Page 96 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

"' 1, = . ========== . :::::= = = Дойдун - Уус-Алдан Х о р о ю .. = = 1 „
байыаннай лааҕыр бүтүннүүтэ Куотукаҕа ыалдьыттыы тахса сылдьыбыта. Хайа кун тахсалларын
эрдэтгэн биллэрбиттэрэ. Онон биһигини баһаатайбыт Жиркова Мария Егоровна: «Баҕар дэриэбинэни
сэриилээн ылар курдук киириэхтэрэ, онуоха биһиги олорон биэриэ суохтаахпыт», - диэн Куотукаҕа
киирии аартыктар аайы тоһуйа кэтэбилгэ ыыталаабыта. Биһиги тиийэн саҥа сытан кэтии сатаан
баран тонной дэриэбинэҕэ кэлбиппит. Онтукпут дьоммут адьас да дэриэбинэни сэриилээн ылар
курдук буолбакка, айан суолунан кэлбиттэр этэ. Биһиги олус эрдэттэн тиийэн кэтээбит этибит.
Кинилэр адьас ыкса киэһэ Куотука илин аартыгынан киирэн баран Ойбон көлүйэ үрдүгэр стройдаан
дэриэбинэҕэ ыллаһан кэлбиттэрэ. Дэриэбинэҕэ кэлэн баран ыһыллан дьону, салалтаны кытта кэпсэ-
тэн сынньана түспүттэрэ уонна бука бары арыы тыаҕа киирэн баран онон хонуу устун дэриэбинэни
сэриилээн ылар курдук кимэн киириини оонньоон көрдөрбүттэрэ. Хонууну биир гына сыабынан
тэнийэн баран уочаратынан утуу-субуу ойон тура-тура, кылгас түргэн сүүрүүнү оҥоро-оноро охтон
төкүнүйэн ылаллара уонна ытыалыыллара, онтон эмиэ ойон туран сүүрэллэрэ. Оннук стремительной
короткай перебежкаларынан дэриэбинэҕэ чугаһаан баран, бары эмискэ ойон туран «ураатаабы-
тынан» дэриэбинэҕэ саба сырсан киирбиттэрэ. Онтон тохтуу түһэн баран Копырин Т имофей Дмит­
риевич дьиэтин күүлэтигэр концерт көрдөрбүттэрэ. Онно лааҕыр начальнига Аммосов Константин
Семенович уонна «Хатыҥ сыһыы» уола Стручков Семен Михайлович «Чэнээ» диэн хос ааттаах
уол/ наһаа үчүгэйдик үнкүүлээбитгэрин өйдүүбүн. Былыр сааскы ыһыы, от, бурдук хомуурдарын
бириэмэлэригэр биир да киһи дьиэтиттэн сылдьыбат буолара, бука бары сиргэ - культурнай отуу-
ларга хоно сылдьан үлэлииллэрэ. «Куотука» колхоз ыһыытын сирин үксэ эбэҕэ баар буолан, ыһыы
үлэтэ саҕаланнар эрэ, Куотукаттан бука бары көһөн «Өлөнг атахха» киирэллэрэ. Онно үлэһиттэргэ
барыларыгар биир уопсай итии аһылык тэриллэрэ. Сарсыарда эрдэттэн киэһэ 9 чааска диэри үлэ-
лииллэрэ, күнүс иккитэ эбиэттииллэрэ. Күнүс эбиэт буоллаҕына уонна киэһэ үлэ чааһа бүттэҕинэ
уһун ураҕаска кыһыл былааҕы таһаараллара. Ону көрөн үлэһиттэр хонууттан эбиэттии эбэтэр
киэһэ үлэттэн уурайан тахсаллара. Былаах тахсыан иннинэ ким да үлэтин быраҕан барбат этэ.
Итинник культурнай отууга плакат, лозунг бөҕөнү ыйыыллара, хаһыат таһаараллара, бэсиэдэ
оҥороллоро, хаһыат сонуннарын ааҕаллара. Сааскы бассабыыктыы ыһыыны бастыҥ агрономи-
ческай болдьоххо, туйгун хаачыстыбалаахтык ыытан бүтэрэр иһин үлэ күөстүү оргуйара. Ким
төһөнү хоруттарбытын, бараналаабытын, ыстарбытын күнүн иһинэн тута мээрэйдээн таабылларын
суруйан көрдөрүү дуоскатыгар таһааран иһэллэрэ. Күннээҕи нуормаларын аҥара толорбут, үчүгэй
хаачыстыбалаахтык үлэлээбит дьоннору аэроплаҥҥа олордон, отон күннээҕи нуорматын толор-
ботох, мөлтөхтүк үлэлээбит киһи баар буоллаҕына чарапааханы эбэтэр сибиинньэни мииннэрэн
таһаараллара. Ити үлэни барытын комсомоллар тэрийэллэрэ. От, бурдук хомуурдара эмиэ итинник
тэрээһиннээхтик ыытыллара. Т ыа хаһаайыстыбаннай артыал биримиэрнэй устаабын Сталинскай
конституцияҕа, ССРС макнайгы ыҥырыылаах Верховнай советын быыбарын балаһыанньатын
комсомоллар биирдии ыалларынан кэрийэ сылдьан киһини барытын хабан, билигин полит үөрэххэ
үөрэтэр курдук биирдии тыллар суолталарын кытта быһааран үөрэтиини ыыталлара. Холобур,
комсомолец Окоемов Прокопий Макарович аҥардас ити эрэ наадатынан Куотукаттан Бүөр Күөлгэ
киирэн биһиги дьоммутун мунньан олорон «Бары бүттүүн, судургу, кистэлэҥ куоластааһын» диэн
туох буоларын быһааран кэпсии олорорун өйдүүбүн. Ону биһиги дьоммут сэҥээрэн истэллэрэ.
Ити курдук, сэрии иннинээҕи бириэмэҕэ партия, правительство ыытар бары политическай, хаһаа-
йыстыбаннай дьаһалларын нэһилиэнньэҕэ тиэрдээччинэн, өйдөтөөччүнэн уонна олоххо киллэ-
рээччилэр, комсомоллар уонна ыччаттар буолаллара. «Куотука» уонна Бэрт Ууһунааҕы «Чирэпчи»
колхозтар комсомольскай тэрилтэлэрин үлэлэрин хайҕаан хайа эрэ сурунаалга дуу, кинигэҕэ дуу
таһаарбыттара. Ол хайҕаабыт ыстатыйаларыгар ити колхозтааҕы комсомольскай тэрилтэлэр се-
кретардарын Крылов Семен Гаврильевич 1-й уонна Охлопков Афанасий Николаевич мэтириэттэрин
бэчээттээбиттэр этэ. Ити кэнниттэн сотору Крылов Семен Степанович I куоракка быстах Курска
үөрэххэ ыыппыттара, онтон оройуон киинигэр үлэҕэ ылбыттара. 1942 сыллаахха күһүн рай-
уполнаркомзагынан үлэлии олорон сэлликтээн өлбүтэ.
1'Ахтыыны оцордо: Крылов Гаврил Павлович./

Комсомолец Крылов Николай Николаевич /Чукай/
Чукай Ньукулай 1918 сыллаахха аҕата Турба Ньукулай өлөр сылыгар төрөөбүт. Аҕата өлбүтүн
кэннэ ийэтэ Хатыҥ Сыһыы киһитигэр Петров Иван /Татааска/ диэн киһиэхэ кэргэн тахсыбыт.
Инньэ гынан тулаайах хаалбыт оҕону эбэтэ Маайака эмээхсин ииппит. Биһиги дьоммут ыаллыы
олорор буолан, мин кинини кыра эрдэхпиттэн билэбин. Кыра сылдьан сайын ынах хомуйа барар

92