Page 29 - Майаҕатта Бэрт Хара
P. 29

Ү1АЙЛҔЛТТЛ БЭРТ ХАРА,
               бүүрүгэр диэри өлүү балыктарын ылбыт  тэлээн  кэбистэ.  Дьоннор  бары  Эбэри-
               дьон, дьиэлэригэр  бараары  тиэтэйдилэр.     кээннээх тусаһаларыттан күүс-сэниэ ыл-
               Балаҕан иһиттэн Бэрт Хара тахсан, суон,      быттыы ибири-сибири, үөрэн-көтөн дьиэ
               модьу куолаһынан:                            дьиэлэригэр, өтөх өтөхтөрүгэр тарҕасты-
                   —  Аскыт  быһыннаҕына,  балыккыт  лар.
               бараннаҕына,  манна  мустаарыҥ,  биир-           Бэрт  Хара  ити  курдук  куйуурдаан,
               гэ  түмсээриҥ!—  диэн  баран,  ньохчоччу  балыктаан быстыбыт дьадаҥы дьону аһа-
               сүгэһэрдэммит  дьону,  биир-биир  көрү-      тар, көмөлөһөр үгэстээх эбит.




                                      КӨҺҮИЭ  ТУОИУН  КӨРДӨӨҺҮН

                   Ыкса  күһүн.  От-мас  күөх-нуолур  уолдьаста,  Хоһуун Хотойум  ойон  туран,
               солко  симэҕэ  суйданна.  Тус  арҕааттан  айанныыргар  адьас  сөп буолла,— уолун
               ылан күһүҥҥү тымныы тыал үрэн, кыһы-  ийэлии  таптал  тылынан  уһугуннара  са-
               ны  чугаһата  сатыыр.  Онно-манна  ойуур  таата.  Бэрт Хара  истибэт,  ийэтэ тардыа-
               үөһүгэр,  сис  тыаҕа  ордон  турбут  көмүс  лыырын билиммэт, кэтит түөһэ нэлэйэн,
               көмнөх суккуруу тоҕунна, тыалга көттө.       бухатыыр дыы  утуйан  тыылла  сытар.
               Тыа харалаата.                               Муннун  тыаһа  өссө  күүһүрэргэ  дылы.
                   Эбэрикээн эмээхсин тирии хаппар ту-  Эбэрикээн  эмээхсин  «уолум  уһукту-
               туурдаах таһырдьаттан киирдэ. Уола уҥа  маары  гынна»”  диэтэ  даҕаны  киил  эти-
               ороҥҥо олорорун көрөн:                       гэр  охсон  «кип»  гыннарда.  Бэрт  Хара
                   — Тукаам, Байааттыман, көтөр кына-  икки  атаҕын  ууннары тыылыннарбыты-
               тым, сүүрэр атаҕым дьыл киириитэ саҕа-  гар, баһык уһугу таарыйан балаҕан буор
               ланан эрэр. Сарсыарда, тыҥ хатыыта, эрдэ  сыбаҕын  саккыратта.  Оҥкумалын  хам-
               туран  айаннаа.  Аллан  Эбэҕэ  тиий.  Үрэх  сатан,  икки  илиитин  сындааһын  иҥиир-
               баһыгар  сотору  хаар  быһа түһэн  кээһиэ.  дэрин  лаҥкыначчы  лачыгыратта,  уон
               Иһит туойуна, охсуу тааста киллэр.           тарбахтарын лаһыгырата оонньоото. Он-
                   Байааттыман  ийэтин  сорудаҕын  то-  тон тыастаахтык уһуктан,  соҕотохто  на-
               лорорго,  хайдах  айанныырын  туһунан  ара  оронун  үрдүгэр  олоро  түстэ.  Ойон
               иһигэр  буһара  олордо.  Чочумча  буо-  турда  да,  уҥа  илиитинэн  ааны  тэлэйэ
               лаат,  ойон  туран  таһырдьа  таҕыста.  Ох  баттаат,  төҥкөйбүтүнэн  көхсө  дабдал-
               саатын,  нээлби  быаларын,  иилэҕэстээх  лан,  санна  кэтирээн  таһырдьаны  был-
               кэтит  тэлии  курун  бэлэмнээн  ыйаталаа-  дьаста.  Балаҕан  аанын  сабаат,  чоҥолох
               та.  Иһирдьэ,  оһох  иннигэр  олорон,  Эбэ­  көлүччэ диэки,  туруору сыыры таҥнары
               рикээн  эмээхсин  уолун  сонун  абырах-  сүүрэн бэкиһийдэ.  Уу кытыытыгар кии-
               таан,  сарыы  таҥаһын  онон-манан  үүйэ  рэн,  далаһа  дүлүҥнэргэ  үктэнэн  туран,
               тардан, сиппэлии тигэр.                      кэтит  дэллэгэр  ытыстарынан  сирэйин
                   Бэрт  Хара  таһырдьаттан  киирдэ  да,  ыраас,  дьэҥкир  уунан  ыһыахтанна,  ыас
               кулуһун  сөрүө  от тэллэххэ,  тиэрэ  түһэн  хара  будьурхай  баттахтаах төбөтүн  ууга
               кэбистэ, утуйан баччыгынаата. Бухатыыр  уган ылан баран, илгистэн кэбистэ.  Сэр-
               киһи  утуйара  да  ураты  эбит,  муннун  гэхсийдэ,  дьэгдьийдэ,  чэмэличчи  ыраас-
               тыаһа  икки  таныытынан  хаһыҥырайан  тык,  уоттаахтык  тулатын  көрүннэ,  чэ-
               олорор.                                      гиэнник-чэбдиктик  сананна,  күүс-күдэх
                   — Оҕом утуйара түргэнин,  эр  киһи-  киллэриннэ, айанныырга бэлэм буолла.
               лии  тыынара  тыастааҕын,—  диэн  Эбэ­           Ийэтэ  от  бутугаһы,  бэс  субалаах
               рикээн иһигэр сонньуйа олордо.               үөрэни туос иһиккэ, мае кытыйаҕа кутан
                   Сарсыарда илин саҕах имэ суһуктуйа  остуолга бэлэмнии уурталаата.
               сырдыыта,  Эбэрикээн  уолун  сиэҕиттэн           — Бүгүшгү айаҥҥар, бутугас аһынан
               сэрэнэн тардыалаата.                         көхсүгүн  астар,  бэс  үөрэнэн  мэҥиэ  үтэ-
                   — Тур,  тур,  уолчааныам  уһуктаргар     лэн,— диэтэ.

                                                                                              27
   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34