Page 149 - Майаҕатта Бэрт Хара

туу муҥунан собону, сүгэр муҥунан лөкөйү аҕала туруом буоллаҕа. Балаҕаммыт да эргэрээх-
тээбит, саҥа балаҕаннаныахпыт ийээ... (ийэтин кууһар).
Эбэрикээн эмээхсин: Тыый, оҕом эттэҕэ-тыыннаҕа баҕас тоҕо үчүгэйэй. Төһө да тоҕус
кыһыны, сааһы-сайыны, күһүнү босхоҥ сыттаргын, хата буутуҥ этэ буһан, сиһиҥ этэ ситэн,
икки тирэнэр атаххар бу иннибэр тураргын уу харахпынан көрөр дьоллонноҕум. Ийэ сүрэхпит-
тэн алҕаан этэбин, тоҕус сылы быһа тобуккунан хаампыт тилэххин тэтимнээ, тэҥнээхтэри
кытта тэгилиһэргэ тирэххин бул. Бар дьонуҥ маанылаабыт кылбаарытта кырдаллаах Кыыс
Хаҥаҥ буоругар кылыйан, ыстаҥалаан эккин- хааҥҥын тарҕат. Ол туһугар туулаа, ардьалаа,
туһахтаа, тиргэлээ!
Майаҕатта: Ийээ, үтүө алгыскар туску буолуохтун! Эппиккин энчирэппэккэ толоруом!
Ийээ, аччыктаабыппын аҕай, туох ас баарый, аһыахха эрэ дьэ. Хайдах эрэ эппэр-сииммэр
хааным сүүрэрэ биллэргэ дылы. Илиим-атаҕым субу тутан-хабан, хааман-сүүрэн барыах кур­
; I ду ктар дии.
Эбэрикээн эмээхсин: Тоойуом, бачча сылларга ньим сыппыт киһи оччо буолбат буолуон
дуо... Бээ, мааҕыын сарсыарда туу мундута үөлбүтүм, үөрүүлээх түгэҥҥэ диэн быйыл эмис
лөкөй этин хаһааммытым, ону буһаран оҕобун тоторуом. Халлааммыт да, айылҕабыт да бы­
йыл туран абыраата. Өн дьыл буолан быйыл сир да аһа дэлэгэй. Оҕом тото-хана аһыырын
көрбөтөх да ыраатта. Сытар киһи соччо имири аһаабат буоларыҥ. Кытаат, аһаан ис. Күүс-сэ-
ниэ эйиэхэ дьэ, булгу киирэрэ ордук.

ҮҺҮС КӨСТҮҮ

Кини бэйэлээх киһи киэнин киилэ, санныгар бастаах саха ураакхай, уһуктанан көстөр
ураты уолана, толуу макан сыһыылары тохтообокко туораталаан, икнэри үүнэн түспүт
ириэнэх оттоох-мастаах иирбэ-таарба тыалары икнибэккэ ааһыталаан, туруору үүнэн
тахсыбыт толору эттээх-хааннаах толуу томороон тыалары тутатына куоһарталаан,
тоҕус тумуллаах тумаан-имээн дойдуга тура хааман тиийэн тонолуппакка одуулаата.

Майаҕатта: Бу улуу дойду бастаһар балта, атахтаһар атаҕа буолан, буугунай хаарты
тууһун курдук, бу баарбын диэбиттии, буһуруктаах да күҥҥэ туртайан, туманнаах да күҥҥэ
туналыйан ирбинньиктээх эбэ хотун, иччим кэллэ диэбиттии ис-иһиттэн үөрэҥҥин, ичигэс
нүөл салгынынан илгийэ көрүстүҥ (пюкхокнуур, тиэрэ хатыллан тахсыбыт тиит маска
бокус гынан бокулуон уурар). Дьэ, мантан инньэ эн алгыскынан бултаан-алтаан, аар айылҕам
дойдум туонатыгар балыктаан олох олорорбун санаатахпына, сүрэҕим үөрүүбүттэн түөспэр
баппат курдук битигириир. Дойдум сирин-уотун көрө-истэ араҥаччылаан сылдьыам, бэрсэр
булдуттан өлүүлээн бар дьоммор үллэстэр үгэһи тутуһуом! Мээнэҕэ да бачча өр кэмҥэ хаам-
пакка сылдьыбытым, дойдулаах, сирдээх-уоттаах киһи манна олохсуйан эрдэҕим. Дойдум
иччилэрэ кырыы хараххытынан көрүмэҥ, баалаамаҥ, өлүүлээн бэрсэргитин хаһан да мыы-
ныам суоҕа, ыһа-тоҕо айбардыам суоҕа, өрүү дьоҥҥо-сэргэҕэ кэһиилиир үтүө санаабынан
сылдьыаҕым. Эппит тылым экчи буолуохтун! (Тахсан барар).

(Эбэрикээн эмээхсин балаҕаиа көстөр) I

Эбэрикээн эмээхсин: Оҕокком кэлэригэр сыалаах лөкөйүм миинэ буһан бэлэм, Майа-
ҕаттам ситэн-хотон булчут бэрдэ буоллар, биһиги ыаллар аал уоппут умуллубакка, чугастыы
алааспыт дьонун кытта сэргэстэһэ олоруо этибит (тирии имитэр). Оо, дьэ ааттаах булчут-
тар олорон аастахтара. Мин да Майаҕаттам этэҥҥэ сырыттар, балыктаах, бултаах киһи буо-
луоҕа. Бачча атаҕар турбут киһи, бу уһун кэмнэргэ сүүһүм көлөһүнүн аҕаабыт сырабын, |
эйэлээх булчут буолан куоһардар бэрт буолуо этэ. Айыы таҥарабыт барытын көрөн олорор
дииллэр. Бу оҕом бачча атаҕар туруох быатыгар биирдэ да хомуруйбатаҕым, наар ааттаһар-1
тан-көрдөһөртөн быыс булбакка муҥнаммытым. Дьэ, ол махталын оҕобун туруордаҕа. Оо,
айыы таҥара (таһырдьа ат туйаҕын тыаһа иһиллэр). Ии, Майаҕаттам кэллэ быһыыыта...
Майаҕатта: Ийээ, дьэ, били үтүөкэн эриллэҕэс тиит маспар баран махтанан, сүгүрүйэн
кэллим. Алааһым барахсан үөрэ көрсөр курдук сылаас тыалынан ил гынна. Тиитим барахсан
тонхох гынардыы сапсынна ээ...