Page 152 - Майаҕатта Бэрт Хара

Эбэрикээн эмээхсин: Үнүр Байаттыман өрүс уҥуор арҕаа Ытык хайа үрдүгэр баар айа-
ларын биир сүүнэ киһи суола кэрийэн көрөн куобаҕын хомуйан ылбыт үһү. Ол киһи сырыт-
таҕа дуу. Бээ, аныгыс сырыыбар эккирэтэн тутуһуом диир этэ.
Баҕыыр оҕонньор: Ыксааммын кэллим, Майаҕатта барахсан абыраатаҕына абырыа этэ.
Бука диэн көрдөһөбүн, буулаабыты булан дьакыйдар бэрт этэ, мантан кыһын олордуо суоҕа...
уу, итии киллэрэн абыранным, сүбэҕин истэн уоскуйдум. Дьэ, Эбэрикээн эдьиийим махтал,
көрдөһүүбүн Майаҕатта ылынар ини, аргыый дьиэм диэки хаамыым (тахсар).
Эбэрикээн эмээхсин: Ээ, этиэҕим кэллэ даҕаны, оҕом ылыныаҕа. Баҕыыр оҕонньор ба­
рахсан эдэригэр чахчы кыах оҕонньор этэ, элэстэнэн. Төһө да кыра хачаайы буоллар, миигин
абыраабыта эмиэ үгүс. Төһө да икки алаас тэйиччи олордорбут, барахсан оҕом Байаттыман
босхоҥ сыттаҕына булт бэрсэн, үрүҥ ас бэрсэн абыраан турар. Ону ити ооккобор кэпсиирбин,
сүрдээҕин махтанар. Онон, иһиттэ да дьэ, ылынар киһи. Уу, киэһэ ыам чугаһаабыт, күөспүн
:
уура охсууһукпун, сотору оҕом кэлэрэ буолуо, отчутум-масчытым (Эбэрикээн көннъүөрбүт,
и [| тахсан барар).
(Майаҕатта мае кэрдэ сылдьара көстөр, сыннъана олорон, оноҕос сааугун көрүнэр)

Майаҕатта: Ок, сиэ! Оноҕос саа оҥосторбор бэрт мае булуннум. Хара тыам барахсан
бэлэмнээбит курдук уурар буоллаҕа. Балаҕаным бэрэбинэлэрин бэлэмнээтим. Хата бүгүн,
бэртээхэй сөрүүн күн туран, наһаа тириппэккэ, сылайбакка сырыттым. Ийэм барахсан ыһык-
пын тиийэр гына бэлэмниир буоллаҕа (кырбас эти ыстаан сии-сии). Арай ийэм, ити босхоҥ
сытар кэммэр тулуйбакка ыарырҕатан, ыалдьан хаалбыт буоллун... Оо, дьэ дьулуура бэрт
буолан тулуйустаҕа. Дьэ, ийэбэр кэҥэс соҕус балаҕан тутан биэриэм, сырдык түннүктэрдээх,
ийэм үөрээхтиэ. Бэрт буолуо... бээ, баран иһэммин Тойон Мүрүгэ өҥөс гынан илиммин
көрүтэлээн ааһыам. Биирдэ Кыыс Хаҥам күөлүгэр куйуурдаан истэхпинэ, саас этэ, аарат-
тан куйуурум ийэтигэр эһэ кэлэн хатаммытын садьыйан кэбистим. Онтукам эһэм эһиллиитэ
күүһүттэн өлөн хаалбыта. Куйуурдаабыт балыкпын сүкпүтүнэн ийэбэр кэлэн кэпсээбиппин,
ол эһэни ийэм сүгэн аҕалбыта. Ийэм да мээнэ эмээхсин буолбатаах... Бээ, ити ааспыкка Ытык
хайаҕа куобахтарым айатын ким эспитэ эбитэ буоллар, бээ, аны сырыыбар суоллаан булуом
I ээ. Хайалара эбитэ буоллар, эмиэ тоҥустар кэлбиттэрэ дуу... көрүөххэ баар этэ. Ээ, Тиит Буу-
рай атаһым итинник гыммат, ааспыкка тутуһан бэрт эйэнэн арахсыбыппыт ээ (аһыы охсон
ойон турар, сүгэтин ылан бэрэбинэтин таҥастаабытынан барар). Дьэ, балаҕан бэрэбинэ-
лэрэ барыта бүттэ. Аны сарсын таһыталыам (малын-сээкэйин хомунар). Аар тайҕа тыабар
махтал (сүгүрүс гынар) үтүөкэн мастары үүннэрбиккэр! Сылаас кыстыыр балаҕаннанан
ньир-бааччы ыал буолабыт. Киһи дьоло диэн бу буоллаҕа. Санаа хоту барыны бары тутан-ха-
бан бэйэҥ оҥороруҥ, аттыбар ийэм баара, сылаас итии чэйэ. Билигин баран илимнэрбин
көрүөм, Мүрү эбэм барахсан көмүс хатырыктааҕыттан өлүүлээбит буолуохтаах. Бу собото
минньигэһин, эмиһин. Дьэ, үтүөкэн эбэлээхпит ээ. Тойон Мүрү барахсан! Баччаҕа диэри
аһаан-сиэн сырыттахпыт. Ийэм мин кырабар миигин соспутунан балыктыыра үһү. Үгүс ба-
лыгы сиэттэҕэ, ол да иһин этэҥҥэ атахпар турдаҕым (тахсан барар).
(Эбэрикээн эмээхсин балагана)

Эбэрикээн эмээхсин (иистэнэ олорор)-. Ии, оокком хойутаары гынна дуу, тоҕо тар-
дылыннаҕай?.. Чэ, сотору кэлэр ини, иһэрэ буолуо. Эмиэ илимнэрин көрө Мүрү эбэтин эр-
гийэ сылдьара буолуо... Оҕом босхоҥ сытан өрүү, мин булчут буолуом диир баҕата туол-
лаҕа. Билигин хара тыатын таах хаамар. Ол эрээри кыылын-сүөлүн мээнэ кыдыйбат. Байанай
төһөнү өлүүлүүрүнэн ылар. Кыстык эппитин бултаан, сонордоон аҕалар. Оокком, улааппыта
үчүгэйин. Ама да, ыарахан күннэр-дьыллар аасталлар, таҥара барытын тэҥниир дииллэрэ
кырдьык ээ, быһыыта.
I
(Таһырдъа ат туйахтарын тыаһа. Эр дъон кэпеэтэллэрэ иһиллэр,
икки илдъит уолаттар киирэн кэлэллэр)

Илдьит уол: Эбэрикээн эмээхсин диэн манна олорор дуо? Майаҕатта Бэрт Хара диэн
ханна да баппат күүстээх уоллаах диэн Дыгын тойон ыныттарар.
Эбэрикээн эмээхсин: Тыый, тоойуом, ол Дыгын тойон мин оҕобун хантан истэ-билэ оҕуста?