Page 94 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

.... = = = = = ................... = Дойдун - Уус-Алдан Хорото .:.= ... ::::: ........................ =

боломуочунай киирбитэ. Көрүллэр боппуруостара «Куотука» колхозка суоччутунан үлэлиир Мес-
тников Пантелеймон Антонович диэн киһини кулаак оноруу туһунан буолбута. Местников бэйэтэ
суоҕа, Куотукаҕаэбитэ буолуо. Онон, боппуруоһу бэйэтэ суоҕуна көхсүттэн көрүү буолбута. Ити
бириэмэҕэ Местников эмээхсинэ Мария ыһыыга сылдьар үлэһиттэргэ килиэп астаабыт. Ол килиэбэ
бурдуга куһаҕаныттан дуу, аһыыта тиийбэтиттэн дуу, аанньа тахсыбат эбит. Ону «үлэһиттэри
соруйан киһи испэт, Куотука дэриэбинэтин анныгар баар Хатыҥ көлүйэ уутунан оноһуллубут
сиикэй килиэбинэн аһатта. Ол килиэбэ «Бу баар» дии-дии килиэп иһин мэкэйдээн баран кус, ынах
о.д.а. фигуралары онорбуттарын көрдөрө-көрдөрө араатардааһын бөҕө буолбута. «Маадьах
атыыһытуола Баанньа Местников кулаак буолара сөп» диэн куоластаан адаарытан кэбиспиттэрэ.
Дьинэр, ол киһилэрэ кулаак буолар гына дьону көлөһүннээбэтэх, наһаа байбатах, элбэх кэргэннээх
киһи эбит этэ. Мин кыра сылдьан Т алыр Баһылай дьиэтигэр буолбут биир мунньахха дуу, миитиннэ
дуу дьоммун кытта тиийэн баран кини дакылааттыырын салгыахпар диэри истэн турардаахпын.
Оччотооҕуга колхозтар тэриллэ иликтэрэ. Кулаактааһын ыытылла илигэ. Туох туһунан дакы-
лаатгаабытын өйдөөбөппүн буолан баран, оччотооҕу политика, сана олохтуһунан буоллаҕа буолуо
дьоннор бэркэ сэнээрэн истибиттэрэ. Кини улахан уола Местников Федор Пантелеймонович кыһыл
Партизан, кэлин Кымахы тэрийбит «Кыһыл агроном» коммунатын председателинэн, Уус-Алдан
оройуонугар партия райкомун 1-кы секретарынан үлэлээбитэ. Кыргыттара Мотя уонна Вера бэйэ-
лэрин баҕа өттүлэринэн Майаҕаска биһигини, кыра оҕолору мунньан, сурукка үөрэппиттэрэ. Бэйэтэ
1929 сыллаахха Майаҕас колхоһу тэрийбитэ. Оннук киһини хайдах кулаак онорбуттарын кэлин
дьиибэргии саныыбын. Оччотооҕуга үлэлии сылдьыбыт сорох кырдьаҕастар «бу нэһилиэккэ бачча
киһини кулаак онорун» диэн сыыппара-сорудах кэлэр этэ диэн кэпсииллэрэ. Ол оруннаах быһыы-
лаах этэ. Баанньа Местников, Талыр Баһылай атын дьоннору көлөһүннээн байбатах дьон этэ.
Баанньа Местников /биһиги дьоммут кинини Пантелеймон диэбэккэ наар Баанньа дииллэр этэ/
Куотукаттан хоргутан, Хатыҥ Сыһыыга көһөн хаалбыта. Кини сотору куолаһын ыллаҕа буолуо
көскө барбатаҕа, Хатын сыһыыга биир аптарытыаттаах кырдьаҕастара буолбут этэ. Кинини
кулаак оҥорор мунньах сааскы сырдык түүн ааһан күн тахсыбытын кэнниттэн бүппүтэ. Мун-
ньахтан кэлэн баран Буккуратар уола Жирков Петр Егорович - Хадьай: «Баанньаны кулаак онорбут
дьыала бу баар», - дии-дии туох эрэ тигиилээх дьыаланы тута сылдьан өрө көтө-көтө сүүрэкэ-
лээбитин өйдүүбүн. Оччотооҕуга үөрэхтээх эдэр ыччаттар итинник ыытыллар мероприятиеларга
активнай кыттыыны ылаллара. 1930 с. «Куотука» колхоз тэриллибитэ. Кини тэриллибитин кэннэ
сотору буолаат, колхоз председателинэн кэлин ССКП чилиэнигэр кандидат буолбут Крылов Гаврил
Александрович 3-й председателинэн талыллыбыта. «Куотука» колхоз ыччаттарын мунньан 1931
с. комсомольскай ячейка тэриллибитэ. Кини секретарынан Крылов Семен Степанович 1 -й талыл­
лыбыта. Кинилэр тэрийбиттэринэн ыччаттар, колхозтаахтар Куотука онтон Кутурукка улахан ти­
повой хотоннору туппутгара. Оройуонна биир бастакынан бөһүөлэктээһини ыыппыттара. Колхоз
биир биригээдэлээҕэ. Биригэдьииринэн комсомолец Бурцев Николай Михайлович үлэлээбитэ. Ула­
хан баҕайы Ворошиловтыы ытыы значогун орден курдук анньыммыт комсомолец бригадир Бурцев
Николай Михайлович ыаллары кэрийэ сылдьан үлэһиттэргэ сорудах биэртэлии, ачаалаах маһынан
сир мээрэйдии, таабыл суруйа эрчимнээхтик кэлэн-баран үлэлии-хамсыы сылдьарын өйдүүбүн.
Комсомолка Анна Семеновна аан бастаан «Кэрэххэ» оҕуруот аһын үүннэриинэн, хортуоппуйу
үүннэриинэн дьарыктаммыта. Эмиэ кини көҕүлээһининэн уонна тэрийиитинэн Күйгээн дьиэтигэр
дьааһыла аһыллыбыта. Сэбиэдиссэйинэн бэйэтэ үлэлээбитэ. Сүөһү боруодатын тупсараары со-
ҕурууттан симментальскай атыыр оҕуһу аҕалбыттара. Сибиинньэ иитиитин саҕалаабыттара. Оч-
чотооҕуга тыа хаһаайыстыбатын холбоһуктааһын политиката- колхозтары тэрийии тургэн тэти-
минэн ситиһиилээхтик ыытыллыытын кытта тэннэ дойдуга саамай элбэх көлөһүннээччилэри -
кулаактары кылаас быһыытынан эһии политиката эмиэ ситиһиилээхтик олоххо киирбитэ. Партия
ити политикатын утаран, сорох сирдэргэ кулаактар өрө туруулара тахсыбыта. Сана олоҕу сөбү-
лээбэт, советскай былааһы утарар, куорҕаллыыр үлэлэр.э арыйталаабыта. Ол туһунан комсомо-
лецтар нэһилиэнньэҕэ өйдөтөр үлэни күүскэ ыыппыттара. Кылаассабай өстөөхтөр киириилэригэр-
тахсыыларыгар харданы онорорго өрүү бэлэм буолар туһугар үлэни күүһүрдүбүттэрэ. Кинилэр
көҕүлээһиннэринэн бөһүөлэги харабыллааһын олохтоммута. 1933-34 сс. кыһын бөһүөлэги түүнүн
харабыллааһыҥҥа комсомолец Крылов Семен Гаврильевич анаммыта. Ити кыһын мин үһүс
кылааска үөрэнэ сылдьан каникулга дуу, өрөбүлгэ дуу дьиэбэр тахсан олордохпуна, биир киэһэ
комсомоллар тревога оҥорбуттара. Бөһүөлэк арҕаа өттүгэр саҥа тутуллан үлэҕэ киирбит ыанньык
ынахтар турар улахан типовой хотоннорун таһыгар уот отгон баран куолакалы харса суох оҕус да
оҕус буолбуттара. Оччотооҕуга мунньахтарга, араас түмсүүлэргэ ыҥырар куолакал баар этэ. Ол

90