Page 95 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

: = , : : : : : : : Хоро нэһилиэгин историята ...... = .. .................. — ....
уоттара ыраахтан көрдөххө, кырдьык сака типовой хотон умайан эрэрин курдук көстүбүт. Бука
бары дьиэттэн ойон тахса тахса сырсыы буолбута. Сорох эмээхситтэр, дьахталлар дьиэлэриттэн
ойон тахсан уолуйбуттара, тиэтэйбиттэрэ бэрт буолан суолларын төрдүн булбакка, күрдьүктээх
хаардарыгар түһүтэлээбиттэр этэ. Ол туһунан кэлин, тревога этэҥҥэ ааспытын кэннэ, күлсэн кэп-
сэтэллэрэ. Комсомоллар дисциплинаны, бэрээдэги кэһии кыра да түбэлтэтин утары кытаанах ох-
суһууну ыыталлара. Биирдэ комсомолец Охлопков Николай Иннокентьевич табаарыһыгар тут-
тунуута суох саҥаран, комсомольскай мунньахха сэрэтии ылбытын өйдүүбүн. Былыр дьон ак-
тивноһа үрдүк эрдэҕинэ борогууллааһын биир да түбэлтэтэ тахсыбат этэ. Үлэ дисциплинэтэ, күн-
нээҕи режим кытаанахтык тутуһуллара. Ханна эмэ, биир эмэ кэһии түбэлтэтэ тахсыбыт буолла-
ҕына, ону бэрт түргэнник иилэ хабан ылан комсомоллар, ыччаттар сытыы критикаҕа тардаллара.
Копырин Тимофей Дмитриевич диэн бэрт бэһиэлэй тыллаах-өстөөх киһи үлэлии сылдьан: «Хайа,
бу хаһан үлэлээн бүтэбит, бүгүҥнүнэн күн бүтэр дуо? Сарсын күн үүммэт үһү дуо? Үлэбитин
бүгүн барытын бүтэрэн баран сарсын туту гынабыт?» - диэн оонньуу кэриэтэ юмордаан эппитэ
кириитикэҕэ тардыллыбыта. Биирдэ от хомуурун саҕана кинини атырдьаҕынан оту баһан ылан
өрө анньан баран күлүгэр олорор гына карикатура оҥорон таһааран хаһыатгаабыттарын өйдүүбүн.
Колхоз уопсай мунньаҕа буоллаҕына комсомоллар хайаан да «Чаҕылҕан» диэн хаһыаты таһаа-
раллара, онтуктарыгар мунньаҕы истибэккэ эрэ кэпсэтэн ньамалаһа олорор дьону, утуктаан тонхой-
бут киһини, мунньах үлэтин мэһэйдиир о.д.а. сөбө суох быһыылары карикатура оҥорон таһаа-
раллара. Ол таһаарбыттарын сынньалаҥ кэмигэр ааҕан иһитиннэрэллэрэ уонна истиэнэҕэ ыйаан
кэбиһэллэрэ. Колхоз уопсай мунньахтарыгар, атын да культурнай мероприятиеларга дьоннор олус
көхтөөхтүк сылдьаллара. Сотору-сотору спектакль, постановка туруораллара. Концерт көрдө-
рөллөрө. Комсомолец Охлопков Николай Иннокентьевич «Күөх көппө» оруолун толорбутун, ком­
сомолец Бурцев Николай Михайлович «Барон Мюнгхаузен мүччүргэннээх сырыыларыттан» кэп-
сээнин олус астынан кэрэхсээн көрөллөрө-истэллэрэ. Саас үөрэх кэнниттэн окко киириэххэ диэри
биһигини баһаатайдарбыт комсомоллар Крылов Семен Степанович 2-й уонна Жиркова Мария
Егоровна мунньан пионерскай этэрээттэрийэн араас мероприятиелары ыыталлара. Тэриллиилээх
күрэхтэһиилэри, күүлэйдээһиннэри оҥотгороллоро, спортивнай площадкалары оҥорбуппут. Куотука
ортотугар баар соҕотох хатыны күрүөлээбиппит, ньирэй көрүүтүгэр көмөлөһөрбүт, кус оҕолоон
иитэрбит, ГТО нуормаларын туттарыыга бэлэмнэнэрбит, тыа хаһаайыстыбатын вредителлэрин:
моҕотойу, күтэри, кутуйаҕы бултаһарбыт, бүтүн этэрээтинэн сылдьан ходуһа сыыһын ыраас-
тыырбыт, хортуоппуйга уу кутарбыт, Өлөҥ атахха киирэн бааһына сыыс отун үргүүрбүт. Биирдэ
Чараҥҥа киирэн оройуоннай пионерскай лааҕырга анаан оонньуур площадканы оҥорбуппут. Ити
үлэлэри баһаатайдарбыт Крылов Семен 2-й уонна Жиркова Мария Егоровна салайаллара. Биһиги
хас сыл аайы итинник тэриллиилээхтик сынньанарбытын хайҕааннар, пионерскай знамяны, икки
горнаны, икки барабаны, икки волейбол мээчигин, сетканы, шаригы сүүрдэн сыыппаралаах луункаҕа
түһэрэн оонньуур остуол курдук ньолбоҕор икки оонньууру биэрбитгэр этэ. Биһиги ол маллары
ылан атахпыт сири билбэт гына үөрэн, эгди буолан, өрө көтөҕүллэн сылдьыбыппыт. Сотору-
сотору мунньустан барабаннаах, горналаах стройдаан ньиргиһэн алаастарынан сылдьарбыт. Ба-
һаатайдарбыт араас тиэмэҕэ бэсиэдэ оҥороллоро, араас оонньуулары тэрийэллэрэ. Биһиги улахан
суолталаах боппуруоһу быһаара сылдьар дьон курдук сананарбыт. Сэрии иннинэ ыччаты военнай-
патриотическай иитиигэ осовиахим, Мопр, Кыһыл кириэс, полумесяц линияларынан күүстээх үлэ
ыытыллыбыта. Ол үлэни барытын комсомоллар салайаллара. ГТО /Готов к труду и обороне/,
Ворошиловтыы ытыы нуормаларын туттарыыга ыччат барыта кыттыбыта. Комсомолецтар Кры­
лов Семен Степанович 2-й, Жирков Петр Егорович ким хайа иннинэ ГТО 1 уонна 2-й степеннэрин
нуормаларын туттаран значоктарын анньымыттара. Оттон Ворошиловтыы ытыы норматын толо-
руу маассабай этэ. Кыһын буоллар эрэ хайыһарынан дьарыктаныы, уһунҥа сүүрүү, сыыртан
түһүү, трамплинна ыстаныы - ыччат саамай таптыыр дьарыгынан буолбута. «Куотука» уолаттара
Ноговицын Гаврил Гаврилович, Окоемов Прокопий Макарович хайыһарынан күрэхтэһиигэ 1935 *
сыллаахха оройуошта бастаабыттара. Оттон республикатааҕы күрэхтэһиигэ Ноговицын Гаврил
Гаврилович 2-с миэстэни ылбыта. Мин начальнайга үөрэнэ сырыттахпына «Куотука» комсо-
молецтара бука бары комсомольскай форма таҥас тиктэрэн кэтэллэрэ. От күөҕэ защитнай дьү-
һүннээх гимнастерка ырбаахы уонна галифе ыстаан, син биир оччотооҕу байыаннай форма курдук
буолара. Биһиги кыра оҕолор ол формаҕа наһаа ымсыырарбыт. Биир сайын Чараҥҥа осовиахим
военизированнай лааҕыра аһыллыбыта. Дьокуускайдааҕы байыаннай оскуоланы бүтэрбит
Аммосов Константин Семенович диэн байыаннай киһи лааҕыр начальнигынан үлэлээбитэ. Ол
лааҕырга Куотукаттан Крылов Семен Степанович 2-й олорбута. Кини кэпсэтиитинэн биир киэһэ

91