Page 76 - Майаҕатта Бэрт Хара

доайаҕАтта бэрт хара

Өлтөк — наслег Борогонцев.
Саадах Бэс — местность с соснами, где Бэрт Хара повесил свои лук и стрелы.
Сайсары — озеро в двух верстах от местности Ытык Харыйа.
Саһылыкаан — наслег борогонцев.
Суотту — наслег борогонцев.
Таатта — земля жителей речки Таатта.
Тамара — местность в Ольтёхском наслеге, где позже основался Өркөм Быраайы.
Току лгу — местность, где жил шаман Төҥүлгэ.
Түөкэһэй — озеро на западной части Хаҥа.
Үөмэр Аппа — овраг, по которому Бэрт Хара крался на войско Куолас Болтоҥо.
Үрүйэ Төрдө ■— южный мыс Бэйдинэ.
Үүт Көлүйэ — озеро, возле которого жили Төгүрүк Тэллэх и ее родители.
Хара Биэ холбото — речка, возле которой похоронили коня Харантай Боотура.
Хатык Сыһыы — местность возел озера Мүрү.
Ытык Хайа — гора возле ровной возвышенности Баҕарах.
Ытык Харыйа — местность под горой Ытык Хайа.

А. Г. М Е С Т Н И К О В .
1945 сыл, тохсунньу 1

4. БЭРТ ХАРА БЭЙДИҤЭҔЭ СЫРЫЫЛАРА

Былыр Дыгын саҕана Хоро төрдө куһурҕаппыттар. Ыһыы-хаһыы, ытаһыы-
буолбут Тарбыах Тиис диэн баай киһи соҥоһуу буолбут. Хоролой Хоһуун ыкса-
олорбут. Кини хас да уолаттардаах, үгүс лыгар куйаҕын кэппэккэ, сулумах баты-
сүөһүлээх эбит. Ол иһин Дыгын боотур- йаны туппутунан сулбу ойон тахсан, хас
дарыгар Тарбыах Тииһи тыыппат буо- да киһини хаптаппыт. Ону оҕунан ытыа­
луҥ, кини бэрт төрүт уус киһи диэн сэ- лаан охторбуттар. Төгүрүк Тэллэх куотан
рэппит. Дыгын биирдэ: “Алдан диэки хойуу хомус быыһыгар хорҕойбут. Кыр­
олохтоох байаҕантайдартан булан-талан гыс дьоно баралларын кытта кини Кыыс
кэлээрин”,— диэн аттаах сэрии дьонун Хаҥаҕа Бэрт Хараҕа тыллыы сүүрбүт.
ыыппыт. Бу дьоно аара Тарбыах Тиискэ Бэрт Хара уонна Дьабаҕан Дьуорту Ды­
таарыйан, аһаан, сынньанан ааһарга са- гын боотурдарын эккирэтэн Бэйдиҥэҕэ
наммыттар. Оҕонньор кыргыс дьонун кэлэн, ситэ баттаан ылбыттар. Бэйдиҥэ
үчүгэйдик маанылаабатах. Ол иһин Ды­ киэҥ нэлэмэн алааһын ортотугар томтор
гын сэрииһиттэрэ хом санаан баайын хонууга үс улахан бэс үүнэн турара үһү.
үүрэн барардыы санаммыттар. Аттарын Бэрт Хара үөмэн киирэн, үс бэскэ тии-
тыаҕа кистии баайан бараннар, түүн буо- йэн маһынан хаххаланан туран аһаары
ларын кэтээн бары саһан сыппыттар. оҥосто сылдьар дьону оҕунан ытыалаан
Тарбыах Тиис Хоролой Хоһуун, Но- куһуйбут. Түлэһэҕэ кэккэлээн турар үтэ-
моҕон Орхон диэн уолаттарын уонна То- һэлээх эттэр ыһылла түспүттэр. Онтон
гүрүк Тэллэх кыыһын кытта үстүү кур- утуу-субуу үөт тирэх курдук уһун охто-
дуулаах ураһаларга олорбуттар. Хоролой рунан бааллан турар аттары курдарыта
Хоһуун илбис кэһиэм тардар диэн куһаҕа- көтүппүт. Дыгын дьоно көрдөхтөрүнэ,
нын биттэнэн куйаҕын кэтэ сылдьыбыт. үс бэс түөрт буолан көстөр улахан киһи
Ону аҕата оҕонньор уоскутан утуппут. нөрүйэн туран ытыалыыр эбит. Онтон
Ол түүн били оҥостон олорбут дьон кэ- уолуйан кыргыс дьоно тэскэлиир аакка
лии-барыы тохтуурун кытта, ураһала- барбыттар. Туох баар сүөһүлэрэ толооҥ-
ры төгүрүйэн баран, оҕунан ытыалаан ҥо туран хаалбыт. Бэрт Хара биир бэскэ

1 ССНКА ф. 5 оп. 3 Д. 693.

74