппүт, барыта бөдөҥ кустар. Өлбүт кустары
өйдөөн көрбүппүт, барыларын төбөҕө уонна харахха тозовка соҕотох буулдьатынан түһэртээбит.
Дьэ ытар киһи эбит этэ.
1950- 1953 сс. бэйэтэ тэрийсибит бөдөҥсүйбүт Маленков аатынан колхоз солбуйар предсе­
дателинэн, 1953-1959 сс. Хоро нэһилиэгин Советын исполкомун председателинэн пенсияҕатахсыар
диэри үлэлээбитэ. 1959 сылтан персональнай пенсионер. Д.Г.Бурцев оройуон бочуоттаах гражда­
нина, Албан Аат оройуоннааҕы кулуубун чилиэнэ этэ. Үлэ бастакы Геройа Д.Г.Бурцев ханна да
үлэлээтин, ханнык да дуоһунастары толордун, өрүүтүн хайҕанар, бар дьонугар ситиһиилээх үлэтинэн
ытыктаммыт чиэһинэй коммунист.
Д.Г.Бурцев саха омук баай тылын имитэн-хомутан, боростуойдук сааһылаан дьон өйүгэр түһэр
гына ылыннарыылаахтык кэпсииринэн тэҥнээҕэ аҕыйах буолуо. Уус-уран тыл маастара, араатар
бэрдэ этэ. Мин Данил Гаврильевиһы кытта кини эдэригэр бииргэ үлэлээбэтэҕим иһин, биир нэһилиэк,
биир колхоз уонна биир бөһүөлэккэ ыаллыы олорбут буолан, кини үлэтин-хамнаһын, тыл этиитин
элбэхтик билбит, көрбүт киһим. Данил дьиэ-кэргэн амарах аҕата. Сүрдээх оҕомсох, оҕолоругар
араас таптал ааттары биэрэн иллэҥ кэмигэр бүөбэйдэһэрэ, үөрэрэ-көтөрө.
Данил Гаврильевич оройуонун социальнай-экономическай уонна культурнай сайдыытыгар үтүө-
лэрин иһин 3 төгүл САССР Верховнай Советын Президиумун Бочуотунай грамотатынан, медалла-
рынан, махтал суруктарынан бэлиэтэммитэ. Кини кэргэнэ Анна Михайловналыын ыал буолан уһун
сылларга дьоһун олоҕу олорон 4 оҕоломмуттара, элбэх сиэннэммиттэрэ. Оҕолоро бары ыал буолан,
төрөппүттэрин маанылаах олохторун салгыыллар, үөрэнэн, үлэлээн дьон бэртэрэ буоллулар.

/Н.ОРЛОВ. «МС», олуннъу 5 күнэ, 2005 с./

110