Page 31 - Майаҕатта Бэрт Хара

МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА,

“күр” гына сууллубакка уйуттан турар киэлитэ тута биллибэт, хонноҕо хонуута
эбит. Өр көрдөххө сиҥниэхчэ-сиҥнибзк- бараммат күн аннын күндү хотугу кы-
кэ, сууллуохча-сууллубакка эйэҥнии, раайа — Саха Сирэ! Улуу өрүстэрдиин,
хамсыы турарга дылы. Уу бурууттаан эр- үрдүк хайалардыын, ыраас халлаанныын,
гичийэр, сүүрүк хатылла эриллэр. чаҕыл күннүүн эйиэхэ тэҥнээх суох кур­
Бэрт Хара сууллар эмпэ чампарыгар дук. Бараммат барҕа баайдааххын, сиргэ,
дьапталҕаларын сыныйа көрдө, буор-ку- ууга, салгыҥҥа Эн бар дьоҥҥо анаабыт
мах ардайдаах араҥалары тарбаҕынан баайгын-дуолгун ааҕан сиппэккин.
таарыйан, ытыһыгар ылан, үлтү суура- Биһиги киһибит сынньанарын санаа-
лыыр, хам тутар. “Кумахтаах суураллар бата, аччыктыырын аахсыбата, утуйарын
былыык” диэтэ бэйэтэ-бэйэтигэр быһаа- умунна. Айаннаабыта үс түүннээх күнэ
рардыы. Кэрийэ хааман үс-түөрт сиртэн ситимнэһиитэ, туруору хайа иэдэһиттэн,
илиитигэр тутан мэлийэн, ууга илитэн этиҥ тыаһыныы ньирилии-тигинии тох-
көрдө да туһа тахсыбата. Үөһэ тахсан, тор күрүлгэн тыаһын иһиттэ. Чугаһаан
тэйиччинэн эргийэ хааман, тус-хоту түһэ кэлбитэ киһи кулгааҕа дөйөр тыастаах
турда. уу таастан тааска куугуначчы кутуллар.
Иннигэр тиит, бэс мастардаах сэн- Тула өттүгэр самыыр түһэринии ыраах-
дэҥэ хордоҕой арҕастар, уулаах, сугун ха диэри ыһыахтана оонньуур, онно үс
абаҕалаах сэлээннэр, ыт мунна баппат хос кустук дьэргэйэ умайар. Бэрт Хара ох
сыбардара, талах иһириктэр түбэһэн ис- саатын санныттан түһэрэн, дэриэспэ хара
тилэр. Бэрт Хара биэрэстэни билиммэтэ, тааска сынньана олордо. «Ама, бу үлү-
көһүнэн сиргэ күнү хамсаппата. гэргэ туох тыынар тыыннаах, инчэҕэй эт-
Ол курдук, айаннаан иһэн, киһи- тээх тулуйуоҕай, кэргэннэһэн кэлэн тох-
ни кытта тустар үрдүк үкэр отунан саба туоҕай?!» диэн саныы олордо. Тоҥ күөс
үүммүт, таала налыы сир кини иннигэр быстыҥа олорбутун кэннэ, оргуйар үрүҥ
тэнийэ тардыллан, нэлэһийэн көһүннэ. күүгэн үөһүттэн уһуктаах төбөлөөх, ырба
Бу сир оҥхойун аайы оҥолох-чоҥолох кутурук, сарайбыт лапчааннаах, суптугур
уулардаах, кэдээлин аайы киэн нэлэмэн бастаах балык ууттан «тас» гына кутуру-
күөллэрдээх, сүүрдэ сытар сүлбэлэрдээх, гунан охсунаат, салгыҥҥа күөрэйэн иһэн,
аймана сытар аппалардаах, куугуначчы төбөтүнэн хойуостан үлүскэн сүүрүккэ
тыалырар хоннохтордоох, бардах аайы супту түһэн сүттэ. Бэрт Хара олус дьии-
бараммат, улаҕата-уҥуоргута биллибэккэ бэргээтэ өссө кэтэстэ. Чочумча буолаат,
уһаан-кэҥээн иһэр дойду эбит. атын балык харгы тааһы үрдүнэн ойдо.
Түөлбэтин, сүлбэтин аайы кус- — Эрдиитээҕэр эрчимнээх, кутурук
хаас саарар, күөлүн аайы анды, орулуос кускуурдаах, иэҕиллэр эттээх, таас үрэх
үөрдүһэр, толооннорун аайы туруйа тох- балыктара кынаттаах курдук кыырайал-
тоон олохсуйар. Ураанай ууһуур, мороду лар, өсөһөн туран өксөйөр өйдөөхтөр
мунньустар. Өҥүрүк куйааска, буһурук эбит. Өрүү күндү эбээт, тыастаах-уустаах
күҥнэ мунду-собо балыга буордаах ууга тулатааҕы тыыннаах айылҕа!— диэн
будулуйа-хараара устар, көмүс хатырык- Бэрт Хара саҥа аллайда.
таах күстэх, күндүөбэй күөскэ куппуттуу Тулатын сиһилии чинчийэр санаа
өрө бырылыыр, отун саҕатыгар оргуйа киирдэ. Кэрийэн хаамта. Сотору хайа
оонньуур. тэллэҕэр эһэ хаспаҕар кэтиллэ түстэ.
Бэрт Хара өйдөөн-дьүүллээн, сыны- Эһэ арҕаҕын хаһан бэлэмнээн ди-
йан-ырытан санаан көрдөҕүнэ: икки риҥ иини хаспыт, таһаарбыт буорун тула
атахтаах, иннинэн сирэйдээх уот оттон, таптайбыт. Киирэр аанын сабаары оту
ураһа туруоран, тирии тордох тардан, таспыт, иинин түтэҕин муоҕунан ичигэс
олорботох бадахтаах. гына тэлгээбит. Бэйэтэ отонноон аһыы,
— Оо, киэҥҥин, кэрэҕин эбээт урааҥ- сугуннаан сии барбыт. Сытыы тыҥырах-
хай удьуора ууһуур тэнийэр улуу д ойдута! таах атахтарын суола, үмүрүччү үктэм-
Улаҕата-туората ситэ кэмнэммэт, киэҥэ- митэ, тыс этэрбэстээх киһи хаампытын

29